การเลือกตั้งในนิวซีแลนด์ ระบบและประวัติศาสตร์การเมือง

นิวซีแลนด์เป็นประเทศที่ใช้ระบอบประชาธิปไตยแบบตัวแทน ซึ่งสมาชิกของรัฐสภาเดี่ยว (Unicameral Parliament) จะได้รับเลือกตั้งเข้ามาทำหน้าที่ผ่านการเลือกตั้งทั่วไป โดยปกติแล้วการเลือกตั้งทั่วไปจะจัดขึ้นทุกๆ 3 ปี แต่อาจมีการเลือกตั้งก่อนกำหนด (Snap Election) ได้ตามดุลยพินิจของนายกรัฐมนตรี (โดยการแนะนำต่อผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์) ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในกรณีที่มีการลงมติไม่ไว้วางใจหรือสถานการณ์พิเศษอื่นๆ

ระบบการเลือกตั้งและพรรคการเมือง

นิวซีแลนด์ใช้ระบบพรรคการเมืองที่หลากหลายเนื่องจากใช้ระบบการเลือกตั้งแบบ สัดส่วนผสม (Mixed-Member Proportional - MMP) ซึ่งเริ่มนำมาใช้ในปี 1993 และถือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุดของระบบเลือกตั้งในศตวรรษที่ 20 ระบบ MMP นำไปสู่การจัดตั้งรัฐบาลผสมหรือรัฐบาลเสียงข้างน้อยเป็นส่วนใหญ่ อย่างไรก็ตาม ในปี 2020 พรรคแรงงานภายใต้การนำของจาซินดา อาร์เดิร์น เป็นพรรคแรกที่สามารถชนะการเลือกตั้งและครองเสียงข้างมากเด็ดขาดได้นับตั้งแต่เริ่มใช้ระบบ MMP

การเลือกตั้งท้องถิ่น

นอกเหนือจากการเลือกตั้งระดับชาติแล้ว ยังมีการเลือกตั้งท้องถิ่นเพื่อเลือกนายกเทศมนตรีและสมาชิกสภาท้องถิ่น ซึ่งจัดขึ้นทุกๆ 3 ปี โดยส่วนใหญ่ใช้ระบบ First-Past-The-Post (FPP) แต่ในปัจจุบันหลายสภาเริ่มหันมาใช้ระบบ Single Transferable Vote (STV) มากขึ้น

ภาพรวมและประวัติศาสตร์การเลือกตั้ง

ประวัติศาสตร์การเลือกตั้ง

การเลือกตั้งทั่วไปและระดับจังหวัดครั้งแรกของนิวซีแลนด์เกิดขึ้นในปี 1853 หลังจากที่รัฐสภาอังกฤษผ่านพระราชบัญญัติรัฐธรรมนูญนิวซีแลนด์ปี 1852 สิ่งที่น่าภาคภูมิใจที่สุดคือ นิวซีแลนด์เป็นประเทศสมัยใหม่ประเทศแรกในโลกที่ให้สิทธิสตรีในการเลือกตั้งในปี 1893

ทะเบียนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง (Electoral Roll)

ทะเบียนผู้มีสิทธิเลือกตั้งประกอบด้วยรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งทุกคนที่ลงทะเบียนไว้ โดยกฎหมายกำหนดให้ผู้ที่มีคุณสมบัติครบถ้วนต้องลงทะเบียน แม้ว่าจะไม่ตั้งใจจะไปใช้สิทธิเลือกตั้งก็ตาม เนื่องจากนิวซีแลนด์ไม่ได้บังคับให้ประชาชนต้องไปเลือกตั้ง

• คุณสมบัติผู้มีสิทธิเลือกตั้ง: ต้องมีอายุ 18 ปีขึ้นไป เป็นพลเมืองนิวซีแลนด์หรือผู้อยู่อาศัยถาวร และอาศัยอยู่ในนิวซีแลนด์มาแล้วอย่างน้อยหนึ่งปี
• การลงทะเบียน: ผู้ที่มีอายุ 17 ปีสามารถลงทะเบียนล่วงหน้าได้ และจะได้รับสิทธิเลือกตั้งโดยอัตโนมัติเมื่ออายุครบ 18 ปี

ข้อมูลในทะเบียนผู้มีสิทธิเลือกตั้งถือเป็นข้อมูลสาธารณะ ซึ่งสามารถนำไปใช้ในวัตถุประสงค์ที่ถูกต้องตามกฎหมาย เช่น การคัดเลือกคณะลูกขุน แต่ในบางกรณี ผู้มีสิทธิเลือกตั้งสามารถขอให้ข้อมูลของตนเป็นความลับเพื่อความปลอดภัยส่วนบุคคลได้