เศรษฐกิจรายได้สูง คำจำกัดความและการจัดกลุ่มโดยธนาคารโลก

เศรษฐกิจรายได้สูง (High-income economy) คือคำจำกัดความที่ใช้เรียกประเทศหรือดินแดนที่มีรายได้ประชาชาติมวลรวม (Gross National Income หรือ GNI) ต่อหัวประชากร สูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารโลก (World Bank) โดยใช้การคำนวณด้วยวิธี Atlas method

สำหรับปีงบประมาณ 2027 (ซึ่งอ้างอิงข้อมูลจากปี 2025) ธนาคารโลกได้กำหนดเกณฑ์รายได้ขั้นต่ำไว้ที่ 14,375 ดอลลาร์สหรัฐต่อปี จากการจัดกลุ่มในปี 2026 มีเศรษฐกิจที่ถูกจัดอยู่ในกลุ่มนี้ประมาณ 87 แห่ง ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่ประเทศอุตสาหกรรมหลัก เช่น สหรัฐอเมริกา เยอรมนี และญี่ปุ่น ไปจนถึงรัฐขนาดเล็ก เช่น อันดอร์รา บาห์เรน และกลุ่มเกาะในแคริบเบียนที่พึ่งพาการท่องเที่ยวหรือการส่งออกทรัพยากรธรรมชาติ

ความแตกต่างระหว่าง 'รายได้สูง' และ 'ประเทศพัฒนาแล้ว'

แม้ว่ารายได้ต่อหัวจะสูง แต่ไม่ได้หมายความว่าประเทศนั้นจะเป็น "ประเทศพัฒนาแล้ว" (Developed Country) เสมอไป สถาบันต่างๆ เช่น สำนักข่าวกรองกลาง (CIA) หรือกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) จะใช้ปัจจัยอื่นนอกเหนือจากรายได้ในการจัดประเภท เช่น โครงสร้างพื้นฐาน คุณภาพชีวิต และเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ

องค์การสหประชาชาติ (UN) ระบุว่าบางประเทศที่มีรายได้สูงอาจยังคงถูกจัดเป็น "ประเทศกำลังพัฒนา" (Developing Countries) ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือกลุ่มประเทศความร่วมมืออ่าวอาหรับ (GCC) ซึ่งถูกจัดเป็นประเทศกำลังพัฒนาที่มีรายได้สูง ดังนั้น ประเทศที่มีรายได้สูงจึงอาจถูกจัดประเภทได้ทั้งเป็นประเทศพัฒนาแล้วหรือประเทศกำลังพัฒนา ทั้งนี้ นครรัฐวาติกันแม้จะเป็นรัฐอธิปไตย แต่ไม่ได้ถูกจัดอยู่ในกลุ่มนี้ตามคำจำกัดความของธนาคารโลก

รายชื่อเศรษฐกิจรายได้สูง (ปีงบประมาณ 2027)

ธนาคารโลกจัดกลุ่มประเทศและดินแดน 87 แห่งเป็นเศรษฐกิจรายได้สูง โดยมีเกณฑ์ GNI ต่อหัวตั้งแต่ 14,375 ดอลลาร์สหรัฐขึ้นไป (ข้อมูลปี 2025) โดยสามารถแบ่งกลุ่มได้ดังนี้:

สมาชิกองค์การสหประชาชาติ

• ทวีปอเมริกา: แคนาดา, ชิลี, คอสตาริกา, กายอานา, อุรุกวัย, สหรัฐอเมริกา
• ทวีปยุโรป: ออสเตรีย, เบลเยียม, บัลแกเรีย, โครเอเชีย, ไซปรัส, สาธารณรัฐเช็ก, เดนมาร์ก, เอสโตเนีย, ฟินแลนด์, ฝรั่งเศส, เยอรมนี, กรีซ, ฮังการี, ไอซ์แลนด์, ไอร์แลนด์, อิตาลี, ลัตเวีย, ลิกเตนสไตน์, ลิทัวเนีย, ลักเซมเบิร์ก, มอลตา, โมนาโก, เนเธอร์แลนด์, นอร์เวย์, โปแลนด์, โปรตุเกส, โรมาเนีย, รัสเซีย, ซานมารีโน, สเปน, สวีเดน, สวิตเซอร์แลนด์, สหราชอาณาจักร, อันดอร์รา
• ทวีปเอเชียและโอเชียเนีย: ออสเตรเลีย, บาห์เรน, บรูไน, อิสราเอล, ญี่ปุ่น, คูเวต, โอมาน, กาตาร์, สิงคโปร์, เกาหลีใต้, สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์, นิวซีแลนด์
• ทวีปแอฟริกาและแคริบเบียน: แอนติกาและบาร์บูดา, บาฮามาส, บาร์เบโดส, เซเชลส์, ตรินิแดดและโตเบโก

ดินแดนที่ไม่ใช่สมาชิกองค์การสหประชาชาติ

รวมถึงดินแดนที่มีการบริหารจัดการพิเศษหรือเขตปกครองตนเอง เช่น ฮ่องกง, มาเก๊า, ไต้หวัน, เปอร์โตริโก, เบอร์มิวดา, หมู่เกาะเคย์แมน และกรีนแลนด์ เป็นต้น

เกณฑ์การกำหนดรายได้ในเชิงประวัติศาสตร์

ธนาคารโลกเริ่มใช้การจัดกลุ่มนี้ในปี 1987 โดยเริ่มกำหนดเกณฑ์รายได้สูงไว้ที่ 6,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ตามราคาปี 1987) จากนั้นจะมีการปรับเกณฑ์ในทุกปีเพื่อสะท้อนอัตราเงินเฟ้อเฉลี่ยของกลุ่มประเทศ G-5 (สหรัฐอเมริกา, สหราชอาณาจักร, ญี่ปุ่น, เยอรมนี และฝรั่งเศส) และตั้งแต่ปี 2001 เป็นต้นมา ได้ปรับเปลี่ยนมาใช้อัตราเงินเฟ้อของญี่ปุ่น, สหราชอาณาจักร, สหรัฐอเมริกา และยูโรโซนแทน

การปรับเปลี่ยนนี้ทำให้เกณฑ์รายได้คงที่ในเชิงมูลค่าที่แท้จริง (Real Terms) โดยมีการปัดเศษข้อมูลรายได้ของประเทศให้เป็นหลักสิบ และปัดเศษเกณฑ์รายได้ให้เป็นหลักห้า เพื่อป้องกันไม่ให้มีประเทศใดที่มีรายได้คาบเกี่ยวอยู่บนเส้นเกณฑ์พอดี