พายุทอร์นาโดที่เอ็ดมันตัน ปี 1987

พายุทอร์นาโดที่เอ็ดมันตัน หรือที่ชาวเมืองเอ็ดมันตันรู้จักกันในชื่อ "Black Friday" เป็นพายุทอร์นาโดที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง ซึ่งพัดถล่มพื้นที่ทางตะวันออกของเมืองเอ็ดมันตัน รัฐอัลเบอร์ตา ประเทศแคนาดา และบางส่วนของเขตสแตรธโคนา (Strathcona County) ในช่วงบ่ายของวันศุกร์ที่ 31 กรกฎาคม ค.ศ. 1987 โดยในวันเดียวกันนั้นยังมีพายุทอร์นาโดลูกอื่นๆ เกิดขึ้นอีก 6 ลูกในพื้นที่ตอนกลางของรัฐอัลเบอร์ตา

ลักษณะทางอุตุนิยมวิทยา

ในช่วงสัปดาห์ก่อนวันที่ 31 กรกฎาคม ระบบความกดอากาศต่ำที่พาดผ่านทางตะวันตกเฉียงใต้ของบริติชโคลัมเบียได้นำพามวลอากาศอุ่นและชื้นเข้าสู่ตอนกลางของรัฐอัลเบอร์ตา เมื่อรวมกับความร้อนในตอนกลางวันและจุดน้ำค้าง (dewpoints) ที่สูงเกือบเป็นสถิติ จึงกระตุ้นให้เกิดพายุฝนฟ้าคะนองรุนแรงต่อเนื่องตลอดทั้งสัปดาห์

ในวันที่ 31 กรกฎาคม แนวปะทะอากาศเย็นได้ก่อตัวขึ้นทางตะวันตกของรัฐอัลเบอร์ตา และเข้าปะทะกับมวลอากาศอุ่นและชื้นในภูมิภาค ทำให้พยากรณ์อากาศในวันนั้นระบุถึงความเสี่ยงสูงที่จะเกิดพายุฝนฟ้าคะนองที่รุนแรงและรุนแรงเป็นพิเศษ ซึ่งมีการแจ้งเตือนผ่านทางวิทยุและสื่อต่างๆ อย่างต่อเนื่อง

เส้นทางการเคลื่อนที่และความเสียหาย

การก่อตัวและจุดเริ่มต้น

พายุเริ่มเคลื่อนตัวผ่านทางตะวันออกของเมืองเลดัก (Leduc) โดยมีการรายงานการแตะพื้นของทอร์นาโดครั้งแรกเมื่อเวลา 14:59 น. หลังจากนั้นพายุได้สลายตัวไปชั่วคราว ก่อนจะแตะพื้นอีกครั้งหลังเวลา 15:00 น. ในบริเวณเมืองโบมอนต์ (Beaumont) โดยพัดทำลายโรงเก็บธัญพืชและอุปกรณ์การเกษตรขณะที่พายุเริ่มทวีความรุนแรงขึ้น

การเข้าสู่เขตเมือง

เวลา 15:04 น. มีการประกาศเตือนภัยพายุทอร์นาโดสำหรับตัวเมืองเอ็ดมันตัน พายุเคลื่อนตัวเข้าสู่พื้นที่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของเมืองในลักษณะของพายุทอร์นาโดแบบหลายวังวน (multiple-vortex tornado) และเคลื่อนที่ขึ้นเหนือผ่านพื้นที่มิลวูดส์ (Mill Woods) สร้างความเสียหายในระดับ F2 ถึง F3

