สภาแห่งปิซา (Council of Pisa) 1409 การพยายามยุติความแตกแยกครั้งใหญ่ของศาสนจักร

สภาแห่งปิซา (ภาษาละติน: Concilium Pisarum; ภาษาอิตาลี: Concilio di Pisa) คือการประชุมสภาที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งซึ่งจัดขึ้นในปี ค.ศ. 1409 โดยมีจุดประสงค์หลักเพื่อยุติ ความแตกแยกครั้งใหญ่ของตะวันตก (Western Schism) ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ศาสนจักรคาทอลิกมีพระสันตะปาปาพร้อมกันสององค์ คือ พระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 13 (แห่งอาโวญง) และพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 12 (แห่งโรม)

จุดเริ่มต้นและความขัดแย้ง

ชนวนเหตุสำคัญที่นำไปสู่การประชุมครั้งนี้เกิดจากความไม่พอใจของเหล่าคาร์ดินัลต่อการบริหารงานของพระสันตะปาปาทั้งสององค์ โดยเฉพาะพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 12 ซึ่งได้ละเมิดข้อตกลงในการแต่งตั้งคาร์ดินัลใหม่ โดยการแต่งตั้งหลานชายของตนเองถึงสองคนเข้าสู่ตำแหน่ง ซึ่งสร้างความไม่พอใจอย่างมากให้กับเหล่าคาร์ดินัลคนอื่นๆ

เหตุการณ์นี้ทำให้คาร์ดินัลหลายท่านตัดสินใจละทิ้งพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 12 และรวมตัวกันที่เมืองลิวอร์โน (Livorno) เพื่อเตรียมการจัดสภาทั่วไปเพื่อยุติความแตกแยก โดยได้รับการสนับสนุนจากมหาวิทยาลัยชั้นนำในยุคนั้น เช่น มหาวิทยาลัยปารีส, มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด และมหาวิทยาลัยโคโลญจน์ รวมถึงนักปราชญ์ทางศาสนาอย่าง ปิแอร์ ดาอิลลี (Pierre d'Ailly) และฌอง แชร์ซง (Jean Gerson)

หลักการ "Salus Populi Suprema Lex Esto"

เหล่าคาร์ดินัลใช้หลักการที่ว่า "salus populi suprema lex esto" หรือ "ความผาสุกของประชาชน (หรือศาสนจักร) คือกฎหมายสูงสุด" เพื่อสร้างความชอบธรรมในการเรียกประชุมสภา แม้ว่าโดยปกติแล้วจะมีเพียงพระสันตะปาปาเท่านั้นที่สามารถเรียกประชุมสภาได้ แต่ในสถานการณ์ที่ไม่มีพระสันตะปาปาที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นเอกฉันท์ พวกเขาจึงถือว่าตำแหน่งพระสันตะปาปาว่างลงและมีอำนาจในการเลือกตั้งพระสันตะปาปาองค์ใหม่

การประชุมและการเลือกตั้ง

การประชุมสภาแห่งปิซาเริ่มต้นขึ้นในวันที่ 25 มีนาคม ค.ศ. 1409 ในอาสนวิหารแห่งปิซา โดยมีผู้เข้าร่วมประกอบด้วยพระปิตริยาช (Patriarchs) 4 ท่าน, คาร์ดินัล 22 ท่าน และบิชอป 80 ท่าน

สภาได้ตัดสินใจถอดถอนพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 13 และพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 12 โดยกล่าวหาว่าทั้งสององค์ทรงกระทำความผิดฐานสร้างความแตกแยกและเป็นพวกนอกรีต จากนั้นสภาได้เลือกตั้งพระสันตะปาปาองค์ใหม่คือ พระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 5 ซึ่งทรงครองราชย์ได้เพียงไม่กี่เดือนก่อนจะสิ้นพระชนม์ และถูกสืบทอดตำแหน่งโดย พระสันตะปาปาจอห์นที่ 23

บทสรุปและผลลัพธ์

แม้ว่าสภาแห่งปิซาจะมีความตั้งใจที่จะยุติความความแตกแยก แต่ผลลัพธ์กลับไม่เป็นไปตามที่คาด เนื่องจากพระสันตะปาปาทั้งสององค์เดิม (เบเนดิกต์ที่ 13 และเกรกอรีที่ 12) ไม่ยอมรับการถอดถอนและยังคงอ้างสิทธิ์ในตำแหน่งพระสันตะปาปาต่อไป ทำให้ในที่สุดศาสนจักรคาทอลิกกลับมีพระสันตะปาปาพร้อมกันถึงสามองค์ ซึ่งยิ่งทำให้สถานการณ์ความวุ่นวายเพิ่มมากขึ้น จนกระทั่งปัญหาถูกนี้ได้รับการแก้ไขอย่างแท้จริงในการประชุมสภาแห่งคอนสแตนซ์ (Council of Constance) ในเวลาต่อมา