อเมริกันศึกษา การศึกษาพหุวิทยาการว่าด้วยอารยธรรมสหรัฐอเมริกา

อเมริกันศึกษา (American Studies) หรือ อารยธรรมอเมริกัน (American Civilization) เป็นสาขาวิชาการแบบพหุวิทยาการ (Interdisciplinary field) ที่มุ่งเน้นการศึกษาและวิเคราะห์วรรณกรรม ประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมของสหรัฐอเมริกา โดยบูรณาการระเบียบวิธีวิจัยจากหลายศาสตร์ เช่น ประวัติศาสตร์นิพนธ์ (Historiography) การวิจารณ์วรรณกรรม และทฤษฎีวิพากษ์ เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ครอบคลุมเกี่ยวกับอัตลักษณ์และพัฒนาการของสหรัฐอเมริกา

ขอบเขตและจุดเน้นของการศึกษา

การศึกษาในสาขานี้มุ่งเน้นไปที่สหรัฐอเมริกาและผลกระทบที่มีต่อประวัติศาสตร์มนุษยชาติ โดยในระยะหลังขอบเขตการศึกษาได้ขยายตัวครอบคลุมถึงประวัติศาสตร์แอตแลนติก (Atlantic history) และปฏิสัมพันธ์ของชาวอเมริกันกับประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก หัวข้อที่นำมาศึกษามีความหลากหลาย เช่น:

• ขบวนการทางสังคม: การวิเคราะห์การเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิพลเมืองและประเด็นทางสังคม
• วรรณกรรมและสื่อ: การศึกษาธีมในวรรณกรรมและอิทธิพลของสื่อมวลชน
• คติชนวิทยาและประวัติศาสตร์ทางปัญญา: การสำรวจความเชื่อพื้นบ้านและวิวัฒนาการของความคิดทางปัญญา
• การท่องเที่ยวและอุดมการณ์: การวิเคราะห์ว่าอุดมการณ์ทางการเมืองและวัฒนธรรมส่งผลต่อการสร้างพื้นที่และกิจกรรมทางสังคมอย่างไร

นอกจากนี้ สาขาที่ศึกษาเฉพาะกลุ่มชาติพันธุ์หรือเชื้อชาติในสหรัฐฯ เช่น แอฟริกันอเมริกันศึกษา (African American studies), เอเชียนอเมริกันศึกษา (Asian American studies), ลาตินอเมริกันศึกษา (Latino studies) และ ชนพื้นเมืองอเมริกันศึกษา (Native American studies) ถูกพิจารณาว่าเป็นทั้งสาขาอิสระและเป็นส่วนหนึ่งของอเมริกันศึกษาในภาพรวม

รากฐานและวิวัฒนาการทางแนวคิด

ยุคก่อตั้งและแนวทาง "ตำนานและสัญลักษณ์"

เวอร์นอน หลุยส์ แพร์ริงตัน (Vernon Louis Parrington) ได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งอเมริกันศึกษา จากผลงานชุด Main Currents in American Thought ซึ่งได้รับรางวัลพูลิตเซอร์ในปี 1928 โดยแพร์ริงตันได้นำระเบียบวิธีวิจัยทางประวัติศาสตร์มาผสมผสานกับการวิจารณ์วรรณกรรม เพื่อสำรวจกำเนิดและพัฒนาการของความคิดที่ถูกนิยามว่าเป็น "ความเป็นอเมริกัน"

ต่อมาในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 แนวทาง "ตำนานและสัญลักษณ์" (Myth and Symbol approach) ได้กลายเป็นระเบียบวิธีหลัก โดยนักวิชาการอย่าง เฮนรี แนช สมิธ (Henry Nash Smith) ในผลงาน Virgin Land (1950), จอห์น วิลเลียม วอร์ด (John William Ward) และ ลีโอ มาร์กซ์ (Leo Marx) ใน The Machine in the Garden (1964) พยายามค้นหาธีมที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ในตัวบททางวัฒนธรรมเพื่อชี้ให้เห็นถึงวัฒนธรรมอเมริกันที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

การวิพากษ์แนวคิดอเมริกันเอ็กเซปชันนัลลิซึม

ในช่วงทศวรรษ 1960 และ 1970 แนวทางดั้งเดิมถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าส่งเสริมแนวคิด อเมริกันเอ็กเซปชันนัลลิซึม (American Exceptionalism) หรือความเชื่อที่ว่าสหรัฐอเมริกามีพันธกิจและคุณธรรมพิเศษที่ทำให้แตกต่างและเหนือกว่าประเทศอื่น นักวิชาการรุ่นต่อมาจึงหันไปให้ความสำคัญกับประเด็นข้ามชาติ (Transnational issues) โดยเน้นเรื่องเชื้อชาติ ชาติพันธุ์ เพศสภาพ และความหลากหลายทางเพศ

อย่างไรก็ตาม ในระยะหลังมีการวิพากษ์ว่า "การหันไปหาแนวทางข้ามชาติ" (Transnational turn) อาจกลายเป็นกับดักทางชาตินิยมรูปแบบใหม่ โดยเจฟฟรีย์ เฮอร์ลิฮี-เมรา (Jeffrey Herlihy-Mera) ชี้ให้เห็นว่าการให้ความสำคัญกับตัวบทภาษาอังกฤษหรือผู้เขียนที่ตรงตามเกณฑ์ประชากรบางประการ ยังคงเป็นการสร้างลำดับชั้นทางวัฒนธรรมที่ลดทอนคุณค่าของกลุ่มคนที่ถูกนิยามว่าเป็น "ลูกผสม" (Hyphenated Americans)

ข้อถกเถียงเกี่ยวกับคำนิยามของ "อเมริกัน"

มีการถกเถียงกันอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับความเหมาะสมในการใช้คำว่า "อเมริกัน" (American) ในชื่อสาขาวิชานี้ นักวิชาการบางส่วน เช่น เจนิส แรดเวย์ (Janice Radway) และ ไว ชี ดิมม็อก (Wai Chee Dimmock) ในช่วงต้นทศวรรษ 2000 มองว่าคำนี้เป็นรากฐานสำคัญที่กำหนดขอบเขตการสืบเสาะและสร้างความชอบธรรมทางวิชาชีพให้กับสาขา

ในขณะที่นักวิชาการรุ่นใหม่เริ่มตั้งคำถามว่าคำว่า "อเมริกัน" เป็นคำที่กว้างเกินไปและอาจไม่สามารถครอบคลุมความหลากหลายของประสบการณ์มนุษย์ในทวีปอเมริกา หรืออาจเป็นการตอกย้ำโครงสร้างอำนาจแบบศูนย์กลางที่สหรัฐอเมริกา ซึ่งนำไปสู่การทบทวนการใช้คำนิยามและการจัดประเภทในปัจจุบัน