จากนั้นพายุได้เคลื่อนที่ขึ้นเหนือข้ามทางหลวงเชอร์วูดพาร์ค (Sherwood Park Freeway) และเข้าปะทะบริเวณ "Refinery Row" ด้วยความรุนแรงระดับ F4 ซึ่งเป็นจุดที่สร้างความเสียหายสูงสุด โดยพายุได้พัดถล่มถังน้ำมันขนาดใหญ่ อาคารอุตสาหกรรม และรถพ่วงของบริษัทขนส่ง Laidlaw และ Byers จนกระจัดกระจาย มีการพบการขุดลอกหน้าดิน (grass scouring) และเศษซากปรักหักพังที่ถูกพัดเป็นแนว ซึ่งความเสียหายในบริเวณนี้เกือบจะถึงระดับ F5 แต่ไม่ได้รับการจัดอันดับอย่างเป็นทางการ

จุดสิ้นสุดของพายุ

พายุลดความรุนแรงลงเล็กน้อยขณะเคลื่อนผ่านพื้นที่โล่งระหว่างถนนเบสไลน์ (Baseline Road) และแม่น้ำนอร์ทซัสแคชแวน (North Saskatchewan River) แต่ยังคงความรุนแรงระดับ F2 ถึง F3 ขณะพัดถล่มพื้นที่ทางตะวันออกของแคลร์วิว (Clareview) จนถึงเวลาประมาณ 16:00 น. โดยสร้างความเสียหายอย่างหนักแก่บ้านเรือนในย่านเคอร์โนฮัน (Kernohan), แบนเนอร์แมน (Bannerman) และเฟรเซอร์ (Fraser) ก่อนจะเข้าปะทะสวนรถบ้านเอเวอร์กรีน (Evergreen mobile home park) ซึ่งทำให้เสาไฟฟ้าและสายโทรศัพท์ขาด และส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นอีก 15 ราย ก่อนที่พายุจะสลายตัวไปในที่สุด

สรุปความเสียหายและผลกระทบ

เหตุการณ์นี้ถือเป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติที่เลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ของรัฐอัลเบอร์ตา และเป็นพายุทอร์นาโดที่ทำให้เกิดการสูญเสียชีวิตมากเป็นอันดับสองในประวัติศาสตร์ของแคนาดา รองจากเหตุการณ์ Regina Cyclone

การตอบสนองหลังภัยพิบัติและการรำลึก

ความสูญเสียจากเหตุการณ์นี้นำไปสู่การพัฒนาระบบแจ้งเตือนภัยสาธารณะฉุกเฉิน (Emergency Public Warning System) ซึ่งต่อมาถูกแทนที่ด้วย Alberta Emergency Alert เพื่อให้การแจ้งเตือนภัยพิบัติที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วผ่านวิทยุ โทรทัศน์ และเคเบิลทีวี รวมถึงการใช้แจ้งเตือน Amber alerts ในปัจจุบัน

นอกจากนี้ ยังเป็นจุดเริ่มต้นของการนำระบบเรดาร์ตรวจอากาศแบบดอปเปลอร์ (Doppler weather radar) มาใช้ในแคนาดาในช่วงต้นทศวรรษ 1990 โดยสถานีเรดาร์ Carvel ในเอ็ดมันตันเป็นหนึ่งในสามสถานีแรกของประเทศ ก่อนที่เครือข่ายเรดาร์ตรวจอากาศของแคนาดาจะเปลี่ยนเป็นระบบดอปเปลอร์ทั้งหมดในปี 1998

เพื่อเป็นการรำลึกถึงผู้สูญเสีย มีการสร้างประติมากรรม "Pillar of Love" (เสาแห่งความรัก) ผลงานของ Barbara Eichner-Shaw ตั้งอยู่ที่สวนสาธารณะเฮอร์มิเทจ (Hermitage Park) ในเมืองเอ็ดมันตัน

สื่อและวัฒนธรรม

เพลง "Tornado '87" โดยวง The Rural Alberta Advantage จากอัลบั้ม Departing (2011) ได้รับแรงบันดาลใจจากประสบการณ์วัยเด็กของนักร้องนำ Nils Edenloff ที่รอดชีวิตจากพายุทอร์นาโดครั้งนี้