อเมริกันศึกษา การศึกษาพหุวิทยาการว่าด้วยสังคมและวัฒนธรรมสหรัฐอเมริกา

อเมริกันศึกษา (American Studies) หรือบางครั้งเรียกว่า อารยธรรมอเมริกัน (American Civilization) เป็นสาขาวิชาการแบบพหุวิทยาการ (Interdisciplinary field) ที่มุ่งเน้นการศึกษาและวิเคราะห์วรรณกรรม ประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมของสหรัฐอเมริกา โดยบูรณาการระเบียบวิธีวิจัยจากหลายศาสตร์ เช่น ประวัติศาสตร์นิพนธ์ การวิจารณ์วรรณกรรม และทฤษฎีวิพากษ์ เพื่อให้เข้าใจถึงอัตลักษณ์และพัฒนาการของสหรัฐอเมริกาในมิติต่างๆ

ขอบเขตและเนื้อหาการศึกษา

การศึกษาในสาขานี้มุ่งเน้นไปที่สหรัฐอเมริกาและผลกระทบที่มีต่อประวัติศาสตร์มนุษยชาติ โดยในระยะหลังได้ขยายขอบเขตครอบคลุมถึงประวัติศาสตร์แอตแลนติก (Atlantic history) และปฏิสัมพันธ์ของชาวอเมริกันกับประเทศต่างๆ ทั่วโลก หัวข้อที่ทำการศึกษามีความหลากหลายสูง เช่น:

• ขบวนการทางสังคม: การวิเคราะห์การเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิพลเมืองและประเด็นทางสังคม
• วรรณกรรมและสื่อ: การศึกษาธีมในวรรณกรรมและอิทธิพลของสื่อมวลชน
• ประวัติศาสตร์ทางปัญญา: การวิเคราะห์อุดมการณ์และแนวคิดที่หล่อหลอมสถาบันต่างๆ ของสหรัฐฯ
• คติชนวิทยาและการท่องเที่ยว: การศึกษาความเชื่อพื้นบ้านและวัฒนธรรมการท่องเที่ยวในอเมริกา

นอกจากนี้ สาขาที่ศึกษาเฉพาะกลุ่มชาติพันธุ์หรือเชื้อชาติในอเมริกาก็ถือเป็นส่วนหนึ่งของอเมริกันศึกษา ทั้งที่เป็นอิสระและบูรณาการร่วมกัน เช่น แอฟริกันอเมริกันศึกษา (African American studies), เอเชียนอเมริกันศึกษา (Asian American studies), ลาตินอเมริกันศึกษา (Latino studies) และชนพื้นเมืองอเมริกันศึกษา (Native American studies)

วิวัฒนาการทางแนวคิดและระเบียบวิธี

ยุคบุกเบิกและแนวคิด "ตำนานและสัญลักษณ์"

Vernon Louis Parrington มักได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ก่อตั้งอเมริกันศึกษา จากผลงานชุด Main Currents in American Thought ซึ่งได้รับรางวัลพูลิตเซอร์ในปี 1928 โดย Parrington ได้นำระเบียบวิธีวิจัยทางประวัติศาสตร์มาผสมผสานกับการวิจารณ์วรรณกรรม เพื่อวิเคราะห์การกำเนิดและพัฒนาการของแนวคิดที่ถือว่าเป็น "ลักษณะเฉพาะของอเมริกัน"

ต่อมาในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 ได้เกิดระเบียบวิธีที่เรียกว่า "แนวทางตำนานและสัญลักษณ์" (Myth and Symbol approach) ซึ่งปรากฏในงานเขียนสำคัญ เช่น Virgin Land (1950) ของ Henry Nash Smith และ The Machine in the Garden (1964) ของ Leo Marx นักวิชาการกลุ่มนี้เชื่อว่ามีธีมที่ปรากฏซ้ำๆ ในตัวบทต่างๆ ซึ่งช่วยสะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรมอเมริกันที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

การวิพากษ์ลัทธิข้อยกเว้นของอเมริกาและการเปลี่ยนผ่านสู่พหุวัฒนธรรม

ในช่วงทศวรรษ 1960 และ 1970 แนวทางดั้งเดิมถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าส่งเสริม "ลัทธิข้อยกเว้นของอเมริกา" (American Exceptionalism) หรือความเชื่อที่ว่าสหรัฐฯ มีภารกิจและคุณธรรมพิเศษที่ทำให้แตกต่างจากประเทศอื่นในโลก

ส่งผลให้นักวิชาการรุ่นต่อมาหันมาให้ความสำคัญกับประเด็นข้ามชาติ (Transnational issues) โดยเน้นเรื่องเชื้อชาติ ชาติพันธุ์ เพศสภาพ และความหลากหลายทางเพศ อย่างไรก็ตาม ในระยะหลังเริ่มมีการวิพากษ์ว่าการเปลี่ยนผ่านสู่มุมมองข้ามชาตินี้ อาจยังคงติดอยู่ในกรอบของชาตินิยมในรูปแบบใหม่ โดยให้ความสำคัญกับตัวบทภาษาอังกฤษและผู้เขียนที่ตรงตามเกณฑ์ประชากรบางกลุ่มเป็นตัวแทนของ "ความเป็นอเมริกัน"

สถานะปัจจุบันและการถกเถียงทางวิชาการ

ในปัจจุบัน สมาคมอเมริกันศึกษา (American Studies Association) ได้สะท้อนความเป็นพหุวิทยาการอย่างชัดเจน โดยสร้างความเชื่อมโยงกับสาขาการศึกษาด้านชาติพันธุ์ เพศสภาพ และการศึกษาหลังอาณานิคม (Post-colonial studies) นอกจากนี้ยังมีการให้ความสำคัญกับ "ความเป็นสากล" (Internationalization) โดยยอมรับว่างานวิชาการที่มีคุณค่าเกี่ยวกับสหรัฐฯ จำนวนมากถูกผลิตขึ้นโดยนักวิชาการนอกสหรัฐอเมริกา

นอกจากนี้ ยังมีการถกเถียงเกี่ยวกับคำว่า "American" ในชื่อสาขาวิชา โดยนักวิชาการบางส่วนมองว่าคำนี้เป็นขอบเขตที่จำเป็นในการกำหนดทิศทางการศึกษา ในขณะที่บางส่วนเริ่มตั้งคำถามว่าคำว่า "American" ในฐานะคำจำกัดความนั้นครอบคลุมและเหมาะสมเพียงใดในโลกที่ไร้พรมแดน