แฮม ลินิ อดีตนายกรัฐมนตรีและรัฐบุรุษแห่งวานูอาตู

แฮม ลินิ วานูอารอโรอา (Ham Lin̄i Vanuaroroa; 8 ธันวาคม 1951 – 10 พฤศจิกายน 2025) เป็นนักการเมืองชาวนิ-วานูอาตู ผู้มีบทบาทสำคัญในฐานะนายกรัฐมนตรีของประเทศวานูอาตู และผู้นำพรรค National United Party (VNUP) ลินิเป็นบุตรชายของตระกูลการเมืองที่ทรงอิทธิพล โดยเป็นน้องชายของ วอลเตอร์ ลินิ หนึ่งในผู้ก่อตั้งสาธารณรัฐวานูอาตูสมัยใหม่

การดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี (2004–2008)

แฮม ลินิ ก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีหลังจากพรรค National United Party (VNUP) กลายเป็นพรรคที่มีที่นั่งมากที่สุดในการเลือกตั้งทั่วไปเดือนกรกฎาคม 2004 แม้ในช่วงแรกเขาจะพ่ายแพ้ในการโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีให้กับ เซิร์จ โวฮอร์ แต่ต่อมาทั้งสองได้ร่วมกันจัดตั้งรัฐบาลเอกภาพแห่งชาติ (National Unity Government) โดยลินิรับตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกิจการภายใน

ในเดือนธันวาคม 2004 เซิร์จ โวฮอร์ ถูกถอดถอนจากตำแหน่งด้วยมติไม่ไว้วางใจ เนื่องจากมีการจัดตั้งความสัมพันธ์ทางการทูตกับไต้หวัน (สาธารณรัฐจีน) เพียงฝ่ายเดียว ส่งผลให้แฮม ลินิ ได้รับเลือกจากรัฐสภาให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ซึ่งหนึ่งในภารกิจเร่งด่วนหลังรับตำแหน่งคือการฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเต็มรูปแบบกับสาธารณรัฐประชาชนจีน

ในช่วงการบริหารงาน ลินิสามารถผ่านพ้นมติไม่ไว้วางใจในวันที่ 21 มีนาคม 2006 ด้วยคะแนนเสียง 30 ต่อ 20 แม้จะถูกฝ่ายค้านโจมตีเรื่องข้อเสนอที่ก่อให้เกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับการผูกขาดการส่งออกกาวา (Kava) นอกจากนี้ ในเดือนมีนาคม 2007 ลินิและคณะรัฐมนตรีได้ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินในเมืองพอร์ตวิลา หลังจากเกิดการปะทะกันอย่างรุนแรงระหว่างกลุ่มชนเผ่าจากเกาะทันนาและเกาะแอมบรีม ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 2 ราย

เส้นทางการเมืองในเวลาต่อมา

หลังการเลือกตั้งทั่วไปในวันที่ 2 กันยายน 2008 พรรค VNUP ประสบความพ่ายแพ้ ทำให้ลินิไม่สามารถดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีสมัยที่สองได้ อย่างไรก็ตาม เขายังคงได้รับเลือกให้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และได้รับแต่งตั้งจากนายกรัฐมนตรี เอ็ดเวิร์ด นาทาเป ให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงโครงสร้างพื้นฐานและสาธารณูปโภค

บทบาททางการเมืองของลินิหลังจากนั้นมีความผันผวนตามสถานการณ์การเมืองของวานูอาตู เขาเคยดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีหลายครั้งภายใต้รัฐบาลที่แตกต่างกัน:

• รัฐบาลนาทาเป: ดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมและสวัสดิการสังคม ก่อนจะถูกปลดในปี 2009 เนื่องจากความขัดแย้งทางการเมือง
• รัฐบาลซาโต คิลแมน: ได้รับแต่งตั้งเป็นรองนายกรัฐมนตรี รวมถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการค้า พาณิชย์ อุตสาหกรรม และการท่องเที่ยว ในปี 2010 และกลับมาดำรงตำแหน่งอีกครั้งในช่วงที่รัฐบาลคิลแมนได้รับการคืนอำนาจโดยศาล
• รัฐบาลโจ นาทูมัน: ดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการค้าและพาณิชย์ ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2014 จนถึงเดือนมิถุนายน 2015

การเสียชีวิต

แฮม ลินิ เสียชีวิตเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2025 ณ โรงพยาบาลในเมืองพอร์ตวิลา ประเทศวานูอาตู ด้วยวัย 73 ปี