อนุสัญญาแองโกล-รัสเซีย 1907 จุดสิ้นสุดของ Great Game

อนุสัญญาแองโกล-รัสเซีย (Anglo-Russian Convention) ปี 1907 เป็นสนธิสัญญาที่ลงนามระหว่างสหราชอาณาจักรและจักรวรรดิรัสเซียเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 1907 ณ เมืองเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก สนธิสัญญานี้ถือเป็นจุดสิ้นสุดของ "Great Game" หรือเกมการเมืองระดับโลกในเอเชียกลาง ซึ่งเป็นความขัดแย้งและการแข่งขันกันระหว่างสองจักรวรรดิยุโรปเพื่อแย่งชิงอิทธิพลในภูมิภาคนี้

ความสำคัญและวัตถุประสงค์

นอกจากการยุติความขัดแย้งในเอเชียกลางแล้ว สนธิสัญญานี้ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างพันธมิตรเพื่อคานอำนาจกับจักรวรรดิเยอรมัน ซึ่งในขณะนั้นกำลังขยายอิทธิพลและพยายามสร้างทางรถไฟจากเบอร์ลินไปยังแบกแดด รวมถึงการสร้างความสัมพันธ์กับจักรวรรดิออตโตมันที่กำลังอ่อนแอลง

การแบ่งเขตอิทธิพล

อนุสัญญานี้ได้ยุติข้อพิพาทเรื่องเปอร์เซีย (อิหร่านในปัจจุบัน) โดยมีการแบ่งเขตอิทธิพลดังนี้:

• เปอร์เซียตอนเหนือ: ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของรัสเซีย
• เปอร์เซียตอนใต้: ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของสหราชอาณาจักร
• อัฟกานิสถานและทิเบต: รัสเซียตกลงที่จะไม่แทรกแซงกิจการภายในของทั้งสองรัฐนี้

ในทางกลับกัน ลอนดอนได้ให้การสนับสนุนทางการเงินผ่านเงินกู้และให้การสนับสนุนทางการเมืองแก่รัสเซีย ข้อตกลงนี้ได้ช่วยสร้างความมั่นคงให้กับความสัมพันธ์ระหว่างอังกฤษและรัสเซีย ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของ Triple Entente (ความตกลงสามฝ่าย) ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1

ภูมิหลังและสาเหตุ

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 รัสเซียได้รุกคืบเข้าสู่เอเชียกลาง ในขณะที่สหราชอาณาจักรพยายามรักษาและขยายอำนาจในเอเชียใต้ (โดยเฉพาะในอินเดีย) ความขัดแย้งนี้ทำให้เกิดการแข่งขันที่รุนแรงในรัฐกันชน (Buffer States) เช่น อัฟกานิสถาน อิหร่าน และทิเบต

อย่างไรก็ตาม การผงาดขึ้นมาของจักรวรรดิเยอรมันในฐานะมหาอำนาจโลก และความพ่ายแพ้ของรัสเซียในสงครามรัสเซีย-ญี่ปุ่น (Russo-Japanese War) ปี 1904-1905 ทำให้เจ้าหน้าที่ระดับสูงของทั้งสองประเทศตระหนักว่าความขัดแย้งในเอเชียนั้นไม่ก่อให้เกิดผลดี และจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการรับมือกับเยอรมนีในยุโรป

บทบาทของ Sir Edward Grey

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอังกฤษ Sir Edward Grey ได้ผลักดันให้เกิดความตกลงนี้ โดยเขามองว่าหากรัสเซียยอมรับการครอบครองเอเชียของอังกฤษ และไม่แทรกแซงในเอเชียกลาง รัสเซียจะได้รับการสนับสนุนในยุโรป ซึ่งจะให้ผลดีต่อความมั่นคงของยุโรปโดยรวม