ยุคอาณานิคมบริติชราช การปกครองอินเดียโดยกษัตริย์อังกฤษ

บริติชราช (British Raj) มาจากคำว่า Raj ในภาษาฮินดูสตานีที่แปลว่า "การปกครอง" หรือ "รัชสมัย" หมายถึงช่วงเวลาที่สหราชอาณาจักรเข้าปกครองอนุทวีปอินเดียโดยตรงภายใต้พระมหากษัตริย์อังกฤษ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1858 จนถึงปี ค.ศ. 1947 ซึ่งเป็นการเปลี่ยนผ่านจากการปกครองโดยบริษัทอินเดียตะวันออก (East India Company) มาสู่การปกครองโดยรัฐบาลอังกฤษโดยตรง

ในยุคนี้ พื้นที่ภายใต้การควบคุมของอังกฤษถูกเรียกว่า "อินเดีย" ซึ่งประกอบด้วยสองส่วนหลัก คือ บริติชอินเดีย (British India) ซึ่งเป็นพื้นที่ที่รัฐบาลอังกฤษบริหารจัดการโดยตรง และ รัฐเจ้าผู้ครองนคร (Princely States) ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ปกครองโดยผู้ปกครองท้องถิ่นภายใต้การกำกับดูแลและอำนาจสูงสุดของอังกฤษ

การสถาปนาและการสิ้นสุดของบริติชราช

ระบบการปกครองแบบบริติชราชเริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน ค.ศ. 1858 หลังจากเหตุการณ์ กบฏอินเดีย ค.ศ. 1857 (Indian Rebellion of 1857) ซึ่งส่งผลให้รัฐบาลอังกฤษตัดสินใจยุติอำนาจของบริษัทอินเดียตะวันออก และโอนอำนาจการบริหารทั้งหมดให้แก่สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย โดยในปี ค.ศ. 1876 พระองค์ทรงได้รับการประกาศให้เป็น จักรพรรดินีแห่งอินเดีย (Empress of India)

บริติชราชสิ้นสุดลงในปี ค.ศ. 1947 เมื่อมีการแบ่งแยกดินแดนออกเป็นสองรัฐเอกราช คือ สหภาพอินเดีย (Union of India) ซึ่งต่อมากลายเป็นสาธารณรัฐอินเดีย และ โดมินียนแห่งปากีสถาน (Dominion of Pakistan) ซึ่งต่อมาได้แบ่งแยกออกเป็นสาธารณรัฐอิสลามปากีสถาน และสาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศในปี ค.ศ. 1971

ขอบเขตทางภูมิศาสตร์

อาณาเขตของบริติชราชครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศอินเดีย ปากีสถาน บังกลาเทศ และเมียนมาในปัจจุบัน โดยมีข้อยกเว้นเพียงบางพื้นที่ที่ตกเป็นของชาติตะวันตกอื่น เช่น โกอา (โปรตุเกส) และปอนดิเชอร์รี (ฝรั่งเศส)

พื้นที่บริหารจัดการพิเศษ

• พม่า (Burma): พม่าตอนล่างเป็นส่วนหนึ่งของบริติชอินเดียตั้งแต่เริ่มยุคราช ส่วนพม่าตอนบนถูกผนวกเข้าในปี ค.ศ. 1886 และถูกบริหารในฐานะจังหวัดปกครองตนเองจนถึงปี ค.ศ. 1937 ก่อนจะแยกตัวเป็นอาณานิคมเอกเทศและได้รับเอกราชในปี ค.ศ. 1948
• เอเดน (Aden): เป็นส่วนหนึ่งของบริติชอินเดียจนถึงปี ค.ศ. 1937 ก่อนจะกลายเป็นอาณานิคมแยกต่างหาก
• ซีลอน (Ceylon): หรือศรีลังกาในปัจจุบัน แม้จะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับอินเดีย แต่ถูกบริหารจัดการโดยตรงจากลอนดอนและไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของบริติชราช

เหตุการณ์สำคัญและบุคคลสำคัญ

หลังการกบฏในปี ค.ศ. 1857 อังกฤษได้ปรับเปลี่ยนนโยบายการปกครองให้มีความระมัดระวังมากขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการลุกฮือขึ้นอีกครั้ง