การประชุมเบอร์ลิน พ.ศ. 2460 ความขัดแย้งด้านเป้าหมายสงครามของฝ่ายมหาอำกลาง

การประชุมเบอร์ลิน ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 26–27 มีนาคม พ.ศ. 2460 เป็นการประชุมระดับรัฐบาลครั้งที่สองระหว่าง อาร์เทอร์ ซิมเมอร์มันน์ (Arthur Zimmermann) และ ออตโตคาร์ เชอร์นิน (Ottokar Czernin) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการี ตามลำดับ โดยมี ธีโอบัลด์ ฟอน เบทมันน์ ฮอลลเวก (Theobald von Bethmann Hollweg) นายกรัฐมนตรีเยอรมนีเป็นประธาน

วัตถุประสงค์หลักของการประชุมครั้งนี้คือการกำหนดเป้าหมายในสงคราม (War Aims) ของเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการีให้ชัดเจน รวมถึงการเตรียมการสำหรับการพบปะอย่างเป็นทางการครั้งแรกระหว่างจักรพรรดิวิลเฮล์มที่ 2 แห่งเยอรมนี และจักรพรรดิคาร์ลที่ 1 แห่งออสเตรีย-ฮังการี อย่างไรก็ตาม ในช่วงเวลาที่ออสเตรีย-ฮังการีกำลังเผชิญกับความอ่อนล้าจากสงครามที่ยืดเยื้อ การประชุมครั้งนี้กลับกลายเป็นสัญญาณแรกที่แสดงให้เห็นถึงความไม่ลงรอยกันระหว่างพันธมิตรทั้งสองในเรื่องเงื่อนไขการยุติความขัดแย้ง

บริบททางประวัติศาสตร์

ผลกระทบจากการปฏิวัติรัสเซีย

การปฏิวัติเดือนกุมภาพันธ์ในรัสเซียส่งผลให้การปฏิบัติการทางทหารในแนวรบด้านตะวันออกหยุดชะงักลงชั่วคราว แต่เนื่องจากรัฐบาลชั่วคราวของรัสเซียยังคงยึดมั่นในพันธมิตรเดิม เยอรมนีและพันธมิตรจึงจำเป็นต้องคงกำลังทหารจำนวนมากไว้ในพื้นที่

เหตุการณ์นี้สร้างความเข้าใจที่แตกต่างกันระหว่างเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการี โดยเจ้าหน้าที่ของออสเตรีย-ฮังการีตีความว่าการปฏิวัติในรัสเซียคือสัญญาณของความต้องการสันติภาพ ประกอบกับสถานการณ์ภายในประเทศที่ตึงเครียด ประชาชนทั้งในเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการีต่างเริ่มมีความหวังว่าสงครามจะสิ้นสุดลงโดยเร็วเพื่อหลีกเลี่ยงการเกิดการปฏิวัติภายในประเทศตนเอง

เป้าหมายสงครามของฝ่ายมหาอำกลาง

เยอรมนีได้พยายามกำหนดเงื่อนไขสันติภาพที่เอื้อประโยชน์ต่อตน โดยในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2460 นายกรัฐมนตรีเยอรมนีได้ประกาศเงื่อนไขสันติภาพ ซึ่งรวมถึง:

• การผนวกดินแดนในเคอร์แลนด์ (Courland) และลิทัวเนียที่เยอรมนีครอบครองอยู่
• การสถาปนาอาณาจักรโปแลนด์ภายใต้การควบคุมอย่างใกล้ชิดของเยอรมนี
• การผนวกแหล่งแร่ในลอแรน (Lorraine) ของฝรั่งเศส และดินแดนในเบลเยียม
• การทวงคืนอาณานิคมของเยอรมนีที่ถูกฝ่ายสัมพันธมิตรยึดครอง

ความขัดแย้งระหว่างพันธมิตร

การขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิคาร์ลที่ 1 ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2459 นำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงนโยบายของออสเตรีย-ฮังการี โดยพระองค์ทรงไม่สนับสนุนความทะเยอทะยานของเยอรมนีอย่างไม่มีเงื่อนไขอีกต่อไป จักรพรรดิคาร์ลทรงปรารถนาที่จะเจรจาสันติภาพแบบประนีประนอม (Compromise Peace) โดยยึดตามสถานะเดิม (Status Quo) เนื่องจากทรงตระหนักถึงความเสื่อมถอยของจักรวรรดิคู่ (Dual Monarchy) หลังจากผ่านสงครามมานานกว่า 30 เดือน

เพื่อบรรลุเป้าหมายนี้ ออสเตรีย-ฮังการีได้ส่งทูตไปยังสวิตเซอร์แลนด์ในต้นเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2460 เพื่อติดต่อกับนักการทูตจากรัฐเป็นกลาง โดยมีจุดประสงค์เพื่อฟื้นฟูความสัมพันธ์กับฝรั่งเศสอย่างไม่เป็นทางการ

ผู้เข้าร่วมการเจรจา

การประชุมจัดขึ้นที่สำนักงานใหญ่ของกระทรวงการต่างประเทศในกรุงเบอร์ลิน โดยมีผู้เข้าร่วมหลักดังนี้:

• ฝ่ายเยอรมนี: ธีโอบัลด์ ฟอน เบทมันน์ ฮอลลเวก (ประธานการประชุม) และ อาร์เทอร์ ซิมเมอร์มันน์ (ปลัดกระทรวงการต่างประเทศ)
• ฝ่ายออสเตรีย-ฮังการี: ออตโตคาร์ เชอร์นิน (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ) พร้อมด้วย อเล็กซานเดอร์ โฮยอส (หัวหน้าคณะทำงาน) และ ลาดิสลาส มุลเลอร์ ฟอน เซนต์เกอร์กิ (หัวหน้าแผนกในกระทรวงการต่างประเทศ)

บทสรุปของการหารือ

ในการเจรจา ธีโอบัลด์ ฟอน เบทมันน์ ฮอลลเวก ได้ใช้สถานะที่เหนือกว่าของเยอรมนีในการกดดันให้ฝ่ายออสเตรีย-ฮังการียอมรับเป้าหมายของเยอรมนี แม้ว่าในทางนิตินัยทั้งสองจะเป็นพันธมิตรที่เท่าเทียมกัน แต่ในทางปฏิบัติ เยอรมนีเป็นผู้กำหนดทิศทางของฝ่ายมหาอำกลาง ส่งผลให้ออสเตรีย-ฮังการีได้รับข้อเสนอที่ผ่อนปรนเพียงเล็กน้อยเท่านั้น