คลารา อิมเมอร์วาร์ นักเคมีหญิงคนแรกของมหาวิทยาลัยเบรสเลา

คลารา เฮเลเน อิมเมอร์วาร์ (Clara Helene Immerwahr; 21 มิถุนายน 1870 – 2 พฤษภาคม 1915) เป็นนักเคมีชาวเยอรมัน ผู้สร้างประวัติศาสตร์ในฐานะผู้หญิงคนแรกที่ได้รับปริญญาเอกด้านเคมีจากมหาวิทยาลัยเบรสเลา (University of Breslau) นอกจากบทบาททางวิชาการแล้ว เธอยังได้รับการยอมรับในฐานะผู้ยึดมั่นในสันติภาพและสัญลักษณ์ของการต่อสู้เพื่อสิทธิสตรีในช่วงต้นศตวรรษที่ 20

ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา

อิมเมอร์วาร์เกิดที่ฟาร์มโพลเคนดอร์ฟฟ์ ในเมืองเบรสเลา (ปัจจุบันคือเมืองวอยชีเซ ประเทศโปแลนด์) เป็นลูกสาวคนเล็กของครอบครัวชาวยิว โดยมีบิดาคือ ฟิลิป อิมเมอร์วาร์ นักเคมี และมารดาคือ แอนนา (นามสกุลเดิม โครห์น) เธอเติบโตมาพร้อมกับพี่น้องอีก 3 คน หลังจากมารดาเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งในปี 1890 คลาราได้ย้ายตามบิดาเข้าไปอยู่ในเมืองเบรสเลา

เธอเข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัยเบรสเลา และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกด้านเคมีภายใต้การดูแลของ ริชาร์ด อาเบก (Richard Abegg) ในปี 1900 โดยใช้เวลาศึกษา 8 ภาคการศึกษา (ซึ่งมากกว่าที่กำหนดสำหรับนักศึกษาชายในขณะนั้น 2 ภาคการศึกษา) วิทยานิพนธ์ของเธอมีชื่อว่า Beiträge zur Löslichkeitsbestimmung schwerlöslicher Salze des Quecksilbers, Kupfers, Bleis, Cadmiums und Zinks (การศึกษาเกี่ยวกับการละลายของเกลือที่ละลายยากของปรอท ทองแดง ตะกั่ว แคดเมียม และสังกะสี) ซึ่งเธอได้รับเกียรตินิยมอันดับหนึ่ง (magna cum laude)

การป้องกันวิทยานิพนธ์ของเธอจัดขึ้น ณ หอประชุมหลักของมหาวิทยาลัย โดยมีหญิงสาวในเมืองจำนวนมากมาร่วมเป็นสักขีพยานในเหตุการณ์ที่ผู้หญิงคนแรกของมหาวิทยาลัยได้รับปริญญาเอก และหลังจากนั้นไม่กี่เดือน เธอได้บรรยายสาธารณะในหัวข้อ "เคมีและฟิสิกส์ในครัวเรือน"

ชีวิตสมรสและข้อจำกัดทางวิชาชีพ

อิมเมอร์วาร์แต่งงานกับ ฟริตซ์ ฮาเบอร์ (Fritz Haber) ในเดือนสิงหาคม ปี 1901 หลังจากที่เธอเปลี่ยนศาสนาเป็นคริสต์ในปี 1897 ทั้งคู่เคยพบกันในการเรียนเต้นรำและมีความสัมพันธ์กันในช่วงสั้นๆ แต่ในตอนแรกคลาราปฏิเสธคำขอแต่งงานเพราะต้องการรักษาความเป็นอิสระทางการเงิน

อย่างไรก็ตาม ด้วยความคาดหวังของสังคมในยุคนั้นที่มองว่าบทบาทของผู้หญิงที่แต่งงานแล้วควรจำกัดอยู่เพียงงานบ้าน ทำให้ความสามารถในการทำวิจัยของเธอถูกจำกัดอย่างมาก เธอจึงเปลี่ยนบทบาทมาช่วยงานวิจัยของสามีโดยไม่ได้รับเครดิตอย่างเป็นทางการ เช่น การแปลบทความทางวิชาการของฮาเบอร์เป็นภาษาอังกฤษ

คลาราเคยระบายความอัดอั้นตันใจต่อริชาร์ด อาเบก ว่าเธอรู้สึกไม่พอใจกับบทบาทที่ต้องยอมจำนนนี้ โดยเธอมองว่าชีวิตจะมีค่าก็ต่อเมื่อได้ใช้ความสามารถอย่างเต็มที่ แต่ความสัมพันธ์ในชีวิตสมรสถูกครอบงำด้วยบุคลิกที่เอาตัวเองเป็นศูนย์กลางของฟริตซ์ ซึ่งทำลายตัวตนและความมั่นใจของเธอ

ความขัดแย้งทางจริยธรรมและสงครามโลกครั้งที่ 1

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 ฟริตซ์ ฮาเบอร์ กลายเป็นผู้สนับสนุนกองทัพเยอรมันอย่างแรงกล้า และมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาอาวุธเคมี โดยเฉพาะก๊าซพิษ ซึ่งนำไปสู่การใช้ก๊าซคลอรีนโจมตีครั้งแรกในประวัติศาสตร์การสงคราม ณ เมืองฟลานเดอร์ส ประเทศเบลเยียม เมื่อวันที่ 22 เมษายน 1915

มีรายงานว่าอิมเมอร์วาร์คัดค้านงานวิจัยของสามีอย่างรุนแรง โดยมองว่าการนำวิทยาศาสตร์มาใช้สร้างอาวุธเป็น "การบิดเบือนอุดมคติของวิทยาศาสตร์" และเป็น "สัญญาณของความป่าเถื่อน" ที่ทำลายวินัยทางวิชาการซึ่งควรจะนำความรู้ใหม่ๆ มาสู่ชีวิต นอกจากนี้ เธอยังต้องเผชิญกับความโศกเศร้าเมื่อเพื่อนร่วมชั้นสมัยมหาวิทยาลัย คือ ออตโต ซัคเคอร์ (Otto Sackur) เสียชีวิตจากอุบัติเหตุในห้องปฏิบัติการของฮาเบอร์ขณะวิจัยอาวุธเคมี

การเสียชีวิตและมรดกทางประวัติศาสตร์

หลังจากที่ฮาเบอร์เดินทางกลับจากเบลเยียมได้ไม่นาน คลาราได้ตัดสินใจจบชีวิตตัวเองด้วยการใช้ปืนพกทางทหารของสามียิงที่หน้าอก เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม 1915 โดยเธอเสียชีวิตในอ้อมแขนของลูกชาย

การฆ่าตัวตายของเธอไม่ได้รับความสนใจจากสื่อในขณะนั้น มีเพียงหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นฉบับเล็กๆ อย่าง Grunewald-Zeitung ที่รายงานข่าวสั้นๆ โดยระบุว่าสาเหตุการเสียชีวิตไม่เป็นที่แน่ชัด อย่างไรก็ตาม ในเวลาต่อมาได้เกิดการวิเคราะห์และถกเถียงกันอย่างกว้างขวางว่า การตัดสินใจของเธอเป็นผลมาจากการต่อต้านการใช้ก๊าซพิษในสงครามและการที่สามีของเธอเป็นผู้ควบคุมการโจมตีด้วยก๊าซคลอรีน ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมาก