เคาน์ตีเฟอร์มานาห์ ดินแดนแห่งทะเลสาบและประวัติศาสตร์ของไอร์แลนด์เหนือ

เคาน์ตีเฟอร์มานาห์ (County Fermanagh) เป็นหนึ่งในหกเคาน์ตีของไอร์แลนด์เหนือ และเป็นหนึ่งในเก้าเคาน์ตีของมณฑลอัลสเตอร์ (Ulster) รวมถึงเป็นหนึ่งในสามสิบสองเคาน์ตีดั้งเดิมของเกาะไอร์แลนด์ ชื่อของเคาน์ตีนี้มีที่มาจากภาษาไอริช Fir Manach หรือ Fear Manach ซึ่งมีความหมายว่า "บุรุษแห่งมานัค" (men of Manach)

เฟอร์มานาห์มีพื้นที่ประมาณ 1,691 ตารางกิโลเมตร และมีประชากร 63,585 คน (ข้อมูลปี 2021) โดยมีเมือง เอนนิสคิลเลน (Enniskillen) เป็นเมืองหลักของเคาน์ตีและเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดทั้งในด้านขนาดและจำนวนประชากร จากข้อมูลสำมะโนประชากรปี 2011 เฟอร์มานาห์เป็นหนึ่งในสี่เคาน์ตีของไอร์แลนด์เหนือที่มีประชากรส่วนใหญ่มาจากพื้นฐานทางศาสนาคริสต์นิกายคาทอลิก

ภูมิศาสตร์และลักษณะทางกายภาพ

เคาน์ตีเฟอร์มานาห์ครอบคลุมพื้นที่ 1,851 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 13.2 ของพื้นที่ทั้งหมดในไอร์แลนด์เหนือ จุดเด่นที่สุดของภูมิศาสตร์ที่นี่คือระบบทางน้ำ โดยเกือบหนึ่งในสามของพื้นที่เคาน์ตีถูกปกคลุมด้วยทะเลสาบและทางน้ำ ซึ่งรวมถึงทะเลสาบเออร์เนตอนบน (Upper Lough Erne) ทะเลสาบเออร์เนตอนล่าง (Lower Lough Erne) และแม่น้ำเออร์เน (River Erne) นอกจากนี้ยังมีพื้นที่ป่าไม้ครอบคลุมร้อยละ 14 ของพื้นที่ (ประมาณ 42,000 เฮกตาร์) และเป็นเคาน์ตีเดียวในไอร์แลนด์เหนือที่ไม่มีอาณาเขตติดต่อกับทะเลสาบเน (Lough Neagh)

พื้นที่สูงที่สำคัญในเคาน์ตีประกอบด้วย 3 แห่ง ได้แก่:

• West Fermanagh Scarplands: พื้นที่ลาดชันทางตะวันตกเฉียงใต้ของทะเลสาบเออร์เน มีความสูงประมาณ 350 เมตร
• Sliabh Beagh: เทือกเขาทางทิศตะวันออก ติดกับพรมแดนเคาน์ตีโมนาฮัน
• เทือกเขา Cuilcagh: ตั้งอยู่ตามแนวพรมแดนทางทิศใต้ โดยมียอดเขา Cuilcagh เป็นจุดที่สูงที่สุดของเคาน์ตีที่ความสูง 665 เมตร

เฟอร์มานาห์มีอาณาเขตติดต่อกับเคาน์ตีไทโรนทางตะวันออกเฉียงเหนือ, เคาน์ตีโมนาฮันทางตะวันออกเฉียงใต้, เคาน์ตีคาวันทางตะวันตกเฉียงใต้, เคาน์ตีเลทริมทางตะวันตก และเคาน์ตีโดเนกัลทางตะวันตกเฉียงเหนือ สภาพภูมิอากาศเป็นแบบมหาสมุทรเขตอบอุ่น (Cfb) ซึ่งมีฤดูหนาวที่เย็น ฤดูร้อนที่อบอุ่นชื้น และไม่มีอุณหภูมิที่แตกต่างกันอย่างสุดโต่ง

