บทวิเคราะห์บทบาทของศาสนจักรคาทอลิกต่อเหตุการณ์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ในหนังสือของไมเคิล เฟเยอร์

The Catholic Church and the Holocaust, 1930–1965 เป็นผลงานเขียนทางประวัติศาสตร์โดย ไมเคิล เฟเยอร์ (Michael Phayer) นักประวัติศาสตร์ชาวอเมริกัน ซึ่งตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 2000 หนังสือเล่มนี้มุ่งเน้นการวิเคราะห์บทบาทและท่าทีของสมเด็จพระสันตะปาปาปีอุสที่ 12 (Pope Pius XII) และศาสนจักรคาทอลิกในช่วงเวลาที่เกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิวโดยระบอบนาซีเยอรมนี

การทูตแบบเงียบและลำดับความสำคัญของศาสนจักร

สแตนลีย์ ฮอฟฟ์แมน (Stanley Hoffmann) ศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ได้ให้ความเห็นว่าหนังสือเล่มนี้เป็นงานเขียนที่ครอบคลุมและสร้างความสะเทือนใจ โดยชี้ให้เห็นถึงรายละเอียดเกี่ยวกับแนวทางการดำเนินงานของสมเด็จพระสันตะปาปาปีอุสที่ 12 ที่เลือกใช้ "การทูตแบบเงียบ" (Quiet Diplomacy) ในการปฏิสัมพันธ์กับอดอล์ฟ ฮิตเลอร์ และระบอบนาซี

เฟเยอร์วิเคราะห์ว่าการตัดสินใจดังกล่าวเกิดจากปัจจัยหลายประการ ได้แก่:

• ความกังวลต่อชะตากรรมของศาสนจักรคาทอลิกภายใต้การปกครองของนาซี
• ความห่วงใยที่มีต่อชาวคาทอลิกในเยอรมนี
• ความเชื่อที่ว่าลัทธิคอมมิวนิสต์เป็นภัยคุกคามที่ร้ายแรงกว่าลัทธินาซี

การช่วยเหลือชาวยิวในทางลับ

โรเบิร์ต เอ. ครีเกอร์ (Robert A. Krieg) จากมหาวิทยาลัยนอเทรอดาม ระบุว่างานของเฟเยอร์เป็นส่วนสำคัญในการทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างศาสนจักรคาทอลิกกับการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ โดยมีข้อเสนอหลัก (Thesis) ว่า สมเด็จพระสันตะปาปาปีอุสที่ 12 ทรงให้ความช่วยเหลือชาวยิวในทางลับเท่านั้น และจะดำเนินการเพียงในระดับที่ไม่กระทบต่อลำดับความสำคัญทางนโยบายต่างประเทศ 2 ประการ คือ:

1. การต่อต้านคอมมิวนิสต์: เนื่องจากทรงมองว่าศัตรูหลักของศาสนจักรไม่ใช่ระบอบนาซีแต่เป็นคอมมิวนิสต์ พระองค์จึงต้องการรักษาความสัมพันธ์อันดีกับรัฐบาลเยอรมันเพื่อร่วมมือกันยับยั้งการแพร่ขยายของลัทธิคอมมิวนิสต์ในยุโรป
2. การปกป้องกรุงโรม: ทรงมีความกังวลว่าหากทรงแสดงท่าทีคัดค้านอย่างเปิดเผย อาจนำไปสู่การโจมตีทางอากาศโดยกองทัพอากาศเยอรมัน (Luftwaffe) ต่อนครรัฐวาติกันและกรุงโรม ซึ่งจะสร้างความเสียหายอย่างรุนแรง