การปลดระวางเรือรบพลังงานนิวเคลียร์ของรัสเซีย วิกฤตสิ่งแวดล้อมและความมั่นคง

การปลดระวางเรือรบพลังงานนิวเคลียร์ของรัสเซียเป็นประเด็นที่สร้างความกังวลอย่างมากให้กับสหรัฐอเมริกาและกลุ่มประเทศสแกนดิเนเวียที่อยู่ใกล้กับรัสเซีย เนื่องจากในช่วงปี ค.ศ. 1950 ถึง 2003 สหภาพโซเวียตและรัสเซียได้สร้างกองทัพเรือพลังงานนิวเคลียร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยมีจำนวนเรือมากกว่ากองทัพเรืออื่นๆ รวมกันทั้งหมด

ภาพรวมของปัญหา

ในช่วงสงครามเย็น สหภาพโซเวียตให้ความสำคัญกับการสร้างกองเรือให้มีขนาดใหญ่ขึ้นมากกว่าการวางแผนกำจัดเรือที่หมดอายุการใช้งาน จนกระทั่งปี ค.ศ. 1986 จึงได้มีการออกกฎระเบียบอย่างเป็นทางการในการปลดระวางและรื้อถอนเรือดำน้ำนิวเคลียร์ที่ไม่ได้ใช้งาน

ปัญหาหลักที่รัสเซียต้องเผชิญคือ งบประมาณที่จำกัด และ ความซับซ้อนในการบริหารจัดการ หลังจากสหภาพโซเวียตล่มสลายในปี ค.ศ. 1991 รัสเซียต้องรับผิดชอบเรือพลังงานนิวเคลียร์ทั้งหมด แต่ขาดแคลนทุนทรัพย์ในการบำรุงรักษา ทำให้เรือหลายลำถูกปล่อยทิ้งไว้ในพื้นที่จัดเก็บแบบลอยตัวโดยไม่มีการดูแล ซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุทางนิวเคลียร์

ความร่วมมือระหว่างประเทศ

เนื่องจากความกังวลด้านสิ่งแวดล้อม สหรัฐฯ สหราชอาณาจักร ญี่ปุ่น และประเทศในแถบสแกนดิเนเวียจึงได้ให้ความช่วยเหลือด้านเงินทุนและเทคนิค เช่น:

• AMEC (Arctic Military Environmental Cooperation): ความร่วมมือระหว่างนอร์เวย์ รัสเซีย และสหรัฐฯ เพื่อรื้อถอนเรือดำน้ำนิวเคลียร์ในยุโรป
• โปรแกรม Nunn–Lugar: ช่วยเหลือในการทำลายอาวุธและปลดระวางเรือดำน้ำนิวเคลียร์ถึง 33 ลำ
• โครงการ Star of Hope: ญี่ปุ่นให้ทุนสนับสนุนการรื้อถอนเรือดำน้ำชั้น Victor III และ Charlie I ในตะวันออกไกล

ความเสี่ยงด้านความมั่นคงและสิ่งแวดล้อม

นอกเหนือจากปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังมีความกังวลเรื่อง ความมั่นคง เนื่องจากเคยมีกรณีการลักลอบขโมยยูเรเนียมเข้มข้นจากแท่งเชื้อเพลิงในปี ค.ศ. 1993 และความพยายามของสายลับเกาหลีเหนือในการซื้อข้อมูลแผนการรื้อถอนเรือดำน้ำในปี ค.ศ. 1994

กระบวนการกำจัดเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์

การนำเชื้อเพลิงออกจากเตาปฏิกรณ์ต้องใช้ทีมผู้เชี่ยวชาญและขั้นตอนที่เข้มงวด ดังนี้:

1. เตาปฏิกรณ์ต้องถูกทำให้เย็นลงอย่างน้อย 3 ปีหลังจากการปิดการใช้งาน
2. นำสารหล่อเย็นออก จากนั้นจึงรื้อถอนส่วนโครงสร้างด้านบนของเรือ
3. สกัดแท่งเชื้อเพลิงและขนส่งไปยังสถานที่จัดเก็บกากกัมมันตรังสี
4. ตัดส่วนห้องเตาปฏิกรณ์ที่มีกัมมันตรังสีสูงออก เพื่อนำไปจัดเก็บในรูปแบบลอยตัวหรือเติมโพลีสไตรีนเพื่อการลอยตัว

อุบัติเหตุและการทิ้งกากนิวเคลียร์

ประวัติการจัดการที่ผิดพลาดนำไปสู่โศกนาฏกรรม เช่น เหตุการณ์ระเบิดที่อ่าว Chazma Bay ในปี ค.ศ. 1985 ซึ่งทำให้มีผู้เสียชีวิต 10 ราย และรายงานจากรัฐบาลรัสเซียในปี ค.ศ. 1993 ที่ยอมรับว่ามีการแอบทิ้งส่วนห้องเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ลงในอ่าว Abrosimov Gulf ในช่วงปี ค.ศ. 1965 ถึง 1988

สถานะของเรือดำน้ำชั้น November

เรือดำน้ำชั้น November ซึ่งเป็นเรือรุ่นแรกๆ ถูกปลดระวางระหว่างปี ค.ศ. 1986 ถึง 1990 บางลำถูกรื้อถอนไปแล้ว แต่บางลำยังคงเป็นซากเรือที่ถูกทิ้งไว้ในฐานทัพเรือของรัสเซีย ซึ่งยังคงเป็นความเสี่ยงต่อระบบนิเวศทางทะเลในปัจจุบัน