ประวัติศาสตร์ศาสนจักรของชาวอังกฤษ ผลงานชิ้นเอกของบีด (Bede)

ประวัติศาสตร์ศาสนจักรของชาวอังกฤษ (ภาษาละติน: Historia ecclesiastica gentis Anglorum) เป็นผลงานเขียนของ บีด (Bede) ที่เสร็จสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 731 โดยเป็นบันทึกประวัติศาสตร์ของคริสตจักรในอังกฤษและประวัติศาสตร์ของอังกฤษโดยทั่วไป โดยเน้นไปที่การเติบโตของศาสนาคริสต์ในดินแดนแห่งนี้

ภาพรวมของเนื้อหา

หนังสือเล่มนี้เขียนด้วยภาษาละติน และถูกมองว่าเป็นหนึ่งในแหล่งอ้างอิงดั้งเดิมที่สำคัญที่สุดเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ยุคแองโกล-แซกซอน (Anglo-Saxon) และมีบทบาทสำคัญในการสร้างอัตลักษณ์ประจำชาติของชาวอังกฤษ

โครงสร้างของหนังสือทั้ง 5 เล่ม

บีดแบ่งเนื้อหาออกเป็น 5 เล่ม (รวมประมาณ 400 หน้า) ครอบคลุมประวัติศาสตร์ตั้งแต่วันที่จูเลียส ซีซาร์ บุกอังกฤษใน 55 ปีก่อนคริสตกาล จนถึงปี ค.ศ. 731:

• เล่มที่ 1: เริ่มต้นด้วยข้อมูลทางภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์อังกฤษ โดยครอบคลุมช่วงเวลาตั้งแต่สาธารณรัฐโรมันตอนปลายจนถึงปี ค.ศ. 603 รวมถึงเรื่องราวของนักบุญอัลบัน และภารกิจของออกัสตินในการนำศาสนาคริสต์มาสู่ชาวแองโกล-แซกซอนในปี ค.ศ. 597
• เล่มที่ 2: เริ่มต้นจากการเสียชีวิตของเกรกอรีผู้ยิ่งใหญ่ในปี ค.ศ. 604 และติดตามความก้าวหน้าของศาสนาคริสต์ในเคนต์ และความพยายามในการเผยแผ่ศาสนาในนอร์ธัมเบรีย ซึ่งต้องเผชิญกับอุปสรรคจากกษัตริย์เพนดาแห่งเมอร์เซีย
• เล่มที่ 3: เล่าถึงการเติบโตของศาสนาคริสต์ในนอร์ธัมเบรียภายใต้กษัตริย์ออสวอลด์และออสวาย โดยมีจุดสูงสุดอยู่ที่ สภาแห่งวิทบี (Council of Whitby) ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในประวัติศาสตร์อังกฤษ
• เล่มที่ 4: กล่าวถึงการแต่งตั้งธีโอดอร์เป็นอาร์ชบิชอปแห่งแคนเทอร์เบอรี และความพยายามของวิลฟริดในการนำศาสนาคริสต์มาสู่ราชอาณาจักรซัสเซกซ์
• เล่มที่ 5: นำเรื่องราวมาจนถึงยุคของบีด รวมถึงงานเผยแผ่ศาสนาในฟรีเซีย และความขัดแย้งกับคริสตจักรบริติชเกี่ยวกับการกำหนดวันที่ของวันอีสเตอร์

ขอบเขตและวิธีการเขียน

ใน 21 บทแรก บีดได้รวบรวมข้อมูลจากนักเขียนยุคก่อน เช่น โอโรซิอุส, กิลดาส และจดหมายของพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 1 รวมถึงตำนานและประเพณีต่างๆ

หลังจากปี ค.ศ. 596 บีดได้ใช้แหล่งข้อมูลเชิงเอกสารที่เขาพยายามรวบรวมจากทั่วอังกฤษและกรุงโรม รวมถึงคำบอกเล่า (oral testimony) ซึ่งเขาได้พิจารณาความถูกต้องของข้อมูลอย่างระมัดระวัง

เล่ม	ช่วงเวลาที่ครอบคลุม
เล่ม 1	สาธารณรัฐโรมันตอนปลาย ถึง ค.ศ. 603
เล่ม 2	ค.ศ. 604–633
เล่ม 3	ค.ศ. 633–665
เล่ม 4	ค.ศ. 664–698
เล่ม 5	ค.ศ. 687–731