ฮากอป เคโวเคียน นักสะสมและผู้ค้าศิลปะตะวันออกผู้ทรงอิทธิพล

ฮากอป เคโวเคียน (ค.ศ. 1872 – 1962) เป็นผู้ค้าและนักสะสมงานศิลปะชาวอาร์เมเนีย-อเมริกัน ผู้มีบทบาทสำคัญในการนำโบราณวัตถุและศิลปะจากตะวันออกใกล้และโลกอิสลามมาให้เป็นที่รู้จักและได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางในสหรัฐอเมริกา

เส้นทางอาชีพและการสะสมงานศิลปะ

เคโวเคียนเริ่มต้นจากการขุดค้นเชิงพาณิชย์ในเปอร์เซีย โดยเฉพาะที่เมืองซุลตานาบัดตั้งแต่ปี ค.ศ. 1903 และที่เมืองเรย์ (Rey) ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1907 เขาได้รวบรวมผลงานศิลปะตะวันออกที่โดดเด่น โดยเฉพาะงานศิลปะอิสลามและเปอร์เซีย

ในปี ค.ศ. 1911 เขาได้จัดนิทรรศการเซรามิกอิสลามในปารีสและลอนดอน ซึ่งแม้จะได้รับความนิยม แต่ก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์จากนักโบราณคดีและนักประวัติศาสตร์ศิลปะในสมัยนั้นว่าเป็นการส่งเสริมการลักลอบขุดค้นโบราณวัตถุจากอิหร่านเพื่อนำมาขายในตลาดศิลปะยุโรป ต่อมาในปี ค.ศ. 1914 ผลงานที่เขาขุดค้นได้ถูกนำมาจัดแสดงอีกครั้งในนิวยอร์ก

ในช่วงทศวรรษ 1920 เคโวเคียนได้นำโบราณวัตถุชิ้นสำคัญ เช่น ประตูลงรักและแผงกระเบื้องจากเมืองอิสฟาฮาน หนังสือ ภาพวาด พรม และเซรามิก ออกประมูลที่ Anderson Galleries ในนิวยอร์ก

หนึ่งในผลงานชิ้นสำคัญที่เขาครอบครองคือ อัลบั้มเคโวเคียน (Kevorkian Album) ซึ่งเป็นอัลบั้มการเขียนพู่กันและภาพวาดสมัยโมกุลที่เขาประมูลมาได้ในปี ค.ศ. 1929 ปัจจุบันผลงานในอัลบั้มนี้ถูกแบ่งกระจายอยู่ในพิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิแทน (Metropolitan Museum of Art) และหอศิลป์ฟรีเออร์ (Freer Gallery) ในวอชิงตัน ดี.ซี.

บทบาทในการขับเคลื่อนตลาดศิลปะอิสลาม

เมอร์เซเดส โวไลต์ (Mercedes Volait) นักวิชาการได้ระบุว่า เคโวเคียนเป็นหนึ่งในกลุ่มผู้ค้าศิลปะชาวอาร์เมเนียผู้ทรงอิทธิพลในปารีส ร่วมกับดิกราน ข่าน เคลเลเคียน และอองตวน บริโม โดยกลุ่มคนเหล่านี้มีส่วนสำคัญในการเปลี่ยนศูนย์กลางการค้าโบราณวัตถุอิสลามจากดามัสกัสและไคโร ไปสู่ปารีส ลอนดอน และนิวยอร์ก ซึ่งส่งผลให้โบราณวัตถุจำนวนมากเข้าสู่คอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์ระดับโลก เช่น พิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ และพิพิธภัณฑ์วิกตอเรียและอัลเบิร์ต

การกุศลและการสนับสนุนการศึกษา

เคโวเคียนได้บริจาคผลงานศิลปะและเงินทุนจำนวนมากเพื่อสนับสนุนการศึกษาด้านตะวันออกใกล้และอิหร่าน ดังนี้:

• พิพิธภัณฑ์บรูคลิน: ได้รับบริจาคภาพสลักนูนต่ำชาวอัสซีเรีย ซึ่งจัดแสดงอยู่ในหอศิลป์เคโวเคียน (Kevorkian Gallery)
• มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย: มูลนิธิของเขาได้จัดตั้งตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านอิหร่านศึกษา (Kevorkian Chair of Iranian Studies)
• มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก (NYU): มีการจัดตั้งศูนย์ฮากอป เคโวเคียน เพื่อการศึกษาตะวันออกใกล้ (Hagop Kevorkian Center for Near Eastern Studies) ในปี ค.ศ. 1966 เพื่อส่งเสริมการศึกษาแบบสหวิทยาการเกี่ยวกับตะวันออกกลางสมัยใหม่และร่วมสมัย
• พิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย (Penn Museum): เขาเป็นผู้สนับสนุนรายใหญ่ โดยบริจาคและขายวัตถุโบราณ 99 ชิ้น และจัดตั้งกองทุนเคโวเคียน (Kevorkian Fund) ในทศวรรษ 1950 เพื่อสนับสนุนการขุดค้นทางโบราณคดีที่เมืองฮาซันลู (Hasanlu) ในอิหร่านตะวันตกเฉียงเหนือ รวมถึงสนับสนุนการบรรยายพิเศษด้านศิลปะและโบราณคดีอิหร่าน