เกอเธียนัม ศูนย์กลางความเชื่อทางจิตวิญญาณและสถาปัตยกรรมเอกลักษณ์

เกอเธียนัม (Goetheanum) ตั้งอยู่ที่เมืองดอร์นาค (Dornach) ในรัฐโซโลทูร์น ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เป็นศูนย์กลางระดับโลกของขบวนการแอนโธรโพโซฟี (Anthroposophy) โดยคำว่าเกอเธียนัมหมายถึงสิ่งปลูกสร้างสองแห่ง ซึ่งแห่งแรกถูกใช้งานระหว่างปี ค.ศ. 1919 ถึง 1922 ก่อนจะถูกทำลายโดยไฟไหม้ และแห่งที่สองสร้างเสร็จสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 1928 และยังคงใช้งานอยู่จนถึงปัจจุบัน

เกอเธียนัมแห่งแรก (First Goetheanum)

เกอเธียนัมแห่งแรกเป็นโครงสร้างไม้และคอนกรีตที่ออกแบบโดย รูดอล์ฟ สไตเนอร์ (Rudolf Steiner) ผู้ก่อตั้งแอนโธรโพโซฟี โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้เป็น Gesamtkunstwerk หรือการสังเคราะห์สื่อทางศิลปะและผลกระทบทางประสาทสัมผัสที่หลากหลายเข้าด้วยกัน เพื่อสื่อถึงความหมายทางจิตวิญญาณ

อาคารแห่งนี้เริ่มสร้างในปี ค.ศ. 1913 เพื่อใช้เป็นสถานที่จัดงานละครเวทีประจำปีของสมาคมแอนโธรโพโซฟี และกลายเป็นศูนย์กลางของกลุ่มผู้แสวงหาทางจิตวิญญาณในดอร์นาค ศิลปินจำนวนมากได้มีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์อาคารนี้ เช่น สถาปนิกที่สร้างโดมไม้คู่ที่แปลกตาบนฐานคอนกรีตที่โค้งมน หน้าต่างกระจกสีที่เพิ่มสีสันให้กับพื้นที่ และจิตรกรที่ตกแต่งเพดานด้วยลวดลายที่แสดงถึงวิวัฒนาการของมนุษย์

อาคารแห่งนี้เปิดใช้งานเมื่อวันที่ 26 กันยายน ค.ศ. 1920 แต่กลับถูกทำลายโดยไฟไหม้ในคืนส่งท้ายปีเก่าวันที่ 31 ธันวาคม ค.ศ. 1922 ถึง 1 กันามกราคม ค.ศ. 1923

เกอเธียนัมแห่งที่สอง (Second Goetheanum)

หลังจากเหตุการณ์ไฟไหม้ สไตเนอร์ได้ออกแบบอาคารหลังใหม่เพื่อทดแทนหลังเดิม โดยอาคารหลังที่สองนี้สร้างขึ้นจากคอนกรีตหล่อทั้งหมด เริ่มก่อสร้างในปี ค.ศ. 1924 และเสร็จสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 1928 หลังจากที่สไตเนอร์เสียชีวิต

อาคารแห่งนี้ถือเป็นงานบุกเบิกในการใช้คอนกรีตโชว์ผิวในทางสถาปัตยกรรม และได้รับการยกย่องให้เป็นอนุสรณ์สถานแห่งชาติของสวิตเซอร์แลนด์ โดยนักวิจารณ์ศิลปะ ไมเคิล เบรนแนน เรียกอาคารหลังนี้ว่า "ผลงานชิ้นเอกของสถาปัตยกรรมเอ็กซ์เพรสชันนิสม์ในศตวรรษที่ 20"

ปัจจุบันเกอเธียนัมแห่งที่สองประกอบด้วยหอประชุมขนาด 1,000 ที่นั่ง ซึ่งเป็นศูนย์กลางของชุมชนศิลปะที่มีการแสดงละครและยูริธมี (Eurythmy) รวมถึงมีแกลเลอรีที่จัดแสดงประติมากรรมไม้สูง 9 เมตร ชื่อ The Representative of Humanity โดย Edith Maryon และ รูดอล์ฟ สไตเนอร์

หลักการทางสถาปัตยกรรม

สถาปัตยกรรมของสไตเนอร์มีลักษณะเด่นคือการปลดปล่อยจากข้อจำกัดทางสถาปัตยกรรมแบบดั้งเดิม โดยเฉพาะการเลิกใช้มุมฉากเป็นพื้นฐานในการวางผังอาคาร สำหรับเกอเธียนัมแห่งแรก เขาใช้ช่างต่อเรือเพื่อสร้างรูปทรงโค้งมนจากไม้ และสำหรับแห่งที่สอง เขาใช้คอนกรีตเพื่อสร้างรูปทรงประติมากรรมในระดับสถาปัตยกรรม เพื่อให้ได้รูปทรงที่แสดงออกถึงจิตวิญญาณและมีความเป็นออร์แกนิก