ประวัติศาสตร์เคาน์ตีและไชร์ของสกอตแลนด์ การแบ่งเขตปกครองในอดีต

เคาน์ตีหรือไชร์ของสกอตแลนด์ (ภาษาเกลิคสกอต: Siorrachdan na h-Alba) คือการแบ่งเขตปกครองทางประวัติศาสตร์ของสกอตแลนด์ ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการบริหารจัดการดินแดนและกระบวนการยุติธรรมในยุคกลาง

จุดเริ่มต้นและวิวัฒนาการ

ในยุคแรก ไชร์ถูกจัดตั้งขึ้นในยุคกลางเพื่อวัตถุประสงค์ทางตุลาการ โดยเป็นดินแดนที่อยู่ภายใต้เขตอำนาจของนายอำเภอ (Sheriff) ซึ่งแตกต่างจากเขตการปกครองแบบเดิม เช่น มอร์เมียร์ดอม (mormaerdoms) หรือเอิร์ลดอม (earldoms) ซึ่งนักประวัติศาสตร์สมัยใหม่เรียกว่า "จังหวัด" (provinces)

ตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 ไชร์เหล่านี้ได้กลายเป็นเขตเลือกตั้งเพื่อส่งตัวแทนเข้าสู่รัฐสภาของสกอตแลนด์ และในปี 1667 ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมาธิการด้านการจัดเก็บภาษีท้องถิ่น (commissioners of supply) ซึ่งต่อมาได้รับมอบหมายหน้าที่ในการบริหารท้องถิ่นเพิ่มเติม

การเปลี่ยนแปลงสู่ระบบเคาน์ตี

ภายหลังการรวมตัวกันของสกอตแลนด์และอังกฤษภายใต้พระราชบัญญัติการรวมสหภาพปี 1707 คำว่า "เคาน์ตี" (county) เริ่มถูกนำมาใช้แทนที่คำว่า "ไชร์" (shire) อย่างแพร่หลาย

ในปี 1890 ได้มีการจัดตั้งสภาเคาน์ตี (county councils) ตามพระราชบัญญัติการปกครองท้องถิ่น (สกอตแลนด์) ปี 1889 เพื่อรับหน้าที่บริหารจัดการท้องถิ่นแทนคณะกรรมาธิการด้านการจัดเก็บภาษี อย่างไรก็ตาม สภาเคาน์ตีเหล่านี้ถูกยกเลิกในปี 1975 และถูกแทนที่ด้วยการจัดระเบียบการปกครองท้องถิ่นใหม่ ซึ่งในปัจจุบันสกอตแลนด์แบ่งออกเป็น 32 เขตการปกครอง (council areas)

ประวัติศาสตร์การก่อตั้ง

การนำเข้าระบบนายอำเภอ

พระเจ้ามัลคอล์มที่ 3 (ครองราชย์ปี 1058-1093) ทรงนำระบบนายอำเภอมาใช้ โดยเลียนแบบโครงสร้างการบริหารของนอร์มันในอังกฤษ เพื่อให้การบริหารความยุติธรรมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ต่อมาพระเจ้าเอ็ดการ์, พระเจ้าอเล็กซานเดอร์ที่ 1 และโดยเฉพาะอย่างยิ่งพระเจ้าเดวิดที่ 1 ทรงขยายการแบ่งเขตไชร์ให้ครอบคลุมทั่วทั้งประเทศ

รายชื่อไชร์ที่มีอยู่ในปี 1305

ในปี 1305 พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 1 แห่งอังกฤษ ได้ออกคำสั่งการปกครองสกอตแลนด์ โดยระบุรายชื่อไชร์ 23 แห่ง ดังนี้:

• Aberdeen
• Ayr (แบ่งเป็น Carrick, Cunninghame และ Kyle)
• Banff
• Berwick
• Clackmannan
• Cromarty
• Dunbarton
• Dumfries
• Edinburgh
• Elgin and Forres
• Fife
• Forfar
• Haddington
• Inverness
• Kincardine (หรือ the Mearns)
• Kinross
• Lanark (รวมถึงพื้นที่ที่ต่อมากลายเป็น Renfrewshire)
• Linlithgow
• Peebles
• Perth
• Roxburgh (หรือ Teviotdale)
• Selkirk
• Stirling
• Wigtown

ไชร์ที่ก่อตั้งขึ้นหลังปี 1305

ไชร์อื่นๆ ถูกก่อตั้งขึ้นจากการขยายดินแดนของอาณาจักรสกอตแลนด์ หรือการแบ่งย่อยเขตนายอำเภอเดิม เช่น:

• Argyll: เริ่มมีการแต่งตั้งนายอำเภอในปี 1326
• Kirkcudbright: ก่อตั้งในปี 1369 ในฐานะ "stewartry"
• Bute: มีการแต่งตั้งนายอำเภอสืบตระกูลในปี 1388
• Renfrew: แยกตัวออกจากไชร์ Lanark ในปี 1402