อองรี เทรสกา บิดาแห่งทฤษฎีพลาสติซิตี้และผู้ออกแบบมาตรฐานเมตร

อองรี เอดูอาร์ เทรสกา (Henri Édouard Tresca; 12 ตุลาคม ค.ศ. 1814 – 21 มิถุนายน ค.ศ. 1885) เป็นวิศวกรเครื่องกลชาวฝรั่งเศสและศาสตราจารย์ประจำสถาบัน Conservatoire National des Arts et Métiers ในกรุงปารีส ผลงานของเขามีอิทธิพลอย่างสูงต่อวงการวิศวกรรมวัสดุและการกำหนดมาตรฐานการวัดระดับโลก

การบุกเบิกด้านพลาสติซิตี้ (Plasticity)

เทรสกาได้รับการยกย่องว่าเป็นบิดาของสาขา พลาสติซิตี้ หรือการศึกษาเกี่ยวกับการเสียรูปของวัสดุแบบไม่คืนตัว (non-recoverable deformations) โดยเขาได้เริ่มทำการทดลองอย่างกว้างขวางตั้งแต่ปี ค.ศ. 1864 เพื่อศึกษาพฤติกรรมของวัสดุเมื่อได้รับแรงกระทำจนเกินขีดจำกัดยืดหยุ่น

หนึ่งในผลงานที่สำคัญที่สุดของเขาคือการเสนอเกณฑ์การวิบัติของวัสดุ ซึ่งปัจจุบันเป็นที่รู้จักในชื่อ เกณฑ์ของเทรสกา (Tresca's criterion) เกณฑ์นี้ระบุว่าวัสดุจะเริ่มเกิดการไหลแบบพลาสติก (plastic flow) เมื่อความแตกต่างระหว่างความเค้นหลักสูงสุดและความเค้นหลักต่ำสุดมีค่ามากกว่าความเค้นสูงสุดที่วัสดุจะทนได้

สูตรทางคณิตศาสตร์ของเกณฑ์นี้คือ:

ในปัจจุบัน เกณฑ์ของเทรสกาเป็นหนึ่งในสองเกณฑ์หลักที่วิศวกรใช้ในการวิเคราะห์การวิบัติของวัสดุเหนียว (ductile materials) โดยอีกเกณฑ์หนึ่งที่สำคัญคือเกณฑ์ของริชาร์ด ฟอน มิเซส (Richard von Mises)

การออกแบบแท่งเมตรต้นแบบสากล

นอกเหนือจากงานด้านวัสดุศาสตร์ เทรสกายังมีส่วนร่วมในการออกแบบแท่งเมตรต้นแบบ (prototype metre bar) ซึ่งเป็นมาตรฐานความยาวแรกของระบบเมตริก หลังจากมีการลงนามในอนุสัญญาว่าด้วยเมตร (Convention of the Metre) ในปี ค.ศ. 1875 สำนักงานชั่งตวงวัดระหว่างประเทศ (BIPM) ในเมืองเซฟวร์ ประเทศฝรั่งเศส ได้จัดทำแท่งมาตรฐานเส้นจำนวน 28 แท่ง ซึ่งทำจากแพลทินัม-อิริเดียม

เทรสกาเป็นผู้ออกแบบหน้าตัดของแท่งเมตรนี้ให้มีลักษณะคล้ายตัวอักษร X ที่ดัดแปลง ซึ่งต่อมาถูกเรียกว่า "หน้าตัดแบบเทรสกา" (Tresca section) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้มีความแข็งเกร็ง (stiffness) สูงสุด และลดการบิดเบี้ยว

การออกแบบของเขายังกำหนดให้พื้นผิวหนึ่งของสันกลางที่เชื่อมแขนทั้งสองข้างให้ตรงกับระนาบกลาง (neutral plane) ของแท่ง ซึ่งเป็นระนาบทางคณิตศาสตร์ที่ความยาวจะไม่เปลี่ยนแปลงเมื่อแท่งเกิดการดัดตัว ขีดเครื่องหมายสองขีดที่กำหนดระยะหนึ่งเมตรจึงถูกสลักไว้บนพื้นผิวนี้ เพื่อให้ระยะห่างระหว่างขีดไม่เปลี่ยนแปลงแม้แท่งจะมีการหย่อนตัวลงเล็กน้อยตามน้ำหนักของตัวเอง

การยอมรับและเกียรติประวัติ

ด้วยความเชี่ยวชาญและผลงานที่โดดเด่น เทรสกาได้รับเกียรติให้เป็นสมาชิกกิตติมศักดิ์ของสมาคมวิศวกรเครื่องกลแห่งสหรัฐอเมริกา (American Society of Mechanical Engineers) ในปี ค.ศ. 1882

นอกจากนี้ กุสตาฟ ไอเฟล (Gustave Eiffel) ยังได้ระบุชื่อของเทรสกาไว้ในลำดับที่ 3 ของรายชื่อบุคคล 72 คนที่มีส่วนสำคัญในการทำให้การก่อสร้างหอไอเฟลในกรุงปารีสประสบความสำเร็จ