ประเทศไอร์แลนด์และเกาะไอร์แลนด์ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และการเมือง

เกาะไอร์แลนด์ เป็นเกาะขนาดใหญ่ที่ตั้งอยู่ในมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ ทางตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปยุโรป ในเชิงภูมิรัฐศาสตร์ เกาะแห่งนี้ถูกแบ่งออกเป็นสองส่วนหลัก คือ สาธารณรัฐไอร์แลนด์ (Republic of Ireland) ซึ่งเป็นรัฐอธิปไตยที่ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 5 ใน 6 ของเกาะ และ ไอร์แลนด์เหนือ (Northern Ireland) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักร โดยครอบคลุมพื้นที่ 1 ใน 6 ที่เหลือของเกาะ

ภูมิศาสตร์และลักษณะทางกายภาพ

ไอร์แลนด์เป็นเกาะที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสองในหมู่เกาะอังกฤษ (British Isles) อันดับสามในยุโรป และอันดับยี่สิบของโลก ทางทิศตะวันออกของเกาะถูกคั่นออกจากบริเตนใหญ่ด้วยช่องแคบนอร์ท (North Channel), ทะเลไอริช (Irish Sea) และช่องแคบเซนต์จอร์จ (St George's Channel)

ลักษณะภูมิประเทศประกอบด้วยภูเขาที่มีความสูงไม่มากนักล้อมรอบที่ราบตอนกลาง และมีแม่น้ำหลายสายที่สามารถเดินเรือได้ไหลลึกเข้าไปในแผ่นดิน สภาพภูมิอากาศได้รับอิทธิพลจากมหาสมุทรแอตแลนติก ทำให้มีอากาศอบอุ่นและชื้น มีฝนตกชุกและเมฆมาก ส่งผลให้พืชพรรณมีความเขียวชอุ่มตลอดปี โดยเฉพาะในฤดูหนาวที่อากาศไม่หนาวจัดเท่ากับพื้นที่อื่นในละติจูดเดียวกัน

ประวัติศาสตร์และการเมือง

ยุคเริ่มแรกและการเข้ามาของชาวไวกิ้ง

วัฒนธรรมเกลิค (Gaelic Ireland) เริ่มก่อตัวขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 1 และเริ่มรับศาสนาคริสต์ตั้งแต่ศตวรรษที่ 5 เป็นต้นมา ในยุคแรกไอร์แลนด์ถูกปกครองโดยกษัตริย์ท้องถิ่นจำนวนมาก ซึ่งขึ้นตรงต่อกษัตริย์ประจำมณฑล และแข่งขันกันเพื่อชิงตำแหน่ง "มหากษัตริย์แห่งไอร์แลนด์" (High King of Ireland)

ระหว่างปลายศตวรรษที่ 8 ถึงต้นศตวรรษที่ 11 ชาวไวกิ้งได้เข้ามาบุกรุกและตั้งถิ่นฐานในไอร์แลนด์ ซึ่งนำไปสู่การปะทะครั้งสำคัญในยุทธการที่คลอนทาร์ฟ (Battle of Clontarf) เมื่อวันที่ 23 เมษายน ค.ศ. 1014 ซึ่งส่งผลให้สิ้นสุดอำนาจของชาวไวกิ้งในไอร์แลนด์

การปกครองโดยอังกฤษและการแบ่งแยก

หลังจากการรุกรานของชาวแองโกล-นอร์มันในศตวรรษที่ 12 อังกฤษได้เริ่มอ้างสิทธิเหนือเกาะไอร์แลนด์ และสามารถแผ่ขยายอำนาจปกครองได้ทั่วทั้งเกาะในช่วงศตวรรษที่ 16-17 ผ่านการพิชิตของราชวงศ์ทิวดอร์ (Tudor conquest) ซึ่งนำไปสู่การเข้ามาตั้งถิ่นฐานของชาวบริเตน

ในช่วงปี ค.ศ. 1801 ไอร์แลนด์ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักรผ่านพระราชบัญญัติสหภาพ (Acts of Union) อย่างไรก็ตาม ความขัดแย้งทางศาสนาและการเมืองนำไปสู่สงครามประกาศอิสรภาพในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ส่งผลให้เกิดการแบ่งแยกเกาะไอร์แลนด์ออกเป็นสองส่วน คือ รัฐอิสระไอร์แลนด์ (Irish Free State) ซึ่งต่อมาประกาศเป็นสาธารณรัฐในปี ค.ศ. 1948 และไอร์แลนด์เหนือซึ่งยังคงเป็นส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักร

เหตุการณ์ร่วมสมัย

ไอร์แลนด์เหนือเผชิญกับความไม่สงบทางแพ่งอย่างรุนแรงตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1960 จนถึงทศวรรษ 1990 ซึ่งคลี่คลายลงหลังจากมีการลงนามในข้อตกลงวันศุกร์ประเสริฐ (Good Friday Agreement) ในปี ค.ศ. 1998

ในด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ทั้งสาธารณรัฐไอร์แลนด์และสหราชอาณาจักร (รวมไอร์แลนด์เหนือ) ได้เข้าเป็นสมาชิกประชาคมเศรษฐกิจยุโรป (EEC) ในปี ค.ศ. 1973 ต่อมาในปี ค.ศ. 2020 สหราชอาณาจักรได้ถอนตัวออกจากสหภาพยุโรป (Brexit) ทำให้ไอร์แลนด์เหนือได้รับสถานะพิเศษในการดำเนินงานภายในตลาดเดียวของสหภาพยุโรปสำหรับสินค้า โดยที่ไม่ได้เป็นสมาชิกสหภาพยุโรปอย่างเต็มตัว

วัฒนธรรมและอัตลักษณ์

วัฒนธรรมของไอร์แลนด์มีความโดดเด่นและส่งอิทธิพลอย่างมาก โดยเฉพาะในด้านวรรณกรรม นอกจากนี้ยังมีวัฒนธรรมพื้นเมืองที่เข้มแข็ง เช่น กีฬาเกลิค (Gaelic games), ดนตรีไอริช, ภาษาไอริช และการเต้นรำแบบไอริช ขณะเดียวกันก็มีการรับวัฒนธรรมจากบริเตนใหญ่ เช่น ภาษาอังกฤษ และกีฬาอย่างฟุตบอล, รักบี้ และกอล์ฟ