การตัดรอยโรคทางเดินอาหารผ่านกล้อง (EMR) วิธีการและประสิทธิภาพ

การตัดรอยโรคทางเดินอาหารผ่านกล้อง (Endoscopic Mucosal Resection หรือ EMR) เป็นเทคนิคทางการแพทย์ที่ใช้เพื่อกำจัดรอยโรคที่เป็นมะเร็งหรือรอยโรคที่ผิดปกติซึ่งพบในทางเดินอาหาร โดยเป็นวิธีการทำ mucosectomy ที่มีการฉีดน้ำเกลือเข้าสู่ชั้นใต้เยื่อบุผิว (submucosal saline injection) เพื่อแยกชั้นเนื้อเยื่อ ซึ่งเทคนิคนี้ถูกนำเสนอครั้งแรกในปี ค.ศ. 1973 โดย Deyhle

การทำ EMR สำหรับหลอดอาหาร

การทำ EMR ได้รับการสนับสนุนให้ใช้สำหรับมะเร็งหลอดอาหารระยะเริ่มต้น (ซึ่งเป็นมะเร็งที่อยู่เพียงชั้นตื้นและจำกัดอยู่แค่ในชั้นเยื่อบุผิว) โดยพบว่าเป็นวิธีการรักษาที่มีความปลอดภัย มีประสิทธิภาพ และรุกรานน้อยกว่าการผ่าตัดสำหรับมะเร็งชนิด squamous cell carcinoma ระยะเริ่มต้น รวมถึงมะเร็งชนิด adenocarcinoma ที่เกิดขึ้นใน Barrett’s esophagus

ข้อบ่งชี้และเกณฑ์การพิจารณา

เทคนิคนี้สามารถใช้ได้ในผู้ป่วยที่มีลักษณะดังนี้:

• ไม่มีหลักฐานของการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองหรืออวัยวะที่ห่างไกล
• เนื้องอกชนิด differentiated ที่มีลักษณะนูนเล็กน้อยและมีเส้นผ่านศูนย์กลางน้อยกว่า 2 เซนติเมตร
• เนื้องอกชนิด differentiated ที่มีลักษณะเป็นแผล (ulcerated) และมีเส้นผ่านศูนย์กลางน้อยกว่า 1 เซนติเมตร

วิธีการทำ EMR ในหลอดอาหาร

วิธีการที่นิยมใช้มีหลายรูปแบบ ดังนี้:

• Strip Biopsy: ใช้กล้องส่องตรวจแบบ double-channel พร้อมคีมคีบและบ่วง (snare) โดยฉีดน้ำเกลือเข้าใต้รอยโรคเพื่อยกตัวขึ้น จากนั้นใช้คีมคีบเยื่อบุผิวรอบๆ และตัดออกด้วยกระแสไฟฟ้า
• Double-snare Polypectomy: เหมาะสำหรับรอยโรคที่มีลักษณะนูน โดยใช้บ่วงแรกยกตัวรอยโรคและใช้บ่วงที่สองรัดเพื่อตัดออก
• การฉีดน้ำเกลือเข้มข้นและเอพิเนฟริน: ฉีดน้ำเกลือเข้มข้นและ epinephrine (15–20 มล.) เพื่อให้บริเวณรอยโรคบวมขึ้น จากนั้นใช้มีดไฟฟ้าความถี่สูงตัดเยื่อบุผิวรอบนอก แล้วจึงใช้บ่วงรัดและตัดรอยโรคออก
• เทคนิค "Suck and Cut" (Band and Snare): ใช้ฝาครอบใส (clear cap) ดูดเยื่อบุผิวที่มีรอยโรคให้ขึ้นมาในฝาครอบ จากนั้นใช้บ่วงรัดและตัดออกด้วยกระแสไฟฟ้า

ภาวะแทรกซ้อนและการป้องกัน

ภาวะแทรกซ้อนหลัก ได้แก่ การตกเลือดหลังผ่าตัด, การทะลุ (perforation) และการตีบตัน (stricture) ซึ่งสามารถป้องกันและจัดการได้ดังนี้:

• การห้ามเลือด: ฉีด epinephrine เจือจาง 1:100,000 หรือใช้การจี้ไฟฟ้า/คลิปหนีบ
• การป้องกันการทะลุ: ฉีดน้ำเกลือให้เพียงพอเพื่อยกชั้นเยื่อบุผิว หากพบ "nonlifting sign" (เยื่อบุไม่ยกตัว) จะถือเป็นข้อห้ามในการทำหัตถการ
• การดูแลหลังผ่าตัด: ให้ยาลดกรดเพื่อป้องกันการตกเลือด

การทำ EMR สำหรับลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

EMR และการเลาะชั้นใต้เยื่อบุผิว (Submucosal Dissection - ESD) เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงในการตัดติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่มีขนาดใหญ่และไม่ใช่เนื้อร้าย รวมถึงมะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะเริ่มต้น (stage T1a)

จากการศึกษาโดย Australian Consortium ในผู้ป่วย 1,000 ราย พบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่ (98.1%) ปราศจากโรคหลังจากติดตามผล 6 และ 18 เดือน ซึ่งแสดงให้เห็นว่า EMR มีค่าใช้จ่ายต่ำกว่าและมีความปลอดภัยมากกว่าการผ่าตัดทางศัลยกรรมสำหรับติ่งเนื้อขนาดใหญ่ที่ไม่ลุกลาม

อย่างไรก็ตาม การทำ EMR จำเป็นต้องอาศัยการฝึกฝนอย่างเชี่ยวชาญ โดยมีรายงานจาก Mayo Clinic Florida ว่าต้องทำหัตถการอย่างน้อย 100 ครั้งจึงจะเกิดความชำนาญ