ขบวนการกูเลน (Gülen Movement) ความเป็นมาและข้อพิพาทด้านความมั่นคง

ขบวนการกูเลน หรือที่รู้จักในชื่อ Hizmet (ฮิซเมต) ซึ่งแปลว่า "การบริการ" หรือ "พันธกิจ" เป็นขบวนการทางสังคม การศึกษา และศาสนาอิสลามระดับนานาชาติที่ก่อตั้งโดย เฟทฮุลลาห์ กูเลน (Fethullah Gülen) ในประเทศตุรกีช่วงปลายทศวรรษ 1970 โดยปัจจุบันมีฐานปฏิบัติการหลักอยู่ในรัฐเพนซิลเวเนีย สหรัฐอเมริกา ตั้งแต่ปี 1999

โครงสร้างและเป้าหมายของขบวนการ

ขบวนการนี้มีการจัดตั้งในกว่า 160 ประเทศทั่วโลก ผ่านเครือข่ายโรงเรียนที่เน้นด้าน STEM, มหาวิทยาลัย, สื่อมวลชน, องค์กรสนทนาทางศาสนา, มูลนิธิการกุศล และสถานพยาบาล โดยมีมูลค่าทรัพย์สินรวมประมาณ 2-5 หมื่นล้านดอลลาร์ (ข้อมูลปี 2015)

ความเชื่อและแนวทาง

ผู้ติดตามขบวนการนี้ส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิมซุนนี โดยยึดถือมุมมองทางเทววิทยาของนอร์เซียน (Nursian) ตามคำสอนของกูเลน แม้ว่าในตุรกีจะถูกมองว่าเป็นแนวทางอนุรักษนิยม แต่ในระดับสากล บางส่วนยกย่องว่าขบวนการนี้เป็นอิสลามสายกลางที่เน้นสันติภาพและทันสมัย ซึ่งเป็นทางเลือกแทนที่แนวทางสุดโต่งอย่างซาลาฟิซึม (Salafism)

ความขัดแย้งและการเปลี่ยนแปลงสถานะทางกฎหมาย

สถานะทางกฎหมายและการเมืองของขบวนการกูเลนเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงในเดือนพฤษภาคม 2016 เมื่อรัฐบาลตุรกีประกาศให้ขบวนการนี้เป็น องค์กรก่อการร้าย โดยได้รับการสนับสนุนจากบางประเทศ เช่น ปากีสถาน และกลุ่มประเทศความร่วมมืออ่าวอาหรับ (GCC)

เหตุการณ์รัฐประหาร 2016 และการกวาดล้าง

หลังความพยายามรัฐประหารในตุรกีเมื่อปี 2016 ประธานาธิบดี เรเซป ไตยิป เออร์โดอัน (Recep Tayyip Erdoğan) ได้กล่าวหาว่าขบวนการกูเลนอยู่เบื้องหลังเหตุการณ์ดังกล่าว ส่งผลให้เกิดการกวาดล้างครั้งใหญ่ในตุรกี:

• การจับกุม: มีการจับกุมทหารและผู้พิพากษาจำนวนมาก
• การปลดออก: พนักงานรัฐบาลกว่า 150,000 คนถูกไล่ออก
• การศึกษา: ครูและบุคลากรทางการศึกษากว่า 20,000 คนถูกระงับใบอนุญาต
• การยึดทรัพย์: รัฐบาลสั่งปิดโรงเรียนเอกชน 1,043 แห่ง, มูลนิธิ 1,229 แห่ง และมหาวิทยาลัย 15 แห่ง พร้อมยึดทรัพย์สินมูลค่า 1.2 หมื่นล้านดอลลาร์

อย่างไรก็ตาม ประเทศในกลุ่มสหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร แคนาดา และญี่ปุ่น ไม่ยอมรับการระบุว่าขบวนการนี้เป็นองค์กรก่อการร้าย เนื่องจากขาดหลักฐานที่น่าเชื่อถือ และยังคงให้ที่พักพิงแก่ผู้ลี้ภัยจากขบวนการนี้

การจัดองค์กรและสมาชิก

จำนวนสมาชิกที่แน่นอนนั้นไม่สามารถระบุได้ เนื่องจากขบวนการนี้ไม่มีระบบสมาชิกแบบรวมศูนย์ แต่เป็นเครือข่ายของผู้คนที่ได้รับแรงบันดาลใจจากคำสอนของกูเลน โดยมีสมาชิกส่วนใหญ่เป็นนักเรียน ครู นักธุรกิจ และผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ

โครงสร้างแบบเครือข่าย

ขบวนการนี้ใช้โครงสร้างแบบเครือข่ายที่ยืดหยุ่น โดยมีผู้นำทางศาสนาแบบไม่เป็นทางการ (Imam) และมีลำดับขั้นที่ซ่อนเร้น ซึ่งผู้ติดตามระดับสูงจะถูกเรียกว่า "มุลลาห์" (Mullahs) โดยมีเฟทฮุลลาห์ กูเลน ทำหน้าที่เป็นเสมือน เชค (Shaykh) หรือปรมาจารย์ของกลุ่ม