ประวัติและวิวัฒนาการของรางวัลภาพยนตร์และโทรทัศน์ในนิวซีแลนด์

รางวัลทางด้านภาพยนตร์และโทรทัศน์ในนิวซีแลนด์มีการเปลี่ยนแปลงชื่อเรียกและองค์กรผู้จัดงานมาอย่างหลากหลายตามยุคสมัย เพื่อให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมสื่อ โดยตั้งแต่ปี 2025 เป็นต้นมา ได้มีการรวมรางวัลเข้าด้วยกันภายใต้ชื่อ New Zealand Screen Awards ซึ่งครอบคลุมทั้งผลงานที่ฉายในโรงภาพยนตร์ รวมถึงรายการที่ผลิตเพื่อการออกอากาศทางโทรทัศน์ สตรีมมิ่ง และแพลตฟอร์มดิจิทัล

ยุคเริ่มต้นของรางวัลโทรทัศน์

รางวัลโทรทัศน์ครั้งแรกของนิวซีแลนด์คือ National TV Awards ซึ่งจัดขึ้นในช่วงปี 1964–1965 โดยการดำเนินงานของ New Zealand Television Workshop โดยมีถ้วยรางวัลที่ออกแบบโดย Greer Twiss ประติมากรชื่อดัง

ต่อมาในช่วงปี 1970–1985 ได้มีการจัดรางวัล New Zealand Feltex Awards ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก Feltex ผู้ผลิตพรมรายใหญ่ในขณะนั้น

ยุคของรางวัล GOFTA และ AFTA

หลังจากยุค Feltex รางวัลได้ถูกเปลี่ยนมาอยู่ภายใต้การดูแลของ Guild of Film and Television Arts หรือ GOFTA ในช่วงปี 1986 ถึง 2003 โดยใช้ชื่อเรียกที่หลากหลาย รวมถึงชื่อ GOFTA Awards ในช่วงแรกรางวัลภาพยนตร์และโทรทัศน์ถูกจัดรวมกัน จนกระทั่งปี 2000 จึงได้มีการแยกพิธีมอบรางวัลออกเป็นสองงาน

เหตุการณ์ที่น่าจดจำครั้งหนึ่งคือการมอบรางวัล GOFTA ปี 1987 ซึ่งดำเนินรายการโดย Leeza Gibbons บุคคลที่มีชื่อเสียงจากสหรัฐอเมริกา และ Nic Nolan ผู้ดำเนินรายการวิทยุชาวนิวซีแลนด์ ซึ่งงานในครั้งนั้นถูกวิจารณ์ว่ามีการจัดการที่สับสนและเกิดเหตุการณ์ผู้ชมส่งเสียงรบกวนแขกรับเชิญอย่าง John Inman

ในปี 1998 ได้มีการก่อตั้ง Academy of Film and Television Arts โดยการรวมตัวกันของสมาคมวิชาชีพต่างๆ เช่น The Techos' Guild, SPADA, WIFT, Writers Guild และ Nga Aho Whakaari นำไปสู่การจัดรางวัล AFTAs ในปี 1999, 2000, 2001 และ 2003 โดยได้รับการสนับสนุนจาก Nokia

การเปลี่ยนแปลงสู่ Qantas และการควบรวมรางวัล

ในปี 2005 ได้มีการก่อตั้งรางวัลสองประเภทคือ Qantas Television Awards (เน้นด้านโทรทัศน์และวารสารศาสตร์โทรทัศน์) และ New Zealand Screen Awards (เน้นทั้งภาพยนตร์และโทรทัศน์) โดย Qantas Television Awards ดำเนินการโดย New Zealand Television Broadcasters Council (ปัจจุบันคือ ThinkTV)

ต่อมาในปี 2008 รางวัลทั้งสองได้ควบรวมกันเป็น Qantas Film and Television Awards จนถึงปี 2011 ก่อนจะเปลี่ยนชื่อเป็น Aotearoa Film and Television Awards (AFTA) ในปี 2011

ช่วงเวลาแห่งความผันผวนและการแยกตัว

ในปี 2012 เกิดปัญหาด้านงบประมาณและทรัพยากร ทำให้ Screen Directors Guild of New Zealand ไม่สามารถจัดงาน AFTAs ได้ ส่งผลให้ ThinkTV เปลี่ยนชื่อรางวัลโทรทัศน์เป็น New Zealand Television Awards อย่างไรก็ตาม ในปี 2013 ThinkTV ได้ประกาศยกเลิกการจัดงานหลังจาก TVNZ ถอนการสนับสนุน ทำให้ประเทศนิวซีแลนด์ขาดแคลนรางวัลโทรทัศน์ประจำปีในช่วงเวลาหนึ่ง

ในขณะเดียวกัน ได้มีการจัดตั้งรางวัลภาพยนตร์ทางเลือกชื่อ Sorta Unofficial New Zealand Film Awards หรือที่รู้จักในชื่อ Moas โดย Ant Timpson และ Hugh Sundae ซึ่งต่อมาในปี 2013 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น Rialto Channel New Zealand Film Awards เนื่องจากไม่มีรางวัลโทรทัศน์ในปีนั้น รางวัล Moas ปี 2013 จึงได้เพิ่มรางวัลพิเศษสำหรับผลงานโทรทัศน์ยอดเยี่ยม (Best Television Feature or Drama Series) เข้าไปด้วย

นอกจากนี้ ตั้งแต่ปี 2013 เป็นต้นมา Australasian Performing Right Association (APRA) ได้สนับสนุนรางวัลด้านดนตรีประกอบภาพยนตร์ และในปี 2014 ได้เพิ่มรางวัล APRA Best Original Music in a Feature Film และ APRA Best Original Music in a Series เข้าไปในงาน Silver Scroll Awards

การฟื้นฟูและการรวมตัวเป็น New Zealand Screen Awards

รางวัลภาพยนตร์ New Zealand Film Awards ไม่ได้ถูกจัดขึ้นในปี 2015 และ 2016 เนื่องจากมีจำนวนภาพยนตร์ที่เข้าฉายไม่เพียงพอต่อการจัดงาน จนกระทั่งงาน Moas ครั้งที่ 4 ถูกจัดขึ้นในเดือนกุมภาพันธ์ 2017 เพื่อครอบคลุมผลงานในช่วงปี 2014 ถึง 2016

สำหรับรางวัลโทรทัศน์ ได้มีการฟื้นฟูขึ้นมาใหม่ในปี 2017 โดยกลุ่มบุคลากรในอุตสาหกรรมโทรทัศน์อิสระ โดยจัดงานในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2017 ครอบคลุมผลงานตั้งแต่ปี 2015 ถึง 2017

ท้ายที่สุด ในปี 2025 รางวัลทั้งหมดได้ถูกรวมและรีแบรนด์เป็น New Zealand Screen Awards เพื่อให้ครอบคลุมทุกรูปแบบของเนื้อหาบนหน้าจอ ไม่ว่าจะเป็นภาพยนตร์โรง สื่อโทรทัศน์ หรือแพลตฟอร์มดิจิทัลสมัยใหม่