อัสเซไก หอกโบราณแห่งแอฟริกา

อัสเซไก (Assegai หรือ Assagai) คืออาวุธประเภทหอกซัด (Polearm) ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในทวีปแอฟริกา โดยทั่วไปมีลักษณะเป็นหอกน้ำหนักเบาหรือหอกซัด (Javelin) ที่ประกอบด้วยด้ามไม้และส่วนปลายที่ทำจากเหล็ก

การใช้งานและพื้นที่ที่แพร่หลาย

การใช้งานอัสเซไกในรูปแบบต่าง ๆ มีความแพร่หลายไปทั่วทวีปแอฟริกา และถือเป็นอาวุธที่พบได้บ่อยที่สุดก่อนการเข้ามาของอาวุธปืน โดยเฉพาะในกลุ่มชนเผ่าทางตอนใต้ของแอฟริกา เช่น ชาวซูลู (Zulu) และชาวโคซา (Xhosa) รวมถึงชนเผ่าอื่น ๆ ในกลุ่มภาษาเอ็นกูนี (Nguni) ซึ่งมีชื่อเสียงอย่างมากในการใช้หอกชนิดนี้ในการทำสงครามและการป้องกันตัว

อิกวลา (Iklwa) นวัตกรรมการสงครามของชากา

ในยุคของการปฏิรูปทางทหารโดย ชากา ซูลู (Shaka Zulu) ได้มีการนำหอกซัดแบบดั้งเดิมมาปรับเปลี่ยนให้กลายเป็นอาวุธสำหรับการต่อสู้ระยะประชิดที่ทรงพลังยิ่งขึ้น ซึ่งเรียกว่า อิกวลา (Iklwa หรือ Ixwa)

อิกวลาเดิมทีเป็นหอกที่ใช้สำหรับการล่าสัตว์ แต่ชากาได้นำมาปรับใช้ในสงคราม โดยมีลักษณะเด่นคือด้ามหอกที่สั้นลง (ประมาณ 610 มิลลิเมตร หรือ 24 นิ้ว) และมีใบมีดที่กว้างและยาวขึ้น (ประมาณ 300 มิลลิเมตร หรือ 12 นิ้ว) ชื่อ "อิกวลา" มาจากเสียงที่เกิดขึ้นขณะที่ถอนหอกออกจากบาดแผลของศัตรู

ในทางยุทธวิธี ชากาไม่ได้ยกเลิกการใช้หอกซัดแบบดั้งเดิม แต่ได้นำมาใช้ควบคู่กัน โดยทหารจะซัดหอกแบบดั้งเดิมเข้าใส่กองทัพศัตรูจากระยะไกลเพื่อสร้างความปั่นป่วน ก่อนจะบุกเข้าประชิดตัวและใช้หอกอิกวลาในการแทง ซึ่งการต่อสู้ระยะประชิดนี้จะใช้หอกอิกวลาด้วยมือข้างหนึ่ง และใช้อีกข้างหนึ่งถือโล่ที่ทำจากหนังวัวเพื่อป้องกันการโจมตี

ความเกี่ยวข้องทางพฤกษศาสตร์

นอกจากชื่ออาวุธแล้ว "อัสเซไก" ยังเป็นชื่อของต้นไม้ชนิดหนึ่งในแอฟริกาตอนใต้ (ชื่อวิทยาศาสตร์: Curtisia dentata) ซึ่งมีเนื้อไม้ที่มีความแข็งแรงและเหมาะสมสำหรับการนำมาทำด้ามหอกหรือทวน โดยเฉพาะในกลุ่มคนที่พูดภาษาบันตู (Bantu) ในภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้