บากราม: เมืองโบราณและฐานทัพอากาศสำคัญในอัฟกานิสถาน

บากราม เป็นเมืองและศูนย์กลางการปกครองในเขตบากราม จังหวัดพาร์วาน ของประเทศอัฟกานิสถาน ตั้งอยู่ห่างจากกรุงคาบูลทางทิศเหนือประมาณ 60 กิโลเมตร บากรามเป็นที่ตั้งของเมืองโบราณซึ่งตั้งอยู่ตรงจุดตัดของหุบเขา Ghorband และ Panjshir ใกล้กับเมืองชาริการ์ (Charikar) ในปัจจุบัน

ด้วยทำเลที่ตั้งทางยุทธศาสตร์ บากรามจึงกลายเป็นจุดผ่านสำคัญจากอินเดียโบราณตามเส้นทางสายไหม มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันตกผ่านภูเขาไปยังบามิยัน และขึ้นเหนือผ่านช่องเขาคุชานไปยังหุบเขา Baghlan และผ่านแหล่งโบราณคดี Surkh Kotal ไปยังศูนย์กลางการค้าของเมืองบัลค (Balkh) และส่วนอื่นๆ ของอัฟกานิสถานตอนเหนือ บากรามเคยเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรคุชานในช่วงศตวรรษที่ 1

ประวัติศาสตร์

ประวัติศาสตร์ของบากรามมีความหลากหลายและซับซ้อน โดยแบ่งออกเป็นยุคสมัยต่างๆ ดังนี้:

ประวัติศาสตร์ยุคโบราณ

เมืองโบราณที่ชื่อว่า คาปิซี (Kapisi) ถูกระบุว่าเป็นเมืองบากรามในปัจจุบัน หลักฐานจากประติมากรรมทางพุทธศาสนาและฮินดูโบราณแสดงให้เห็นว่าเมืองนี้ถูกปกครองโดยชาวอินเดีย ซึ่งอาจจะอพยพมาหรือผสมผสานกับประชากรชาวอิหร่านที่ย้ายเข้ามาในภูมิภาคนี้ เช่น ชาวกัมโบจา (Kambojas) จากแบกเตรีย (Bactria)

ในช่วงที่เหล่า Diadochi กำลังทำสงครามกัน จักรวรรดิเมารยะ (Mauryan Empire)ของอินเดียได้ขยายอำนาจขึ้นทางตอนเหนือของอนุทวีปอินเดีย ผู้ก่อตั้งจักรวรรดิอย่างพระเจ้าจันทรคุปต์เมารยะ ได้เผชิญหน้ากับกองกำลังรุกรานของมาซิโดเนียที่นำโดยเซเลอคัสที่ 1 (Seleucus I) ในปี 305 ก่อนคริสตกาล และหลังจากความขัดแย้งสั้นๆ ทั้งสองฝ่ายได้บรรลุข้อตกลง โดยเซเลอคัสได้ยกดินแดนกานธาระ (Gandhara) และอราโชเซีย (Arachosia) รวมถึงพื้นที่ทางตอนใต้ของบากรามให้แก่ชาวเมารยะ

ตลอด 120 ปีที่ชาวเมารยะปกครองอัฟกานิสถานตอนใต้ พุทธศาสนาได้ถูกนำเข้ามาและกลายเป็นศาสนาหลักควบคู่ไปกับศาสนาโซโรอัสเตอร์และลัทธิความเชื่อท้องถิ่น มีการค้นพบเหรียญกษาปณ์ของเมารยะที่บากรามและ Mir Zakah ซึ่งบ่งบอกถึงการค้าขายและการบริหารจัดการในยุคแรก

บากรามกลายเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรคุชาน (Kushan Empire) ในศตวรรษที่ 1 สิ่งที่เรียกว่า "ขุมทรัพย์บากราม" (Bagram treasure) แสดงให้เห็นถึงการแลกเปลี่ยนทางการค้าระหว่างศูนย์กลางวัฒนธรรมต่างๆ ในยุคคลาสสิก โดยอาณาจักรคุชานตั้งอยู่ตรงจุดเชื่อมต่อของการค้าระหว่างตะวันออกและตะวันตก

การพิชิตโดยอิสลาม

การพิชิตอัฟกานิสถานและภูมิภาคปัชตูนโดยอิสลามเริ่มต้นขึ้นในศตวรรษที่ 7 หลังจากพิชิตเปอร์เซีย อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนเป็นอิสลามอย่างสมบูรณ์นั้นเกิดขึ้นในสมัยการปกครองของราชวงศ์ฆาซนาวิด (Ghaznavid rule)

เชื่อกันว่าเมืองบากรามในปัจจุบันถูกก่อตั้งโดยพระเจ้าบาบูร์ (Babur) ณ จุดที่ตั้งของเมืองโบราณ ในบันทึกของพระเจ้าบาบูร์ (Baburnama) พระองค์ทรงให้ความสนใจเป็นพิเศษกับการเยี่ยมชมอาศรมของนักบวชฮินดูที่ Gurh Kattri (Kur Katri) ในปี 1519

ประวัติศาสตร์ร่วมสมัย

บากรามเป็นที่ตั้งของ ฐานทัพอากาศบากราม (Bagram Airfield) ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญที่กิจกรรมทางอากาศของสหรัฐอเมริกาในอัฟกานิสถานส่วนใหญ่เกิดขึ้น รันเวย์ถูกสร้างขึ้นในปี 1976 และเคยเป็นฐานทัพอากาศของสหภาพโซเวียตตั้งแต่ปี 1979 ถึง 1989

นอกจากนี้ บากรามยังเป็นที่ตั้งของศูนย์กักกันพาร์วาน (Parwan Detention Facility) ซึ่งเป็นเรือนจำสุดท้ายที่บริหารจัดการโดยสหรัฐฯ ในอัฟกานิสถาน ก่อนจะส่งมอบคืนให้รัฐบาลอัฟกานิสถานในวันที่ 25 มีนาคม 2013

ในวันที่ 21 ธันวาคม 2015 เกิดเหตุระเบิดพลีชีพที่บากราม ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 6 ราย

ในวันที่ 1 กรกฎาคม 2021 กองทัพสหรัฐฯ ได้ถอนตัวออกจากฐานทัพอากาศบากราม โดยส่งมอบฐานทัพให้แก่รัฐบาลอัฟกานิสถานหลังจากปฏิบัติการยาวนานกว่า 20 ปี

สรุป

บากรามเป็นเมืองที่มีความสำคัญทั้งในเชิงประวัติศาสตร์และยุทธศาสตร์ทางทหารทั่วนักประวัติศาสตร์และนักโบราณคดีได้ให้ความสำคัญกับความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่เกิดจากการเป็นจุดเชื่อมต่อของเส้นทางสายไหม และการเป็นฐานทัพอากาศสำคัญในยุคปัจจุบัน