สำนักฮาร์วาร์ด การตีความมหากาพย์อีเนียดในมุมมองวิพากษ์

สำนักฮาร์วาร์ด (Harvard School) หรือบางครั้งเรียกว่า สำนักฮาร์วาร์ด-เบลิออล (Harvard–Balliol School) คือกลุ่มแนวคิดในการศึกษามหากาพย์ อีเนียด (Aeneid) ซึ่งเป็นผลงานชิ้นเอกของกวีชาวโรมันนามว่า เวอร์จิล (Virgil) โดยสำนักนี้ได้นำเสนอการตีความที่ท้าทายมุมมองดั้งเดิมที่ว่า อีเนียด เป็นบทกวีวีรบุรุษที่เขียนขึ้นเพื่อสรรเสริญและเชิดชูจักรพรรดิออกัสตัส (Augustus) ผู้ปกครองโรมในช่วง 27 ปีก่อนคริสตกาล ถึง ค.ศ. 14

แทนที่จะมองว่าบทกวีนี้เป็นเพียงเครื่องมือโฆษณาชวนเชื่อของรัฐ สำนักฮาร์วาร์ดเสนอว่าเวอร์จิลได้สอดแทรกเนื้อหาที่เน้นย้ำถึงความทุกข์ทรมานที่เกิดจากสงครามและการสร้างจักรวรรดิ โดยนำเสนอตัวละครหลักอย่าง อีเนียส (Aeneas) ในฐานะตัวละครที่มีข้อบกพร่อง และแสดงออกถึงความเห็นอกเห็นใจต่อเหล่าศัตรูหรือผู้ที่ต้องสูญเสียจากความสำเร็จของโรม การตีความในลักษณะนี้เชื่อว่ามี "เสียงที่สอง" หรือ "เสียงส่วนตัว" ของกวีที่ซ่อนอยู่ภายใต้ข้อความที่ดูเหมือนจะเป็นการสนับสนุนอำนาจรัฐ ซึ่งเป็นการตั้งคำถามและลดทอนความศักดิ์สิทธิ์ของสารที่ปรากฏในระดับผิวเผิน

ประวัติและการพัฒนาของแนวคิด

แม้ว่าการอ่าน อีเนียด ในฐานะงานโฆษณาชวนเชื่อของออกัสตัสจะเป็นกระแสหลักจนถึงกลางศตวรรษที่ 20 แต่การตีความว่าบทกวีนี้มีองค์ประกอบที่ต่อต้านออกัสตัส หรือการมองว่าอีเนียสเป็นวีรบุรุษที่ไม่สมบูรณ์แบบนั้นมีร่องรอยมาตั้งแต่สมัยโบราณ นักวิจารณ์และผู้เขียนคำอธิบายในยุคคลาสสิก เช่น เซอร์วิอุส (Servius) ได้บันทึกถึงการอ่านในกลุ่มน้อยที่วิพากษ์วิจารณ์อีเนียสและเสนอว่าเวอร์จิลอาจมีความเห็นขัดแย้งกับระบอบของออกัสตัส

ในช่วงศตวรรษที่ 19 การวิจารณ์วรรณกรรมเริ่มให้ความสำคัญกับความหดหู่และความเห็นอกเห็นใจต่อความทุกข์ของมนุษย์ใน อีเนียด ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญที่ส่งต่อมายังสำนักฮาร์วาร์ด อย่างไรก็ตาม สำนักฮาร์วาร์ดในรูปแบบที่ชัดเจนนั้นพัฒนาขึ้นจากขบวนการ วิจารณ์แนวใหม่ (New Criticism) ในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 โดยชื่อ "สำนักฮาร์วาร์ด" ถูกเรียกย้อนหลังโดย W. R. Johnson ในปี ค.ศ. 1976

นักวิชาการและผลงานสำคัญ

แนวทางของสำนักฮาร์วาร์ดมักเน้นการนำเสนอภาพลักษณ์ที่น่าเห็นใจของเหยื่อผู้พ่ายแพ้ เช่น ดีโด (Dido) และ เทอร์นัส (Turnus) และมองว่าความสำเร็จของโรมต้องแลกมาด้วยราคาที่สูงยิ่ง ผลงานที่ถือเป็นจุดเริ่มต้นของสำนักนี้คือบทความ "Discolor aura: Reflections on the Golden Bough" (ค.ศ. 1953) โดย R. A. Brooks นอกจากนี้ยังมีงานเขียนสำคัญอื่น ๆ เช่น:

• Adam Parry: บทความ "The Two Voices of Virgil's Aeneid" (ค.ศ. 1963) ซึ่งเสนอแนวคิดเรื่องเสียงสองเสียงในบทกวี
• Wendell Clausen: บทความ "An Interpretation of the Aeneid" (ค.ศ. 1964)
• Michael Putnam: หนังสือ The Poetry of the "Aeneid" (ค.ศ. 1965)

นักวิชาการท่านอื่นที่ถูกระบุว่ามีความเกี่ยวข้องกับแนวคิดนี้ ได้แก่ Jasper Griffin, Oliver Lyne, Charles Segal และ Richard F. Thomas

การยอมรับและการวิพากษ์วิจารณ์

การตีความแบบ "มองโลกในแง่ร้าย" (Pessimistic interpretation) ของสำนักฮาร์วาร์ดกลายเป็นกระแสหลักในแวดวงวิชาการภาษาอังกฤษในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 และกลายเป็นบรรทัดฐานในการวิเคราะห์วรรณกรรมในช่วงต้นศตวรรษที่ 21 แม้แต่นักวิชาการที่ไม่เห็นด้วยกับข้อสรุปกว้าง ๆ ของสำนักนี้ ก็ยังนำวิธีการวิเคราะห์ของสำนักฮาร์วาร์ดไปปรับใช้

อย่างไรก็ตาม สำนักฮาร์วาร์ดถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่ามีความเป็น อนาคตนิยม (Anachronistic) หรือการนำเอาบรรทัดฐานทางความคิดในยุคปัจจุบันไปตัดสินงานในอดีต รวมถึงการด่วนสรุปโดยการนำรายละเอียดบางส่วนของบทกวีมาวิเคราะห์แยกจากบริบทโดยรวม

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ข้อถกเถียงที่ว่า อีเนียด เป็นงานสนับสนุนหรือต่อต้านออกัสตัสเริ่มถูกมองว่าล้าสมัย นักวิชาการรุ่นหลังมองว่าความย้อนแย้งระหว่างมุมมองที่ "มองโลกในแง่ดี" และ "มองโลกในแง่ร้าย" คือส่วนหนึ่งของศิลปะในการประพันธ์ของเวอร์จิลที่ตั้งใจสร้างความกำกวมเพื่อให้ผู้อ่านได้ขบคิด