เครือข่ายพันธมิตรข้อมูลวิทยาศาสตร์โลก (ESIP)

เครือข่ายพันธมิตรข้อมูลวิทยาศาสตร์โลก หรือ Earth Science Information Partners (ESIP) คือชุมชนของผู้เชี่ยวชาญด้านข้อมูลและเทคโนโลยีสารสนเทศที่รวมตัวกันเพื่อประสานงานด้านการทำงานร่วมกัน (Interoperability) ของข้อมูลวิทยาศาสตร์โลก โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อให้สมาชิกสามารถเพิ่มพูนขีดความสามารถในการจัดการข้อมูล และสร้างมาตรฐานในการแลกเปลี่ยนข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ประวัติและการก่อตั้ง

ESIP ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2541 (ค.ศ. 1998) โดยองค์การนาซา (NASA) เพื่อตอบสนองต่อคำแนะนำของสภาวิจัยแห่งชาติ (National Research Council - NRC) ที่เรียกร้องให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาระบบข้อมูลและสารสนเทศการสังเกตการณ์โลก (Earth Observation System Data and Information System หรือ EOSDIS) ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของโครงการวิจัยการเปลี่ยนแปลงระดับโลกของสหรัฐอเมริกา (U.S. Global Change Research Program)

ในช่วงเริ่มต้น ESIP ประกอบด้วยพันธมิตรที่ได้รับทุนสนับสนุนจาก NASA จำนวน 24 ราย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนากระบวนการที่ทำให้ข้อมูลวิทยาศาสตร์โลกสามารถจัดเก็บ ค้นหา เข้าถึง และนำไปใช้ประโยชน์ได้ง่าย ทั้งในด้านการวิจัย การศึกษา และเชิงพาณิชย์ ต่อมาได้มีการรวมศูนย์ข้อมูลของ NASA จำนวน 9 แห่งเข้าเป็นแกนกลางของเครือข่าย เพื่อสร้างโครงสร้างการบริหารจัดการและชุมชนความร่วมมือในปัจจุบัน

การเปลี่ยนผ่านสู่องค์กรอิสระ

ในปี พ.ศ. 2544 (ค.ศ. 2001) เครือข่าย ESIP ได้จัดตั้งมูลนิธิเพื่อวิทยาศาสตร์โลก (Foundation for Earth Science) ซึ่งเป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร เพื่อให้การสนับสนุนด้านการบริหารจัดการในขณะที่ ESIP เปลี่ยนผ่านจากโครงการต้นแบบไปสู่การเป็นองค์กรอิสระ ต่อมาในปี พ.ศ. 2545 (ค.ศ. 2002) ได้มีการจ้างบุคลากรประจำเพื่อสนับสนุนการดำเนินงาน และมีการประกาศใช้แผนยุทธศาสตร์ฉบับแรกในปี พ.ศ. 2547 (ค.ศ. 2004) พร้อมกับการเข้าร่วมของศูนย์ข้อมูลจากองค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ (NOAA)

โครงสร้างพันธมิตรและสมาชิก

ปัจจุบัน ESIP ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานหลัก ได้แก่ NASA, NOAA และสำนักงานสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา (USGS) โดยมีองค์กรสมาชิกมากกว่า 120 แห่ง ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่ศูนย์ข้อมูลของรัฐบาล ห้องปฏิบัติการวิจัย มหาวิทยาลัย ผู้ให้บริการทรัพยากรทางการศึกษา นักพัฒนาเทคโนโลยี ตลอดจนองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรและบริษัทเอกชน

พันธมิตรของ ESIP สามารถแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลัก ดังนี้:

• ประเภทที่ 1 (Type I): ศูนย์ข้อมูล (Data Centers)
• ประเภทที่ 2 (Type II): ผู้ให้บริการผลิตภัณฑ์ข้อมูลและสารสนเทศ
• ประเภทที่ 3 (Type III): องค์กรเชิงพาณิชย์และไม่แสวงหาผลกำไรที่พัฒนาเครื่องมือสำหรับวิทยาศาสตร์โลก
• ประเภทที่ 4 (Type IV): ผู้ให้ทุนสนับสนุนหลัก ได้แก่ NASA, NOAA และ USGS

ขอบเขตความสนใจและกิจกรรมหลัก

ด้านเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์

ESIP มุ่งเน้นการพัฒนาในหลายมิติเพื่อยกระดับการจัดการข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ ได้แก่:

• เทคโนโลยี: การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเซมานติก (Semantic Technologies), การประมวลผลแบบคลาวด์ (Cloud Computing), บริการเว็บ (Web Services), การจัดการเมทาดาตา (Metadata), และการสร้างมาตรฐานข้อมูล
• สาขาวิทยาศาสตร์: ครอบคลุมด้านบรรยากาศ, ภูมิอากาศ, พื้นดิน, สมุทรศาสตร์, อุทกวิทยา, สิ่งแวดล้อม, ธรณีวิทยา และนิเวศวิทยา
• วิทยาศาสตร์ประยุกต์: มุ่งเน้นเรื่องคุณภาพอากาศ, ทรัพยากรน้ำ, ภัยพิบัติทางธรรมชาติ และการจัดการคาร์บอน

กิจกรรมการดำเนินงาน

เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ เครือข่ายได้ดำเนินกิจกรรมต่างๆ เช่น การพัฒนาโปรแกรมการสร้างภาพข้อมูล (Visualization), การกำหนดกระบวนการประกันคุณภาพและควบคุมคุณภาพ (QA/QC) ที่เป็นมาตรฐาน, การริเริ่มโครงการเมทาดาตามาตรฐาน, การพัฒนาออนโทโลจี (Ontology) สำหรับเว็บเซมานติก รวมถึงการจัดกิจกรรมเผยแพร่ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ให้แก่ครูในโรงเรียนรัฐบาล