ประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการของศิลปะการละครยูเครน

ศิลปะการละครของยูเครน (Ukrainian theatre) เป็นรูปแบบหนึ่งของวิจิตรศิลป์และการแสดงออกทางวัฒนธรรมที่ใช้การแสดงสดของนักแสดงต่อหน้าผู้ชม โดยมีรากฐานสำคัญมาจากประเพณี ภาษา และวัฒนธรรมท้องถิ่นของชาวยูเครน หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เก่าแก่ที่สุดของการละครในยูเครนสามารถย้อนกลับไปได้ถึงต้นศตวรรษที่ 17

ต้นกำเนิดและยุคแรกเริ่ม

รากเหง้าของการละครยูเครนเริ่มต้นจากเกมพื้นบ้าน การร่ายรำ บทเพลง และพิธีกรรมทางความเชื่อ ในศตวรรษที่ 11 ปรากฏกลุ่มผู้ให้ความบันเทิงที่เรียกว่า skomorokhy ซึ่งทำการแสดงในดินแดนยูเครน โดยการแสดงในยุคก่อนคริสเตียนนั้นมีความผูกพันอย่างลึกซึ้งกับความเคารพต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์สูงสุด

การละครในยุคกลางและยุคสมัยใหม่ตอนต้น

องค์ประกอบของการละครปรากฏชัดในพิธีกรรมทางศาสนา ซึ่งเห็นได้จากภาพจิตรกรรมฝาผนังในมหาวิหารเซนต์โซเฟีย (Saint Sophia's Cathedral) ในกรุงเคียฟ ตั้งแต่ศตวรรษที่ 11 นอกจากนี้ โรงเรียน Lviv Brotherhood และสถาบัน Ostroh Academy ยังเป็นศูนย์กลางสำคัญในการพัฒนาละครทางศาสนา

บันทึกที่เป็นลายลักษณ์อักษรครั้งแรกเกี่ยวกับการแสดงละครในยูเครนปรากฏขึ้นในช่วงทศวรรษที่สองของศตวรรษที่ 17 โดยได้รับอิทธิพลจากคณะเยซูอิต (Jesuits) ที่นำรูปแบบการละครจากตะวันตกเข้ามาใช้ในโรงเรียนต่างๆ เพื่อเป็นเครื่องมือในการเผยแผ่ศาสนา ตัวอย่างบทละครที่ยังหลงเหลืออยู่ เช่น "Christmas Day proclamation" โดย Pamvo Berynda (ประมาณ ค.ศ. 1615) และผลงานของ Jacob Javantovich (ค.ศ. 1619)

การพัฒนาในช่วงศตวรรษที่ 17 ถึง 19

ในช่วงศตวรรษที่ 17 และ 18 การแสดงฉากประสูติของพระเยซูและละครคริสต์มาสตามงานท้องถิ่นได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะ Vertep หรือโรงละครหุ่นกระบอกแบบเคลื่อนที่ซึ่งกลายเป็นที่นิยมอย่างมากในศตวรรษที่ 17

โรงละครแบบถาวรแห่งแรกในยูเครนเปิดขึ้นที่เมืองคาร์คิฟ (Kharkiv) ในปี ค.ศ. 1789 ขณะที่ในพื้นที่อื่นๆ คณะละครยังคงใช้วิธีการเดินทางไปแสดงตามที่ต่างๆ ต่อมาในต้นศตวรรษที่ 19 เริ่มมีการก่อตั้งโรงละครในเมืองสำคัญ เช่น เคียฟ (ค.ศ. 1806), โอเดสซา (ค.ศ. 1809) และโปลตาวา (ค.ศ. 1808)

ในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 19 ละครสมัครเล่นได้รับความนิยมสูงขึ้น และมีการก่อตั้งโรงละครอาชีพแห่งแรกคือ Ruska Besida Theatre ในเมืองลวีฟ (ค.ศ. 1864–1924) ตามมาด้วยการก่อตั้ง Theatre of Coryphaei ในเมืองเยลิซาเวตกราด (Yelisavetgrad) ในปี ค.ศ. 1882

ศตวรรษที่ 20 และการก้าวสู่ความทันสมัย

ในปี ค.ศ. 1907 Mykola Sadovsky ได้ก่อตั้งโรงละครประจำแห่งแรกในกรุงเคียฟ และหลังจากการประกาศเอกราชของยูเครนในปี ค.ศ. 1918 ได้มีการจัดตั้งโรงละครดราม่าแห่งรัฐ (State Drama Theatre) ขึ้น

โรงละครเบเรซิลและแนวทาง Avant-garde

Les Kurbas และ Hnat Yura ได้ก่อตั้ง "Young Theatre" ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น "Berezil Theatre" ในกรุงเคียฟ โดย Les Kurbas ได้นำผลงานของนักเขียนระดับโลก เช่น วิลเลียม เชกสเปียร์, เฮนริก อิบเซน และโมลิแยร์ มาปรับใช้บนเวทีละครยูเครน โรงละครเบเรซิลกลายเป็นพื้นที่ทดลองทางศิลปะ และเป็นที่แจ้งเกิดของบทละครโดย Mykola Kulish และ Volodymyr Vynnychenko

ในขณะที่โรงละครเบเรซิลมุ่งเน้นความล้ำสมัย โรงละครดราม่าแห่งรัฐยังคงรักษาประเพณีแบบสัจนิยม (Realism) โดยมี Ivan Kotlyarevsky และ Hryhoriy Kvitka-Osnovyanenko เป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานละครคลาสสิกของยูเครน

การละครในยุคปัจจุบัน

ในปี ค.ศ. 1988 Volodymyr Kuchynskyi และคณะได้ก่อตั้ง Lviv Young Ukrainian Theatre ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น Les Kurbas Theatre โดยเป็นโรงละครแนวหน้าชั้นนำของยูเครนที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล

ปัจจุบัน ศิลปะการละครของยูเครนมีการบูรณาการเข้ากับวัฒนธรรมยุโรปมากขึ้น และมีการจัดเทศกาลละครระดับนานาชาติในยูเครนเป็นประจำทุกปี เพื่อแลกเปลี่ยนทางศิลปะและยกระดับมาตรฐานการแสดงสู่ระดับสากล

บุคคลสำคัญในวงการละครยูเครน

• นักเขียนบทละครยุคก่อน 1917: Marko Kropyvnytskyi, Ivan Tobilevich, Mykhailo Kotsiubynskyi, Ivan Franko และ Lesia Ukrayinka
• นักเขียนบทละครยุคหลังการปฏิวัติ: Mykola Kulish, Ivan Kocherha, Oleksandr Korniychuk และ Oles Honchar
• นักแสดงและผู้กำกับคนสำคัญ: Maria Zankovetska (ดาวเด่นหญิงในศตวรรษที่ 19), ตระกูล Tobilevychi รวมถึง Mykhailo Starytsky และ Panas Saksahansky ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้งคณะละครของตนเอง