ดัลมาเทีย ประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์ของชายฝั่งเอเดรียติก

ดัลมาเทีย เป็นภูมิภาคทางประวัติศาสตร์ที่ตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งตะวันออกของทะเลเอเดรียติก ครอบคลุมพื้นที่ในประเทศโครเอเชียและมอนเตเนโกรในปัจจุบัน โดยมีลักษณะเป็นแถบดินแดนแคบๆ ที่ทอดยาวตั้งแต่เกาะราบ (Rab Island) ทางตอนเหนือ ไปจนถึงอ่าวโคตอร์ (Bay of Kotor) ทางตอนใต้

ภูมิศาสตร์และลักษณะเด่น

ภูมิภาคนี้มีลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่โดดเด่น โดยมีเทือกเขาดินาริกแอลป์ (Dinaric Alps) ที่ขรุขระครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของพื้นที่ตอนใน (Hinterland) ซึ่งมีความกว้างตั้งแต่ 50 กิโลเมตรในทางตอนเหนือ ลดลงเหลือเพียงไม่กี่กิโลเมตรในทางตอนใต้

นอกจากนี้ยังมีเกาะแก่งจำนวนมาก โดยมีเกาะหลักประมาณ 79 เกาะ และเกาะเล็กเกาะน้อยอีกกว่า 500 แห่งที่วางตัวขนานไปกับชายฝั่ง เกาะที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคนี้ ได้แก่ เกาะบราช (Brač), เกาะปัก (Pag) และเกาะฮวาร์ (Hvar) สำหรับเมืองสำคัญในดัลมาเทีย ได้แก่ สปลิต (Split), ซาดาร์ (Zadar), ชีเบนิก (Šibenik) และดูบรอฟนิก (Dubrovnik)

ประวัติศาสตร์โดยสังเขป

ชื่อของภูมิภาคนี้มีที่มาจากเผ่า ดัลมาเทีย (Dalmatae) ซึ่งเป็นชนเผ่าอิลลีเรียนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่นี้ในสมัยโบราณ เมื่อจักรวรรดิโรมันขยายอำนาจ ได้มีการจัดตั้งมณฑลอิลลีริคัม (Illyricum) และต่อมาในศตวรรษที่ 1 ได้ถูกปรับโครงสร้างเป็นมณฑลดัลมาเทีย ซึ่งครอบคลุมอาณาเขตกว้างขวาง ส่งผลให้เกิดวัฒนธรรมแบบโรมานซ์และการกลายเป็นโรมันของประชากรท้องถิ่น

การเปลี่ยนแปลงอำนาจในยุคกลางและยุคต่อมา

• ยุคเริ่มต้น: หลังการล่มสลายของจักรวรรดิโรมันตะวันตก ชาวโครแอตได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานในศตวรรษที่ 7 และสถาปนาอาณาจักรโครเอเชียในปี ค.ศ. 925
• การปกครองของเวนิส: สาธารณรัฐเวนิสได้เข้ามาควบคุมบางส่วนของดัลมาเทียในช่วงปี ค.ศ. 1000-1358 และ ค.ศ. 1420-1797
• สาธารณรัฐรากูซา: มีการก่อตั้งสาธารณรัฐรากูซา (Republic of Ragusa) ซึ่งดำรงอยู่ระหว่างปี ค.ศ. 1358-1808
• จักรวรรดิออตโตมัน: ได้เข้ายึดครองพื้นที่ส่วนใหญ่ของอาณาจักรโครเอเชีย-ฮังการีในช่วงปลายศตวรรษที่ 15 ถึง 17

ในเวลาต่อมา ดัลมาเทียได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดอิลลีเรียนภายใต้การปกครองของนโปเลียน และต่อมาเป็นอาณาจักรดัลมาเทียของออสเตรียในศตวรรษที่ 19 จนกระทั่งหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ในปี ค.ศ. 1918 ดัลมาเทียได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของรัฐสโลวีน โครแอต และเซิร์บ

นิยามของพื้นที่ในปัจจุบัน

ในปัจจุบัน ดัลมาเทียเป็นเพียงภูมิภาคทางประวัติศาสตร์และไม่มีสถานะทางกฎหมายอย่างเป็นทางการในกฎหมายของโครเอเชีย ขอบเขตที่ชัดเจนจึงขึ้นอยู่กับการรับรู้ของสาธารณชน โดยทั่วไปจะครอบคลุม 4 จังหวัดชายฝั่งของโครเอเชียที่มีศูนย์กลางอยู่ที่ ซาดาร์, ชีเบนิก, สปลิต และดูบรอฟนิก อย่างไรก็ตาม ยังคงมีข้อถกเถียงเกี่ยวกับพื้นที่บางส่วน เช่น อ่าวโคตอร์ในมอนเตเนโกร และเกาะราบ ว่าควรถูกนับรวมอยู่ในภูมิภาคดัลมาเทียหรือไม่