กฎหมายน้ำบาดาลในสหรัฐอเมริกา ระบบการถือครองและสิทธิในน้ำ

กฎหมายน้ำบาดาลในสหรัฐอเมริกามีความซับซ้อนและหลากหลาย โดยครอบคลุมทั้งการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและการจัดสรรสิทธิในการเข้าถึงทรัพยากรน้ำใต้ดิน ซึ่งกฎหมายคุ้มครองน้ำบาดาลจะถูกระบุไว้ในพระราชบัญญัติการดื่มน้ำที่ปลอดภัย (Safe Drinking Water Act), พระราชบัญญัติการอนุรักษ์และการฟื้นฟูทรัพยากร (Resource Conservation and Recovery Act) และกฎหมาย Superfund

ระบบการถือครองน้ำบาดาล

น้ำบาดาลสามารถเป็นได้ทั้งทรัพย์สินส่วนบุคคลหรือทรัพย์สินของรัฐ โดยหากเป็นของรัฐ มักจะมีการจัดสรรผ่านระบบการขออนุญาต (Appropriation System) ส่วนน้ำบาดาลที่เป็นของเอกชนจะมีการใช้กฎเกณฑ์ที่แตกต่างกันไปตามการถือครองที่ดินหรือกฎเกณฑ์ด้านความรับผิดชอบ ซึ่งประสิทธิภาพของการกำกับดูแลจะขึ้นอยู่กับลักษณะทางอุทกวิทยาและเศรษฐกิจของแต่ละภูมิภาค

1. กฎการจับจอง (Rule of Capture)

กฎการจับจอง เป็นกฎหมายละเมิดที่ไม่เน้นความรับผิดชอบ ซึ่งอนุญาตให้เจ้าของที่ดินสามารถสูบน้ำบาดาลขึ้นมาใช้ได้มากเท่าที่ต้องการเพื่อประโยชน์ใช้สอย โดยไม่มีการรับประกันปริมาณน้ำที่แน่นอน ผลที่ตามมาคือเจ้าของบ่อน้ำไม่จำเป็นต้องต้องรับผิดชอบต่อเจ้าของที่ดินรายอื่นหากการสูบน้ำนั้นส่งผลกระทบต่อบ่อน้ำของเพื่อนบ้าน

• ข้อดี: ส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจและการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยรัฐบาลมีส่วนร่วมในการดำเนินงานน้อยที่สุด
• ข้อเสีย: เสี่ยงต่อการสูบน้ำเกินขนาด (Overproduction) เนื่องจากเจ้าของที่ดินทุกคนพยายามแข่งกันขุดบ่อที่ลึกและใหญ่ขึ้นเพื่อแย่งชิงน้ำ

2. สิทธิแบบริพารียน (Riparian Rights / Correlative Rights)

สิทธิแบบริพารียน หรือสิทธิที่สัมพันธ์กัน เป็นสิทธิการถือครองส่วนบุคคลที่จำกัด ซึ่งปริมาณน้ำที่ได้รับจะขึ้นอยู่กับขนาดของพื้นที่ผิวหน้าดินที่เจ้าของที่ดินถือครอง หากปริมาณน้ำในแหล่งน้ำลดลง เช่น ในช่วงภัยแล้ง สิทธิในน้ำจะลดลงตามไปด้วย

• ข้อดี: ให้ประโยชน์แก่ผู้ที่มีความต้องการใช้น้ำน้อยแต่มีที่ดินผืนใหญ่ เช่น เจ้าของไร่ปศุสัตว์
• ข้อเสีย: ส่งผลเสียต่อผู้ที่มีความต้องการใช้น้ำสูงแต่มีที่ดินน้อย เช่น เมืองหรือผู้ทำเกษตรกรรมบางราย

ในปัจจุบัน รัฐแคลิฟอร์เนียเป็นรัฐเดียวที่ใช้ระบบสิทธินี้สำหรับน้ำบาดาล

3. กฎการใช้ประโยชน์อย่างสมเหตุสมผล (Reasonable Use Rule)

กฎการใช้ประโยชน์อย่างสมเหตุสมผล หรือที่รู้จักในชื่อ American Rule อนุญาตให้มีการสูบน้ำได้อย่างไม่จำกัดตราบใดที่การกระทำนั้นไม่สร้างความเสียหายอย่างไม่สมเหตุสมผลต่อบ่อน้ำอื่นหรือระบบน้ำบาดาล โดยมักจะให้ความสำคัญกับการใช้งานในเชิงประวัติศาสตร์เป็นหลัก

• ข้อดี: มีความยืดหยุ่นในการตัดสินข้อพิพาทระหว่างผู้ใช้ทรัพยากร
• ข้อเสีย: นำไปสู่การฟ้องร้องที่ยาวนาน เนื่องจากมาตรฐานคำว่า "สมเหตุสมผล" อาจเปลี่ยนแปลงไปตามเวลาและสถานที่ รวมถึงขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของคณะลูกขุน

การบริหารจัดการโดยรัฐ

ในหลายรัฐ โดยเฉพาะทางตะวันตกของสหรัฐอเมริกา รัฐเป็นเจ้าของน้ำบาดาลและจัดสรรทรัพยากรผ่านระบบการขออนุญาต (Appropriative System) เช่นเดียวกับสิทธิในน้ำผิวดิน โดยปกติจะมีการกำหนดปริมาณการสูบน้ำตามความสามารถในการฟื้นฟูของแหล่งน้ำ (Sustainable Yield) และเมื่อสิทธิถูกจัดสรรจนเต็มแล้ว จะไม่มีการออกใบอนุญาตเพิ่มเติม

ในกรณีที่กฎหมายละเมิดไม่สามารถป้องกันการสูบน้ำเกินขนาดได้ รัฐต่างๆ ได้จัดตั้งหน่วยงานกำกับดูแลทางปกครองเพื่อจัดสรรสิทธิในน้ำบาดาลระหว่างเจ้าของที่ดินที่แข่งขันกัน ซึ่งกฎหมายปกครองนี้จะเข้ามาแทนที่กฎหมายละเมิดเดิม