Dilbert Principle: เมื่อคนไม่เก่งถูกดันขึ้นเป็นผู้บริหาร

Dilbert Principle เป็นแนวคิดเชิงเสียดสีเกี่ยวกับการบริหารจัดการที่ถูกพัฒนาโดย Scott Adams ผู้สร้างการ์ตูนช่องชื่อดังอย่าง Dilbert โดยหลักการนี้ระบุว่า บริษัทต่างๆ มักจะเลื่อนตำแหน่งพนักงานที่ไม่มีความสามารถขึ้นสู่ระดับบริหาร เพื่อลดผลกระทบและความเสียหายที่พนักงานเหล่านั้นจะก่อขึ้นต่อกระบวนการผลิตหรือการทำงานจริง

นิยามของ Dilbert Principle

ในตอนหนึ่งของการ์ตูน Dilbert เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 1995 ตัวละคร Dogbert ได้กล่าวว่า "ความเป็นผู้นำคือวิธีที่ธรรมชาติใช้ในการกำจัดคนโง่ออกจากกระแสการผลิต"

Scott Adams ได้อธิบายแนวคิดนี้เพิ่มเติมว่า ในหลายกรณี คนที่ฉลาดน้อยที่สุดหรือมีความสามารถต่ำที่สุดมักจะได้รับการเลื่อนตำแหน่ง เพียงเพราะบริษัทไม่ต้องการให้คนเหล่านี้ทำงานในส่วนปฏิบัติการที่ต้องใช้ทักษะจริง แต่ต้องการให้พวกเขาไปทำหน้าที่สั่งการ จัดการเรื่องจิปาถะ หรือตำหนิผู้อื่น ซึ่งเป็นงานที่ง่ายกว่า ในขณะที่ผู้เชี่ยวชาญตัวจริง เช่น ศัลยแพทย์หัวใจหรือโปรแกรมเมอร์คอมพิวเตอร์ มักจะไม่ถูกผลักดันเข้าสู่สายบริหาร

Adams ได้นำเสนอแนวคิดนี้ครั้งแรกในบทความของ Wall Street Journal ปี 1995 และขยายความในหนังสือ The Dilbert Principle (1996) ซึ่งกลายเป็นหนังสือขายดีและถูกนำไปใช้เป็นหนังสืออ่านนอกเวลาในบางหลักสูตรบริหารธุรกิจ โดยเขาเปรียบเทียบประสิทธิภาพของหลักการนี้ว่า เหมือนกับฝูงกอริลลาที่เลือก "กระรอกจ่าฝูง" มาเป็นผู้จัดการผ่านกระบวนการที่ซับซ้อนอย่างยิ่ง

การเปรียบเทียบกับ Peter Principle

หลายคนมักสับสนระหว่าง Dilbert Principle และ Peter Principle ซึ่งมีความแตกต่างกันดังนี้:

• Peter Principle: เชื่อว่าพนักงานจะได้รับการเลื่อนตำแหน่งเพราะ "มีความสามารถ" ในตำแหน่งเดิม จนกระทั่งพวกเขาถูกเลื่อนขึ้นไปถึง "ระดับความไม่สามารถ" (Level of Incompetence) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่พวกเขาไม่มีทักษะเพียงพอที่จะทำได้สำเร็จ และจะค้างอยู่ในตำแหน่งนั้นตลอดไป
• Dilbert Principle: เชื่อว่าตำแหน่งบริหารเป็นเครื่องมือในการ "กำจัด" คนที่ไม่มีความสามารถออกจากการทำงานจริง โดยสมมติว่าตำแหน่งระดับสูงไม่มีผลกระทบโดยตรงต่อการผลิต และงานที่มีคุณค่าจริงๆ ถูกขับเคลื่อนโดยพนักงานระดับล่าง

นอกจากนี้ยังมีแนวคิดที่คล้ายคลึงกันคือ Putt's Law (1981) ซึ่งกล่าวว่า "เทคโนโลยีถูกครอบงำโดยคนสองกลุ่ม คือ คนที่เข้าใจในสิ่งที่ตนไม่ได้บริหาร และคนที่บริหารในสิ่งที่ตนไม่เข้าใจ"