แอนคิซีส บิดาแห่งอีเนียสและตำนานราชวงศ์ทรอย

แอนคิซีส (อังกฤษ: Anchises; กรีกโบราณ: Ἀγχίσης) เป็นบุคคลสำคัญในราชวงศ์ของเมืองทรอยตามตำนานเทพปกรณัมกรีกและโรมัน เขาเป็นบุตรของกษัตริย์คาพยส์แห่งดาร์ดาเนีย (King Capys of Dardania) และเธมิสที (Themiste) โดยแอนคิซีสเป็นที่รู้จักมากที่สุดในฐานะบิดาของอีเนียส (Aeneas) วีรบุรุษผู้ก่อตั้งสายเลือดโรมัน และเป็นตัวละครที่มีบทบาทสำคัญในมหากาพย์ เอเนอิด (Aeneid) ของเวอร์จิล

ความสัมพันธ์กับเทพีอโฟรไดที

แอนคิซีสเป็นมนุษย์ผู้เป็นที่รักของเทพีอโฟรไดที (Aphrodite) หรือวีนัส (Venus) ในตำนานโรมัน ตามเรื่องเล่าระบุว่ามหาเทพซุส (Zeus) ทรงบันดาลให้เทพีอโฟรไดทีตกหลุมรักแอนคิซีสในขณะที่เขากำลังต้อนแกะอยู่ที่เชิงเขาไอดา (Mount Ida)

ในบทเพลงสรรเสริญอโฟรไดที (Homeric Hymn to Aphrodite) บรรยายว่าเทพีอโฟรไดทีทรงปลอมตัวเป็นเจ้าหญิงแห่งฟริเจียเพื่อล่อลวงแอนคิซีส หลังจากทั้งสองมีความสัมพันธ์กัน เทพีได้เปิดเผยตัวตนที่แท้จริงและแจ้งว่าเขาจะมีบุตรชายชื่อว่า อีเนียส พร้อมทั้งคำเตือนว่าหากเขานำความลับเรื่องมารดาของเด็กไปบอกใคร มหาเทพซุสจะทรงลงทัณฑ์ด้วยสายฟ้า

อย่างไรก็ตาม แอนคิซีสไม่ได้ปฏิบัติตามคำเตือนและเปิดเผยความลับนี้ ส่งผลให้เขาถูกสายฟ้าของซุสฟาด ซึ่งในบางตำนานระบุว่าทำให้เขาตาบอด และในบางตำนานระบุว่าทำให้เขาเสียชีวิต

บุตรและครอบครัว

• อีเนียส (Aeneas): บุตรชายผู้โด่งดังซึ่งกลายเป็นวีรบุรุษในสงครามทรอยและผู้นำชาวทรอยไปยังอิตาลี
• ไลรัส (Lyrus): บุตรชายอีกคนหนึ่งที่ระบุในหนังสือ Bibliotheca ว่าเสียชีวิตโดยไม่มีทายาท
• ฮิปโปดาเมีย (Hippodamia): บุตรสาวคนโตที่กล่าวถึงในมหากาพย์อีเลียด (Iliad) ของโฮเมอร์ ซึ่งสมรสกับอัลคาธัส (Alcathous)
• อกาเมดี (Agamede): บุตรสาวอีกคนที่ถูกกล่าวถึงโดยนักเขียนไบแซนไทน์ จอห์น เซตเซส (John Tzetzes)

นอกจากนี้ แอนคิซีสยังมีภรรยามนุษย์ชื่อว่า เอริโอพิส (Eriopis)

บทบาทในช่วงสงครามเมืองทรอยและการล่มสลาย

ในช่วงปลายของสงครามเมืองทรอย เมื่อเมืองถูกทำลาย แอนคิซีสซึ่งในขณะนั้นชราภาพมากแล้ว ได้รับการช่วยเหลือจากอีเนียส บุตรชายของเขา โดยอีเนียสได้แบกบิดาไว้บนหลังขณะหลบหนีออกจากเมืองที่กำลังลุกเป็นไฟ พร้อมด้วยแอสคานิอุส (Ascanius) หลานชาย

เหตุการณ์การช่วยเหลือบิดาครั้งนี้เป็นฉากที่โด่งดังและถูกนำไปถ่ายทอดในงานศิลปะหลายชิ้น รวมถึงภาพวาดของเฟเดริโก บาโรชชี (Federico Barocci) และถูกอ้างถึงในบทละคร จูเลียส ซีซาร์ (Julius Caesar) ของวิลเลียม เชกสเปียร์ ในฉากที่คาสสิอุสพยายามโน้มน้าวบรูตัส

แอนคิซีสในมหากาพย์เอเนอิด (Aeneid)

ในมหากาพย์ของเวอร์จิล แม้ว่าแอนคิซีสจะเสียชีวิตและถูกฝังอยู่ที่เกาะซิซิลี (Sicily) ก่อนที่เนื้อเรื่องส่วนใหญ่จะดำเนินไป แต่เขายังคงมีบทบาทสำคัญในฐานะผู้ชี้แนะทางจิตวิญญาณของอีเนียส

ในเล่มที่ 2 ของเอเนอิด บรรยายถึงช่วงเวลาที่อีเนียสพยายามช่วยบิดาออกจากทรอย โดยในตอนแรกแอนคิซีสปฏิเสธที่จะจากไปและยอมตายในเมืองบ้านเกิด แต่หลังจากที่เห็นสัญญาณจากเทพเจ้า (เปลวไฟบนศีรษะของแอสคานิอุสและเสียงฟ้าร้อง) เขาจึงยอมติดตามบุตรชายไป

จุดสูงสุดของบทบาทแอนคิซีสเกิดขึ้นเมื่ออีเนียสเดินทางลงไปยังยมโลก (Hades) และได้พบกับวิญญาณของบิดาในทุ่งเอลิเซียม (Elysian Fields) ซึ่งแอนคิซีสได้เปิดเผยคำพยากรณ์เกี่ยวกับอนาคตของโรมและสายเลือดของอีเนียสที่จะนำไปสู่ความยิ่งใหญ่ของจักรวรรดิโรมันในเวลาต่อมา