ภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์

ภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยี (Department of Computer Science and Technology) หรือเดิมคือ ห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ (Computer Laboratory) เป็นหน่วยงานทางวิชาการภายใต้โรงเรียนเทคโนโลยี (School of Technology) ของมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ มีบทบาทสำคัญในการบุกเบิกและพัฒนารากฐานของวิทยาการคอมพิวเตอร์สมัยใหม่

ประวัติและการก่อตั้ง

ภาควิชานี้ก่อตั้งขึ้นในชื่อ ห้องปฏิบัติการทางคณิตศาสตร์ (Mathematical Laboratory) เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม ค.ศ. 1937 ภายใต้การนำของ จอห์น เลนนาร์ด-โจนส์ (John Lennard-Jones) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้บริการการคำนวณทั่วไปและเป็นศูนย์กลางการพัฒนาเทคนิคการคำนวณภายในมหาวิทยาลัย อย่างไรก็ตาม หน่วยงานนี้เริ่มดำเนินการอย่างเต็มรูปแบบหลังสงครามโลกครั้งที่สอง

ยุคบุกเบิกและ EDSAC

ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1946 มอริซ วิลค์ส (Maurice Wilkes) ได้เริ่มพัฒนา EDSAC (Electronic Delay Storage Automatic Calculator) ซึ่งกลายเป็นคอมพิวเตอร์แบบเก็บโปรแกรม (Stored Program Computer) เครื่องแรกของโลกที่ใช้งานได้จริงและมีประสิทธิภาพ โดยเริ่มทำงานโปรแกรมแรกเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม ค.ศ. 1949 ความสำเร็จของ EDSAC ได้กลายเป็นแรงบันดาลใจในการสร้าง LEO ซึ่งเป็นคอมพิวเตอร์เพื่อธุรกิจเครื่องแรกของโลก ต่อมาในปี ค.ศ. 1958 ได้มีการนำ EDSAC 2 มาใช้งาน ซึ่งเป็นคอมพิวเตอร์เครื่องแรกที่ใช้ระบบไมโครโค้ด (Microcoded) และบิตสไลซ์ (Bit-sliced)

การพัฒนาภาษาโปรแกรมและระบบเครือข่าย

ในปี ค.ศ. 1953 มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ได้เปิดหลักสูตรประกาศนียบัตรด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์ ซึ่งถือเป็นหลักสูตรการสอนระดับบัณฑิตศึกษาด้านการคำนวณแห่งแรกของโลก ต่อมาในปี ค.ศ. 1961 เดวิด ฮาร์ทลีย์ (David Hartley) ได้พัฒนา Autocode ซึ่งเป็นหนึ่งในภาษาโปรแกรมระดับสูงยุคแรกๆ สำหรับ EDSAC 2

ในปี ค.ศ. 1964 เครื่อง Titan ได้เริ่มใช้งานอย่างเต็มรูปแบบ ซึ่งเป็นคอมพิวเตอร์ที่พัฒนาต่อยอดจากเครื่อง Ferranti Atlas และในปี ค.ศ. 1967 Titan ได้เปิดให้บริการระบบแบ่งเวลา (Time-shared service) สำหรับผู้ใช้สูงสุด 64 คนพร้อมกัน ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญของระบบมัลติยูเซอร์ในยุคแรก

การเปลี่ยนแปลงและโครงสร้างปัจจุบัน

ในปี ค.ศ. 1970 ห้องปฏิบัติการทางคณิตศาสตร์ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น ห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ (Computer Laboratory) โดยแบ่งออกเป็นแผนกการสอน การวิจัย และบริการการคำนวณ ต่อมาในปี ค.ศ. 2001 หน่วยงานได้ย้ายไปยังอาคารวิลเลียม เกตส์ (William Gates Building) ในย่าน West Cambridge ทำให้บริการการคำนวณแยกตัวออกเป็นหน่วยงานอิสระ

วันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 2017 หน่วยงานได้เปลี่ยนชื่อเป็น ภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยี เพื่อสะท้อนถึงขอบเขตของกิจกรรมและวัตถุประสงค์ที่กว้างขึ้นในยุคปัจจุบัน

หลักสูตรและการวิจัย

ปัจจุบันภาควิชาเปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรี 3 ปี และหลักสูตรปริญญาโท 1 ปี โดยมุ่งเน้นการวิจัยในหัวข้อล้ำสมัย เช่น:

• การจำลองระบบเสมือน (Virtualisation) และความปลอดภัย (Security)
• การตรวจสอบความถูกต้องอย่างเป็นทางการ (Formal Verification)
• การประมวลผลภาษาธรรมชาติ (Natural Language Processing)
• หุ่นยนต์ (Robotics) และระบบระบุตำแหน่ง (Positioning Systems)
• การคำนวณเพื่อความยั่งยืนของโลก (Computing for the future of the planet)

นอกจากนี้ บุคลากรของภาควิชายังมีส่วนร่วมในการก่อตั้งบริษัทไอทีชั้นนำในสหราชอาณาจักร เช่น Acorn, ARM, nCipher และ XenSource

นวัตกรรมและผลงานที่สำคัญ

ภาควิชาแห่งนี้เป็นแหล่งกำเนิดของนวัตกรรมที่เปลี่ยนโลกหลายประการ ดังนี้: