← กลับไปยังบทความทั้งหมด

อะมิกดูล การเติมเต็มช่องว่างในหินภูเขาไฟ

สรุปใจความสำคัญ

  • อะมิกดูลเกิดจากการที่แร่ธาตุทุติยภูมิเข้าไปเติมเต็มในโพรงก๊าซของหินภูเขาไฟ
  • แร่ที่พบบ่อยในการเติมเต็ม ได้แก่ แคลไซต์ ควอตซ์ คลอไรต์ และซีโอไลต์
  • หินที่มีลักษณะนี้จะถูกเรียกว่า หินแบบอะมิกดาโลยด์ (Amygdaloidal rocks)
  • ชื่อมีรากศัพท์มาจากภาษากรีกและละตินที่แปลว่า อัลมอนด์ ตามรูปร่างของโครงสร้าง

อะมิกดูล (Amygdule หรือ Amygdale) คือโครงสร้างทางธรณีวิทยาที่เกิดขึ้นเมื่อโพรงก๊าซ (Vesicles) ซึ่งเป็นรูพรุนที่เกิดจากฟองก๊าซในลาวาของหินภูเขาไฟหรือหินอัคนีพุ (Extrusive igneous rock) ถูกเติมเต็มด้วยแร่ธาตุทุติยภูมิในภายหลัง

โพรงก๊าซในหินบะซอลต์
ตัวอย่างของโพรงก๊าซ (Vesicles) ในหินบะซอลต์ ซึ่งหากมีการเติมเต็มด้วยแร่ธาตุในภายหลังจะกลายเป็นอะมิกดูล

กระบวนการเกิดอะมิกดูล

โดยปกติแล้ว อะมิกดูลจะก่อตัวขึ้นหลังจากที่หินถูกวางตัว (Emplaced) ในตำแหน่งสุดท้ายแล้ว โดยมักมีความเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในสภาวะอุณหภูมิต่ำ (Low-temperature alteration) เมื่อน้ำที่มีแร่ธาตุละลายอยู่ไหลซึมผ่านโพรงก๊าซในหิน แร่ธาตุเหล่านั้นจะตกผลึกและเติมเต็มช่องว่างภายในโพรง

แร่ธาตุที่พบบ่อย

แร่ธาตุทุติยภูมิที่มักพบในการเติมเต็มของอะมิกดูล ได้แก่:

  • แคลไซต์ (Calcite)
  • ควอตซ์ (Quartz)
  • คลอไรต์ (Chlorite)
  • ซีโอไลต์ (Zeolites)

ในหลายกรณี อะมิกดูลอาจมีลักษณะการเรียงตัวของแร่เป็นชั้นๆ แบบวงศูนย์กลาง (Concentrically zoned) ซึ่งแสดงถึงการเปลี่ยนแปลงของชนิดแร่หรือสภาวะการตกผลึกในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน

ลักษณะทางกายภาพและคำศัพท์

คำว่า Amygdule มีรากศัพท์มาจากภาษาละติน amygdala และภาษากรีก αμυγδαλή ซึ่งมีความหมายว่า "อัลมอนด์" เนื่องจากรูปร่างของโพรงที่ถูกเติมเต็มด้วยแร่มักมีลักษณะคล้ายเมล็ดอัลมอนด์

ในทางธรณีวิทยา หินที่มีโครงสร้างอะมิกดูลปรากฏอยู่จำนวนมากจะถูกเรียกว่า หินแบบอะมิกดาโลยด์ (Amygdaloidal rocks)

ความแตกต่างในการใช้คำ

การใช้คำว่า Amygdule เป็นที่นิยมมากกว่าในภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน ในขณะที่คำว่า Amygdale มักถูกใช้ในภาษาอังกฤษแบบบริติช

คำถามที่พบบ่อย

อะมิกดูลแตกต่างจากโพรงก๊าซ (Vesicle) อย่างไร?

โพรงก๊าซ (Vesicle) คือรูพรุนที่ว่างเปล่าซึ่งเกิดจากฟองก๊าซในลาวา แต่เมื่อโพรงนั้นถูกเติมเต็มด้วยแร่ธาตุในภายหลัง จะถูกเรียกว่า อะมิกดูล (Amygdule)

แร่ชนิดใดที่มักพบในอะมิกดูล?

แร่ที่พบบ่อยที่สุดคือ แคลไซต์ ควอตซ์ คลอไรต์ และกลุ่มแร่ซีโอไลต์ ซึ่งเกิดจากการตกผลึกของสารละลายแร่ธาตุที่ไหลผ่านหิน

หินแบบอะมิกดาโลยด์คืออะไร?

คือหินอัคนีพุหรือหินภูเขาไฟที่มีอะมิกดูลปรากฏอยู่เป็นจำนวนมากจนเป็นลักษณะเด่นของหินก้อนนั้น

อะมิกดูลบอกอะไรเราเกี่ยวกับประวัติของหิน?

การมีอยู่ของอะมิกดูลบ่งบอกว่าหินก้อนนั้นเคยผ่านกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในสภาวะอุณหภูมิต่ำหลังจากที่ลาวาแข็งตัวเป็นหินแล้ว