อะมิกดูล การเติมเต็มช่องว่างในหินภูเขาไฟ
สรุปใจความสำคัญ
- อะมิกดูลเกิดจากการที่แร่ธาตุทุติยภูมิเข้าไปเติมเต็มในโพรงก๊าซของหินภูเขาไฟ
- แร่ที่พบบ่อยในการเติมเต็ม ได้แก่ แคลไซต์ ควอตซ์ คลอไรต์ และซีโอไลต์
- หินที่มีลักษณะนี้จะถูกเรียกว่า หินแบบอะมิกดาโลยด์ (Amygdaloidal rocks)
- ชื่อมีรากศัพท์มาจากภาษากรีกและละตินที่แปลว่า อัลมอนด์ ตามรูปร่างของโครงสร้าง
อะมิกดูล (Amygdule หรือ Amygdale) คือโครงสร้างทางธรณีวิทยาที่เกิดขึ้นเมื่อโพรงก๊าซ (Vesicles) ซึ่งเป็นรูพรุนที่เกิดจากฟองก๊าซในลาวาของหินภูเขาไฟหรือหินอัคนีพุ (Extrusive igneous rock) ถูกเติมเต็มด้วยแร่ธาตุทุติยภูมิในภายหลัง
กระบวนการเกิดอะมิกดูล
โดยปกติแล้ว อะมิกดูลจะก่อตัวขึ้นหลังจากที่หินถูกวางตัว (Emplaced) ในตำแหน่งสุดท้ายแล้ว โดยมักมีความเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในสภาวะอุณหภูมิต่ำ (Low-temperature alteration) เมื่อน้ำที่มีแร่ธาตุละลายอยู่ไหลซึมผ่านโพรงก๊าซในหิน แร่ธาตุเหล่านั้นจะตกผลึกและเติมเต็มช่องว่างภายในโพรง
แร่ธาตุที่พบบ่อย
แร่ธาตุทุติยภูมิที่มักพบในการเติมเต็มของอะมิกดูล ได้แก่:
- แคลไซต์ (Calcite)
- ควอตซ์ (Quartz)
- คลอไรต์ (Chlorite)
- ซีโอไลต์ (Zeolites)
ในหลายกรณี อะมิกดูลอาจมีลักษณะการเรียงตัวของแร่เป็นชั้นๆ แบบวงศูนย์กลาง (Concentrically zoned) ซึ่งแสดงถึงการเปลี่ยนแปลงของชนิดแร่หรือสภาวะการตกผลึกในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน
ลักษณะทางกายภาพและคำศัพท์
คำว่า Amygdule มีรากศัพท์มาจากภาษาละติน amygdala และภาษากรีก αμυγδαλή ซึ่งมีความหมายว่า "อัลมอนด์" เนื่องจากรูปร่างของโพรงที่ถูกเติมเต็มด้วยแร่มักมีลักษณะคล้ายเมล็ดอัลมอนด์
ในทางธรณีวิทยา หินที่มีโครงสร้างอะมิกดูลปรากฏอยู่จำนวนมากจะถูกเรียกว่า หินแบบอะมิกดาโลยด์ (Amygdaloidal rocks)
ความแตกต่างในการใช้คำ
การใช้คำว่า Amygdule เป็นที่นิยมมากกว่าในภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน ในขณะที่คำว่า Amygdale มักถูกใช้ในภาษาอังกฤษแบบบริติช
คำถามที่พบบ่อย
อะมิกดูลแตกต่างจากโพรงก๊าซ (Vesicle) อย่างไร?
โพรงก๊าซ (Vesicle) คือรูพรุนที่ว่างเปล่าซึ่งเกิดจากฟองก๊าซในลาวา แต่เมื่อโพรงนั้นถูกเติมเต็มด้วยแร่ธาตุในภายหลัง จะถูกเรียกว่า อะมิกดูล (Amygdule)
แร่ชนิดใดที่มักพบในอะมิกดูล?
แร่ที่พบบ่อยที่สุดคือ แคลไซต์ ควอตซ์ คลอไรต์ และกลุ่มแร่ซีโอไลต์ ซึ่งเกิดจากการตกผลึกของสารละลายแร่ธาตุที่ไหลผ่านหิน
หินแบบอะมิกดาโลยด์คืออะไร?
คือหินอัคนีพุหรือหินภูเขาไฟที่มีอะมิกดูลปรากฏอยู่เป็นจำนวนมากจนเป็นลักษณะเด่นของหินก้อนนั้น
อะมิกดูลบอกอะไรเราเกี่ยวกับประวัติของหิน?
การมีอยู่ของอะมิกดูลบ่งบอกว่าหินก้อนนั้นเคยผ่านกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในสภาวะอุณหภูมิต่ำหลังจากที่ลาวาแข็งตัวเป็นหินแล้ว