ธรณีวิทยาและถ้ำ

โครงสร้างทางธรณีวิทยาของเฟอร์มานาห์มีความหลากหลาย โดยพบตะกอนที่เก่าแก่ที่สุดทางตอนเหนือของทะเลสาบเออร์เน (Red beds) ซึ่งก่อตัวขึ้นเมื่อประมาณ 550 ล้านปีก่อน ส่วนทางตะวันออกพบหินทรายจำนวนมากจากยุคเดโวเนียน (400 ล้านปีก่อน) และพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นหินดินดานและหินปูนจากยุคคาร์บอนิเฟอรัส (354 ถึง 298 ล้านปีก่อน)

หินปูนที่อ่อนตัวลงทำให้เกิดระบบถ้ำที่กว้างขวาง เช่น ถ้ำมาร์เบิลอาร์ช (Marble Arch Caves) และถ้ำในบริเวณเนินเขา Tullybrack และ Belmore นอกจากนี้ พื้นที่นี้ยังตั้งอยู่บนแนวรอยเลื่อนที่สำคัญหลายจุด เช่น รอยเลื่อน Killadeas – Seskinore และรอยเลื่อน Clogher Valley ที่ตัดผ่านทะเลสาบเออร์เน

ประวัติศาสตร์

ตามบันทึกของปโตเลมีในปี ค.ศ. 150 เผ่าเมนาปี (Menapii) ซึ่งเป็นเผ่าเซลติก ได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานรอบทะเลสาบเออร์เน และกลายเป็นที่รู้จักในชื่อ Fir Manach ซึ่งเป็นที่มาของชื่อเคาน์ตีเฟอร์มานาห์และเคาน์ตีโมนาฮันในเวลาต่อมา

ในยุคกลาง บันทึก Annals of Ulster ซึ่งครอบคลุมประวัติศาสตร์ไอร์แลนด์ระหว่างปี ค.ศ. 431 ถึง 1540 ถูกเขียนขึ้นที่เกาะ Belle Isle ในทะเลสาบเออร์เน

เฟอร์มานาห์เคยเป็นฐานที่มั่นสำคัญของตระกูลแมกไกวร์ (Maguire clan) โดย Donn Carrach Maguire (เสียชีวิตปี 1302) เป็นผู้นำคนแรกของราชวงศ์แมกไกวร์ อย่างไรก็ตาม ในช่วงการยึดครองดินแดนของอังกฤษ (Plantation of Ulster) ดินแดนของเฟอร์มานาห์ถูกแบ่งส่วนให้กับผู้ตั้งถิ่นฐานชาวสกอตและอังกฤษ รวมถึงข้าราชการและชาวไอริชท้องถิ่น โดยตระกูลสำคัญที่ได้รับประโยชน์จากการจัดสรรดินแดนครั้งนี้ ได้แก่ ตระกูล Cole, Blennerhasset, Butler, Hume และ Dunbar

เฟอร์มานาห์ได้รับการสถาปนาเป็นเคาน์ตีตามกฎหมายของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 แต่การบริหารงานภายใต้รัฐบาลพลเรือนเกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ในช่วงการตั้งถิ่นฐานของอัลสเตอร์

การบริหารและสถานที่สำคัญ

ในด้านการบริหาร เคาน์ตีเฟอร์มานาห์เคยถูกบริหารโดยสภาเคาน์ตีเฟอร์มานาห์ (Fermanagh County Council) ตั้งแต่ปี 1899 จนกระทั่งถูกยกเลิกในปี 1973 และเปลี่ยนผ่านสู่ระบบสภาเขตในเวลาต่อมา

ปัจจุบันมีสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติและประวัติศาสตร์ที่สำคัญซึ่งดูแลโดย National Trust ได้แก่ คฤหาสน์ครอม (Crom Estate), ฟลอเรนซ์คอร์ต (Florence Court) และ ปราสาทคูล (Castle Coole)