แอนติเจนบนเม็ดเลือดแดงของมนุษย์

นอกเหนือจากระบบหมู่เลือดของมนุษย์ที่ได้รับการกำหนดไว้อย่างเป็นทางการแล้ว ยังมีแอนติเจนบนผิวเม็ดเลือดแดง (erythrocyte antigens) อีกจำนวนมากที่ยังไม่เข้าข่ายคำนิยามของ "ระบบหมู่เลือด" ตามมาตรฐานของสมาคมระหว่างประเทศว่าด้วยการถ่ายเลือด (International Society of Blood Transfusion - ISBT) แอนติเจนเหล่านี้ส่วนใหญ่มีความถี่ในการพบในประชากรสูงมากจนเกือบจะเป็นสากล หรือมีความถี่ต่ำมากจนพบได้ยากยิ่ง ซึ่งส่งผลให้มีความสำคัญทางคลินิกน้อยในกรณีทั่วไป แต่มีความสำคัญอย่างยิ่งในกรณีการถ่ายเลือดเฉพาะราย

กลุ่มแอนติเจนสะสม (Blood Group Collections)

กลุ่มแอนติเจนสะสมคือกลุ่มของแอนติเจนที่มีลักษณะร่วมกันบางประการ แต่ยังไม่ผ่านเกณฑ์การรับรองให้เป็นระบบหมู่เลือดอย่างเต็มตัว ซึ่งในอนาคตหากมีการวิจัยเพิ่มเติมอาจได้รับการยกระดับเป็นระบบหมู่เลือดได้ กลุ่มที่สำคัญมีดังนี้:

กลุ่ม Cost

เดิมทีระบบหมู่เลือด Knops เคยเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มนี้ แต่ปัจจุบันเหลือเพียงแอนติเจน Csa และ Csb โดยที่ Csa เป็นแอนติเจนที่มีความถี่สูงมาก (มากกว่า 98%) และ Csb พบได้บ่อยในระดับปานกลาง (ประมาณ 34%)

กลุ่ม Er

ประกอบด้วยแอนติเจน Era ซึ่งมีความถี่สูง (มากกว่า 99%) และแอนติเจน Erb ซึ่งเป็นแอนติเจนหายาก (น้อยกว่า 1%)

กลุ่ม Vel

ประกอบด้วยแอนติเจน Vel และ ABTI ซึ่งเป็นแอนติเจนที่มีความถี่สูง แอนติบอดีต่อ Vel มีรายงานว่าเกี่ยวข้องกับการเกิดปฏิกิริยาจากการถ่ายเลือด (transfusion reactions)

แอนติเจนที่มีความถี่สูง (High-Incidence Antigens)

แอนติเจนกลุ่มนี้พบได้ในเม็ดเลือดแดงของมนุษย์เกือบทุกคน แต่ในบุคคลบางรายอาจไม่มีแอนติเจนเหล่านี้ ซึ่งหากผู้ป่วยที่ขาดแอนติเจนดังกล่าวได้รับเลือดที่มีแอนติเจนนั้น จะสามารถกระตุ้นให้เกิดการสร้างแอนติบอดีและนำไปสู่ปฏิกิริยาการถ่ายเลือดที่รุนแรงได้ การหาหน่วยเลือดที่เข้ากันได้สำหรับผู้ป่วยกลุ่มนี้จึงเป็นความท้าทายอย่างมากในทางการแพทย์ และในบางประเทศมีการจัดทำทะเบียนผู้บริจาคเลือดหายาก (rare donor registries) เพื่อรองรับกรณีนี้

• แอนติเจน AnWj: ทำหน้าที่เป็นตัวรับ (receptor) สำหรับเชื้อแบคทีเรีย Haemophilus influenzae และมีรายงานว่าเกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาการทำลายเม็ดเลือดแดงจากการถ่ายเลือดอย่างรุนแรง (severe hemolytic transfusion reactions)

แอนติเจนที่มีความถี่ต่ำ (Low-Incidence Antigens)

แอนติเจนกลุ่มนี้พบได้ยากมากในประชากรทั่วไป จึงมักไม่มีผลต่อการเลือกหน่วยเลือดสำหรับการถ่ายเลือดในกรณีปกติ อย่างไรก็ตาม อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับโรคเม็ดเลือดแดงแตกในทารกแรกเกิด (hemolytic disease of the newborn) ในบางกรณีที่พบได้น้อยมาก ตัวอย่างของแอนติเจนความถี่ต่ำ ได้แก่:

• Batty (By)
• Biles (Bi)
• Box (Bxa)
• Christiansen (Chra)
• HJK, HOFM, JFV, JONES
• Jensen (Jea)
• Katagiri (Kg)
• Livesay (Lia)
• Milne, Oldeide (Ola), Peters (Pta)
• Rasmussen (RASM), Reid (Rea), REIT, SARA, Torkildsen (Toa)
• Bg (Bennett-Goodspeed): ในความเป็นจริงแล้ว Bg คือแอนติเจนของระบบ Human Leukocyte Antigen (HLA) แต่สามารถทำให้เกิดผลการทดสอบทางซีรั่มวิทยาของเม็ดเลือดแดงที่สับสนได้