มอริทาเนียโบราณ อาณาจักรและมณฑลแห่งแอฟริกาเหนือ

มอริทาเนีย (Mauretania) เป็นชื่อภาษาละตินที่ใช้เรียกภูมิภาคหนึ่งในแถบมาเกร็บ (Maghreb) ของแอฟริกาเหนือในสมัยโบราณ พื้นที่นี้ครอบคลุมบริเวณทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศโมร็อกโกในปัจจุบัน และในยุคที่รุ่งเรืองที่สุดได้ขยายอาณาเขตครอบคลุมทั้งตอนเหนือและตอนกลางของโมร็อกโก รวมถึงพื้นที่ทางตะวันตกถึงตอนกลางของประเทศแอลจีเรีย ประชากรในดินแดนนี้มีเชื้อสายผสมระหว่างชาวอิมาซิกีเน (Imazighen) หรือชาวเบอร์เบอร์ และชาวฟีนิเชียน โดยชาวโรมันเรียกผู้คนที่นี่ว่า ชาวมอริ (Mauri) และชาวมาเซซิลี (Masaesyli)

อาณาจักรมอริ (Mauri Kingdom)

มอริทาเนียเริ่มต้นจากการเป็นอาณาจักรของชนเผ่าชาวมอริ โดยในศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล สตราโบ (Strabo) นักภูมิศาสตร์ชาวกรีกได้บันทึกว่า Maûroi เป็นชื่อเรียกท้องถิ่นของกลุ่มคนที่อาศัยอยู่ตรงข้ามกับคาบสมุทรไอบีเรีย

ในด้านการค้า ชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียนของมอริทาเนียมีท่าเรือพาณิชย์ที่ใช้ติดต่อค้าขายกับคาร์เธจมาตั้งแต่ก่อนศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล อย่างไรก็ตาม พื้นที่ส่วนในแผ่นดินยังคงถูกควบคุมโดยชนเผ่าเบอร์เบอร์ที่ตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่ยุคเหล็ก

ในเชิงตำนาน กษัตริย์แอตลาส (King Atlas) ถูกกล่าวขานว่าเป็นผู้ประดิษฐ์ลูกโลกจำลองท้องฟ้า ส่วนในทางประวัติศาสตร์ กษัตริย์บากา (Baga) เป็นกษัตริย์องค์แรกที่มีบันทึกชัดเจน โดยปกครองในช่วงสงครามพูนิคครั้งที่สอง (218–201 ปีก่อนคริสตกาล) นอกจากนี้ อาณาจักรมอริยังมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับนูมิเดีย (Numidia) โดยกษัตริย์บ็อกคัสที่ 1 (Bocchus I) เป็นพ่อตาของกษัตริย์จูกูร์ธา (Jugurtha) แห่งนูมิเดีย

การเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นรัฐบรรณาการของโรมัน

หลังการสิ้นพระชนม์ของกษัตริย์บ็อกคัสที่ 2 ในปี 33 ก่อนคริสตกาล โรมได้เข้ามาบริหารจัดการพื้นที่นี้โดยตรงจนถึงปี 25 ก่อนคริสตกาล จากนั้นมอริทาเนียจึงกลายเป็นอาณาจักรบริวาร (Client Kingdom) ของจักรวรรดิโรมัน โดยโรมได้แต่งตั้ง จูบาที่ 2 (Juba II) แห่งนูมิเดียขึ้นเป็นกษัตริย์บริวาร ซึ่งจูบาที่ 2 ได้ส่งคณะสำรวจไปยังหมู่เกาะคะเนรีในช่วงเวลานั้น

เมื่อจูบาที่ 2 สิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 23 ปโตเลมีแห่งมอริทาเนีย (Ptolemy of Mauretania) ผู้เป็นบุตรชายซึ่งได้รับการศึกษาจากโรมได้ขึ้นครองราชย์ต่อ แต่ต่อมาจักรพรรดิคาลิกูลา (Caligula) ได้สั่งประหารชีวิตปโตเลมีในปี ค.ศ. 40 ส่งผลให้จักรพรรดิคลอเดียส (Claudius) ประกาศผนวกมอริทาเนียเข้าเป็นมณฑลของโรมันโดยตรงในปี ค.ศ. 44

การปกครองในฐานะมณฑลของโรมัน

ในศตวรรษที่ 1 จักรพรรดิคลอเดียสได้แบ่งมณฑลมอริทาเนียออกเป็นสองส่วน โดยใช้แม่น้ำมุลูชา (Mulucha หรือ Muluya) เป็นเส้นแบ่งเขต ซึ่งอยู่ห่างจากเมืองโอรัน (Oran) ในปัจจุบันไปทางตะวันตกประมาณ 60 กิโลเมตร

• มอริทาเนีย ติงกิตานา (Mauretania Tingitana): มีเมืองหลวงคือ ติงกิส (Tingis หรือเมืองแทนเจียร์ในปัจจุบัน) ครอบคลุมพื้นที่ทางตอนเหนือของโมร็อกโก
• มอริทาเนีย เซซาเรียนซิส (Mauretania Caesariensis): มีเมืองหลวงคือ เซซาเรีย (Caesarea หรือเมืองเชอร์เชลในปัจจุบัน) ครอบคลุมพื้นที่ทางตะวันตกและตอนกลางของแอลจีเรีย

มอริทาเนียยังเป็นบ้านเกิดของจักรพรรดิแมครินัส (Macrinus) ซึ่งเป็นชนชั้นอัศวิน (Equestrian) ผู้ก้าวขึ้นสู่อำนาจหลังการลอบปลงพระชนม์จักรพรรดิคาราคัลลาในปี ค.ศ. 217 แต่ถูกปราบและประหารชีวิตโดยจักรพรรดิเอลากาบาลุสในปีถัดมา

ต่อมาในปี ค.ศ. 293 จักรพรรดิไดโอคลีเชียน (Diocletian) ได้ปฏิรูประบบการปกครองแบบจตุราธิปไตย (Tetrarchy) โดยแบ่งพื้นที่ออกเป็นสามมณฑล โดยแยกมณฑลซิติเฟนซิส (Sitifensis) ออกจากมอริทาเนีย เซซาเรียนซิส

ยุคปลายสมัยโบราณและการเปลี่ยนแปลงทางศาสนา

ตั้งแต่ศตวรรษที่ 3 เป็นต้นมา ศาสนาคริสต์เริ่มแพร่หลายในภูมิภาคมอริทาเนีย จนกระทั่งในศตวรรษที่ 7 เมื่อกองทัพอาหรับมุสลิมได้เข้ายึดครองพื้นที่นี้ ศาสนาอิสลามจึงได้กลายเป็นศาสนาหลักของประชากรในเวลาต่อมา