อัลฟัลฟ่า (Alfalfa) สุดยอดพืชอาหารสัตว์และพืชบำรุงดิน
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นพืชตระกูลถั่วที่มีระบบรากหยั่งลึกมาก (บางครั้งลึกกว่า 15 เมตร) เพื่อหาแหล่งน้ำใต้ดิน
- มีความสามารถในการตรึงไนโตรเจนในดิน ช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน
- เป็นพืชอาหารสัตว์คุณภาพสูงที่ใช้ได้ทั้งการเล็มหญ้า การทำหญ้าแห้ง และหญ้าหมัก
อัลฟัลฟ่า (Alfalfa) หรือที่รู้จักในชื่อ ลูเซิร์น (Lucerne) ในสหราชอาณาจักร แอฟริกาใต้ ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ เป็นพืชล้มลุกหลายปีในตระกูลถั่ว (Fabaceae) ซึ่งมีถิ่นกำเนิดในเขตภูมิอากาศอบอุ่น มีการปลูกเพื่อใช้เป็นอาหารสัตว์มาอย่างยาวนานตั้งแต่อดีต และเป็นพืชอาหารสัตว์ที่สำคัญในหลายประเทศทั่วโลก โดยนำมาใช้ทั้งในรูปแบบของการปล่อยให้สัตว์เล็มหญ้า การทำหญ้าแห้ง และการทำหญ้าหมัก
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
อัลฟัลฟ่าเป็นพืชอาหารสัตว์ประเภทถั่วที่ปกติจะมีอายุขัยประมาณ 4 ถึง 8 ปี แต่บางสายพันธุ์และในสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสมอาจมีอายุยืนยาวได้มากกว่า 20 ปี โดยมีลักษณะเด่นดังนี้:
- ลำต้นและส่วนสูง: พืชชนิดนี้เติบโตได้สูงถึง 1 เมตร
- ระบบราก: มีระบบรากที่ลึกมาก โดยปกติจะลึก 2-3 เมตร แต่ในบางกรณีอาจหยั่งรากลึกลงไปได้มากกว่า 15 เมตร เพื่อค้นหาแหล่งน้ำใต้ดิน
- ใบ: ใบมีลักษณะเป็นใบประกอบสามใบ (trifoliolate)
- ดอก: ออกดอกเป็นช่อ ช่อละ 5-20 ดอกย่อย โดยปกติจะมีสีม่วง แต่บางสายพันธุ์อาจมีสีน้ำเงิน เหลือง หรือครีม
- เมล็ด: เมล็ดมีขนาดเล็กและมีสีเหลือง
ที่มาของชื่อ
คำว่า Alfalfa มีที่มาจากภาษาสเปน ซึ่งรับมาจากภาษาอาหรับ al-faṣfaṣa โดยนักภาษาศาสตร์บางท่านสันนิษฐานว่าอาจมาจากคำในภาษาอิหร่านโบราณที่แปลว่า "อาหารม้า" ส่วนคำว่า Lucerne นั้นยืมมาจากภาษาฝรั่งเศส ซึ่งรับมาจากภาษาอ็อกซิตัน (Occitan) คำว่า luzerno ที่แปลว่า "หิ่งห้อย" ซึ่งน่าจะอ้างถึงเมล็ดสีเหลืองสดใสของบางสายพันธุ์
นิเวศวิทยาและประโยชน์ทางการเกษตร
อัลฟัลฟ่าได้รับการยอมรับว่าเป็น พืชโรงเรือนแมลง (Insectary plant) ซึ่งช่วยส่งเสริมการปลูกพืชชนิดอื่น เช่น ฝ้าย เนื่องจากเป็นที่อยู่อาศัยของแมลงผู้ล่าและแมลงปรสิตที่ช่วยควบคุมศัตรูพืชตามธรรมชาติ นอกจากนี้ ในฐานะพืชตระกูลถั่ว อัลฟัลฟ่ามีความสามารถในการตรึงไนโตรเจนจากอากาศลงสู่ดิน ซึ่งช่วยปรับปรุงคุณภาพดินและลดการใช้ปุ๋ยเคมีในระบบการเกษตร
คำถามที่พบบ่อย
อัลฟัลฟ่าแตกต่างจากลูเซิร์นอย่างไร?
ไม่มีความแตกต่างในเชิงพฤกษศาสตร์ อัลฟัลฟ่า (Alfalfa) และ ลูเซิร์น (Lucerne) เป็นชื่อเรียกของพืชชนิดเดียวกัน (Medicago sativa) โดยชื่อ Alfalfa เป็นที่นิยมใช้ในอเมริกาเหนือ ส่วน Lucerne เป็นที่นิยมใช้ในสหราชอาณาจักรและประเทศในเครือจักรภพ
อัลฟัลฟ่ามีอายุขัยนานเท่าใด?
โดยปกติจะมีอายุ 4 ถึง 8 ปี แต่ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์และสภาพภูมิอากาศ บางต้นอาจมีอายุยืนยาวได้มากกว่า 20 ปี
ทำไมอัลฟัลฟ่าถึงเป็นประโยชน์ต่อดิน?
เพราะเป็นพืชตระกูลถั่วที่มีความสามารถในการสร้างความสัมพันธ์กับแบคทีเรียในปมรากเพื่อตรึงไนโตรเจนจากอากาศลงสู่ดิน ทำให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์มากขึ้น