ซอฟต์แวร์แอนตี้ไวรัส ประวัติศาสตร์และการป้องกันมัลแวร์
สรุปใจความสำคัญ
- ซอฟต์แวร์แอนตี้ไวรัสเริ่มต้นจากการป้องกันไวรัสคอมพิวเตอร์ แต่ปัจจุบันครอบคลุมถึงมัลแวร์ทุกประเภท
- The Reaper ถูกมองว่าเป็นโปรแกรมกำจัดไวรัสตัวแรกที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อลบ Creeper virus
- เทคนิค Heuristic คือการตรวจจับมัลแวร์โดยวิเคราะห์พฤติกรรมหรือรูปแบบที่น่าสงสัย แทนการใช้ฐานข้อมูลลายเซ็นเพียงอย่างเดียว
ซอฟต์แวร์แอนตี้ไวรัส (หรือเรียกสั้นๆ ว่า AV software) หรือที่รู้จักกันในชื่อ แอนตี้มัลแวร์ คือซอฟต์แวร์ที่ออกแบบมาเพื่อป้องกัน ตรวจจับ และกำจัดมัลแวร์ โดยในระยะแรกเริ่ม ซอฟต์แวร์ประเภทนี้ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อจัดการกับไวรัสคอมพิวเตอร์โดยเฉพาะ จึงเป็นที่มาของชื่อ "แอนตี้ไวรัส" อย่างไรก็ตาม เมื่อภัยคุกคามทางไซเบอร์มีความหลากหลายมากขึ้น ซอฟต์แวร์แอนตี้ไวรัสในปัจจุบันจึงขยายขอบเขตการป้องกันให้ครอบคลุมถึงภัยคุกคามอื่นๆ เช่น URL ที่เป็นอันตราย, สแปม และการฟิชชิ่ง (Phishing)
ประวัติศาสตร์ของซอฟต์แวร์แอนตี้ไวรัส
ยุคก่อนแอนตี้ไวรัส (ค.ศ. 1971–1980)
ไวรัสคอมพิวเตอร์ตัวแรกที่รู้จักกันคือ "Creeper virus" ซึ่งปรากฏขึ้นในปี ค.ศ. 1971 โดยแพร่ระบาดในเครื่องเมนเฟรม PDP-10 ของ Digital Equipment Corporation (DEC) ที่รันระบบปฏิบัติการ TENEX ต่อมาได้มีการสร้างโปรแกรมที่ชื่อว่า "The Reaper" โดย Ray Tomlinson เพื่อลบ Creeper ออกจากระบบ ซึ่งบางคนถือว่า The Reaper คือซอฟต์แวร์แอนตี้ไวรัสตัวแรกของโลก แม้ว่าในความเป็นจริง The Reaper จะมีลักษณะเป็นไวรัสที่ถูกออกแบบมาเพื่อกำจัดไวรัสอีกตัวหนึ่งก็ตาม
หลังจากนั้น ไวรัสตัวแรกที่แพร่ระบาดในวงกว้าง (in the wild) คือ "Elk Cloner" ในปี ค.ศ. 1981 ซึ่งส่งผลกระทบต่อเครื่อง Apple II ต่อมาในปี ค.ศ. 1983 Fred Cohen ได้บัญญัติคำว่า "ไวรัสคอมพิวเตอร์" ในงานวิจัยทางวิชาการ โดยนิยามว่ามันคือโปรแกรมที่สามารถคัดลอกตัวเองและแก้ไขโปรแกรมอื่นเพื่อให้มีสำเนาของตัวเองรวมอยู่ด้วย
ยุคเริ่มต้นของแอนตี้ไวรัส (ค.ศ. 1980–1990)
ในช่วงทศวรรษ 1980 เริ่มมีการพัฒนาซอฟต์แวร์แอนตี้ไวรัสเชิงพาณิชย์ โดยมีบริษัทชั้นนำหลายแห่งก่อตั้งขึ้น เช่น Sophos ในสหราชอาณาจักร, G Data Software ในเยอรมนี และ McAfee ในสหรัฐอเมริกา โดย John McAfee ได้เปิดตัว VirusScan ในปี ค.ศ. 1987
นอกจากนี้ ยังมีการนำเทคนิค Heuristic (ฮิวริสติก) มาใช้เป็นครั้งแรกในช่วงปลายปี ค.ศ. 1987 ผ่านโปรแกรม Flushot Plus และ Anti4us ซึ่งเป็นการตรวจจับโดยอาศัยการวิเคราะห์พฤติกรรมหรือรูปแบบที่น่าสงสัย แทนที่จะพึ่งพาเพียงแค่ฐานข้อมูลลายเซ็น (Signatures) ของไวรัสเท่านั้น เทคนิคนี้ช่วยให้แอนตี้ไวรัสสามารถตรวจจับไวรัสสายพันธุ์ใหม่ๆ ที่ยังไม่มีในฐานข้อมูลได้
ในช่วงปลายทศวรรษ 1980 บริษัทแอนตี้ไวรัสชื่อดังอย่าง Avira, Avast และ NOD ก็ได้ถือกำเนิดขึ้น ซึ่งทำให้การป้องกันคอมพิวเตอร์กลายเป็นมาตรฐานสำคัญสำหรับผู้ใช้งานคอมพิวเตอร์ทั่วโลก โดยเฉพาะเมื่อการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตเริ่มแพร่หลายและไวรัสเริ่มแพร่กระจายผ่านทางเครือข่ายออนไลน์แทนที่แผ่นดิสก์
คำถามที่พบบ่อย
ซอฟต์แวร์แอนตี้ไวรัสแตกต่างจากแอนตี้มัลแวร์อย่างไร?
ในทางเทคนิค ไวรัสเป็นเพียงประเภทหนึ่งของมัลแวร์ แต่ในปัจจุบันคำว่า แอนตี้ไวรัส มักถูกใช้เรียกแทนซอฟต์แวร์แอนตี้มัลแวร์ที่ป้องกันภัยคุกคามได้ครอบคลุมทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็น เวิร์ม, โทรจัน หรือ แรนซัมแวร์
ไวรัสคอมพิวเตอร์ตัวแรกของโลกคืออะไร?
ไวรัสคอมพิวเตอร์ตัวแรกที่รู้จักกันคือ Creeper virus ซึ่งปรากฏขึ้นในปี ค.ศ. 1971
การตรวจจับแบบ Heuristic คืออะไร?
คือวิธีการตรวจจับมัลแวร์โดยการวิเคราะห์ลักษณะการทำงานหรือโค้ดที่น่าสงสัย ซึ่งช่วยให้สามารถตรวจจับไวรัสสายพันธุ์ใหม่ที่ยังไม่มีในฐานข้อมูลลายเซ็นได้