ศิลปะการเต้นรำลีลาศ ประวัติศาสตร์ ประเภท และมาตรฐานสากล

การเต้นรำลีลาศ (Ballroom Dance) คือชุดของการเต้นรำคู่ที่มีต้นกำเนิดจากยุโรป ซึ่งได้รับความนิยมไปทั่วโลกทั้งในรูปแบบของการเข้าสังคม (Social Dance) และการแข่งขันในระดับอาชีพที่เรียกว่า แดนซ์สปอร์ต (Dancesport) โดยลีลาศไม่เพียงแต่เป็นกิจกรรมสันทนาการ แต่ยังเป็นศิลปะการแสดงที่ปรากฏในเวทีละคร ภาพยนตร์ และรายการโทรทัศน์อย่างแพร่หลาย

มาตรฐานและสำนักการเต้นรำลีลาศ

ในปัจจุบัน การเต้นรำลีลาศถูกแบ่งออกเป็นสองสำนักหลักตามมาตรฐานการแข่งขันและการฝึกสอน ซึ่งมีความแตกต่างกันในด้านเทคนิค จังหวะ และเครื่องแต่งกาย

1. มาตรฐานสากล (International School)

เป็นมาตรฐานที่ใช้กันทั่วโลก ยกเว้นในสหรัฐอเมริกา โดยอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสภาการเต้นรำโลก (World Dance Council - WDC) และสหพันธ์กีฬาลีลาศโลก (World DanceSport Federation - WDSF) แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก:

• ประเภทสแตนดาร์ด (Standard): ประกอบด้วย 5 จังหวะ ได้แก่ วอลซ์สากล (International Waltz), แทงโก้สากล (International Tango), เวียนนีสวอลซ์สากล (International Viennese Waltz), สโลว์ฟ็อกซ์ทร็อตสากล (International Slow Foxtrot) และควิกสเตปสากล (International Quickstep)
• ประเภทลาตินอเมริกัน (Latin): ประกอบด้วย 5 จังหวะ ได้แก่ แซมบ้าสากล (International Samba), ชะชะช่าสากล (International Cha Cha), รุมบ้าสากล (International Rumba), พาโซโดเบลสากล (International Paso Doble) และไจฟ์สากล (International Jive)

ในการแข่งขันประเภท "Ten Dance" ผู้เข้าแข่งขันจะต้องเต้นให้ครบทั้ง 10 จังหวะของทั้งสองประเภท

2. มาตรฐานอเมริกัน (American School)

เป็นที่นิยมอย่างมากในสหรัฐอเมริกา กำกับดูแลโดย USA Dance ซึ่งแบ่งประเภทการเต้นออกเป็น:

• ประเภทสมูท (Smooth): ประกอบด้วย วอลซ์อเมริกัน, แทงโก้อเมริกัน, ฟ็อกซ์ทร็อตอเมริกัน และเวียนนีสวอลซ์อเมริกัน (โดยไม่มีควิกสเตป แต่มีจังหวะพีโบดี - American Peabody เป็นทางเลือก)
• ประเภทริธึม (Rhythm): ประกอบด้วย ชะชะช่าอเมริกัน, รุมบ้าอเมริกัน, อีสต์โคสต์สวิง (American East Coast Swing), โบเลโรอเมริกัน และมัมโบ้อเมริกัน

ประวัติความเป็นมา

คำว่า Ballroom มาจากคำว่า Ball ซึ่งมีรากศัพท์มาจากภาษาละติน ballare แปลว่า "เต้นรำ" ในสมัยก่อน การเต้นรำลีลาศเป็นกิจกรรมทางสังคมสำหรับชนชั้นสูง ในขณะที่การเต้นรำพื้นเมือง (Folk Dance) เป็นของชนชั้นล่าง อย่างไรก็ตาม เส้นแบ่งนี้ได้เลือนลางลงตามกาลเวลา

ยุคเริ่มต้นและยุคสมัยใหม่ตอนต้น

หลักฐานการบันทึกการเต้นรำทางสังคมในยุคเรเนซองส์ของฝรั่งเศสช่วงปลายศตวรรษวรรษที่ 16 ปรากฏในหนังสือ Orchésographie (ค.ศ. 1588) โดย Jehan Tabourot ซึ่งบรรยายถึงการเต้นรำ เช่น Basse danse, Branle, Pavane และ Galliarde

ในปี ค.ศ. 1650 จังหวะมินูเอต (Minuet) ซึ่งเดิมเป็นการเต้นของชาวนาในแคว้นปัวตู ได้ถูกนำเข้าสู่ปารีสและกลายเป็นที่นิยมในราชสำนักของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 จนถึงปลายศตวรรษที่ 18 นอกจากนี้ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ยังทรงก่อตั้ง Académie Royale de Musique et de Danse ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการกำหนดกฎเกณฑ์การวางเท้า 5 ตำแหน่ง และการแยกตัวอย่างชัดเจนระหว่างบัลเล่ต์ (ซึ่งกลายเป็นศิลปะการแสดงบนเวที) และลีลาศ (ซึ่งเป็นการเต้นรำทางสังคม)

ศตวรรษที่ 19 และการเปลี่ยนแปลง

จังหวะวอลซ์ (Waltz) เริ่มแพร่หลายในอังกฤษประมาณปี ค.ศ. 1812 โดยมีลักษณะเด่นคือการโอบกอดคู่เต้นในระยะประชิด (Closed Hold) ซึ่งในระยะแรกถูกต่อต้านอย่างรุนแรงเนื่องจากถูกมองว่าไม่เหมาะสมในเชิงศีลธรรม ก่อนจะได้รับการยอมรับและกลายเป็นรากฐานสำคัญของลีลาศสมัยใหม่