เครื่องบินตรวจการณ์และสนับสนุนโทรมาตร E-9 Widget

E-9 Widget เป็นเครื่องบินสนับสนุนโทรมาตร (Telemetry Support) และตรวจการณ์ทางทะเลที่ประจำการในกองทัพอากาศสหรัฐฯ (United States Air Force) โดยทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มทางอากาศและเครื่องบินถ่ายทอดสัญญาณโทรมาตร เพื่อให้บริการเฝ้าระวังพื้นผิวมหาสมุทรสำหรับการรักษาความปลอดภัยของพื้นที่ทดสอบ (Range Safety) และติดตามข้อมูลโทรมาตรของขีปนาวุธที่ยิงในเส้นทางบินข้ามขอบฟ้า (Over-the-horizon) ในพื้นที่ปฏิบัติการบริเวณอ่าวเม็กซิโก

ประวัติและการพัฒนา

ในช่วงต้นทศวรรษ 1980 กองทัพอากาศสหรัฐฯ โดยกลุ่มประเมินอาวุธที่ 53 (53rd Weapons Evaluation Group - 53rd WEG) มีความต้องการเครื่องบินตรวจการณ์เฉพาะทาง เพื่อให้มั่นใจว่าน่านน้ำในเขตอำนาจศาลว่างเปล่าและปลอดภัยก่อนที่จะมีการทดสอบเป้าหมายทางอากาศ โดรน ขีปนาวุธ หรือเครื่องบินต้นแบบ ซึ่งในขณะนั้นหน่วยงานดังกล่าวใช้เครื่องบิน EC-135N ARIA ซึ่งมีขนาดใหญ่และมีค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานสูง

ในการคัดเลือกเครื่องบินรุ่นใหม่ มีการเสนอชื่อเครื่องบินหลายรุ่น เช่น Alenia-Aérospatiale ATR-42-200, BAe 748 และ Fokker F27-600 อย่างไรก็ตาม เครื่องบินเหล่านี้ไม่สามารถรองรับการติดตั้งสายอากาศแบบ Conformal ขนาดใหญ่ของเรดาร์ AN/APS-128D ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้เครื่องบิน Dash 8 จากแคนาดาเป็นผู้ชนะการประมูล

เครื่องบิน E-9 ลำแรกทำการบินครั้งแรกอย่างลับๆ ในปี 1987 และเข้าประจำการในเดือนมิถุนายนปีถัดมากับฝูงบินเป้าหมายทางอากาศที่ 82 (82nd Aerial Targets Squadron - 82nd ATS) ณ ฐานทัพอากาศไทน์ดอลล์ (Tyndall Air Force Base) รัฐฟลอริดา

การสนับสนุนโครงการอาวุธ

E-9 ถูกนำมาใช้สนับสนุนโปรแกรมการพัฒนาและปรับปรุงอาวุธและเครื่องบินหลายรุ่น เช่น F-15C/D Eagle, F-16C/D Block 52, ขีปนาวุธ AIM-9X Sidewinder, AIM-132 ASRAAM, BGM-109 Tomahawk รวมถึงโครงการ YF-22 และ F-35 Joint Strike Fighter ในเวลาต่อมา นอกจากนี้ยังใช้ติดตามโดรนเป้าหมายทางอากาศ เช่น BQM-34 Firebee II, MQM-107D Streaker, QF-4 Phantom และ QF-16 Fighting Falcon

บทบาทและภารกิจการใช้งาน

ในระหว่างการยิงขีปนาวุธจริงหรือปฏิบัติการทางทหารที่มีความเสี่ยง E-9A จะทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มตรวจการณ์เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีเรือพลเรือนหรือเครื่องบินรุกล้ำเข้ามาในพื้นที่ปฏิบัติการในอ่าวเม็กซิโก โดยสนับสนุนการพัฒนา ประเมินผล และทดสอบการปฏิบัติงานของระบบอาวุธแบบอากาศสู่อากาศ

ด้วยการติดตั้งเรดาร์ตรวจการณ์ทางทะเล AN/APS-143(V)-1 ซึ่งได้รับการปรับปรุงให้สามารถตรวจจับเป้าหมายขนาดเล็กได้ แม้กระทั่งคนในแพชูชีพที่ระยะไกลถึง 25 ไมล์ ข้อมูลโทรมาตรเหล่านี้จะถูกส่งต่อไปยังเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยพื้นที่ (Range Safety Officer) เพื่อใช้ในการตัดสินใจเลือกตำแหน่งการยิง

นอกจากนี้ เครื่องบินยังมีชุดสายอากาศแบบคงที่เพื่อรับและบันทึกข้อมูลจากโดรนหรือยานทดสอบที่บินเหนืออ่าวเม็กซิโก และสามารถถ่ายทอดสัญญาณความถี่ UHF สองความถี่จากอากาศสู่พื้นดินข้ามขอบฟ้า รวมถึงช่วยระบุตำแหน่งของโดรนที่ถูกยิงตกในระหว่างการทดสอบ

การออกแบบและคุณลักษณะทางเทคนิค

รูปลักษณ์ภายนอกของ E-9 Widget มีความคล้ายคลึงกับเครื่องบิน Dash 8 รุ่นมาตรฐาน แต่มีจุดสังเกตที่สำคัญคือสายอากาศของเรดาร์ตรวจการณ์แบบ Multimode X-band (เดิมคือ AN/APS-128D และต่อมาเปลี่ยนเป็น AN/APS-143(V)-1) ซึ่งติดตั้งแบบแนบชิด (Conformally mounted) อยู่ที่ส่วนล่างด้านขวาของลำตัวเครื่องบิน

ภายในห้องนักบินมีลักษณะคล้ายกับรุ่นพาณิชย์ โดยมีลูกเรือทั้งหมด 4 นาย ประกอบด้วยนักบิน 2 นาย และเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการภารกิจ (Mission Operators) 2 นาย ประจำอยู่ที่ส่วนท้ายของลำตัวเครื่อง

ข้อมูลจำเพาะทางเทคนิค