พืดน้ำแข็ง ยักษ์น้ำแข็งแห่งโลกและผลกระทบต่อภูมิอากาศ

ในทางกลาซิโอโลจี (Glaciology) พืดน้ำแข็ง หรือที่เรียกว่า continental glacier คือมวลน้ำแข็งขนาดมหึมาที่ปกคลุมพื้นที่ราบกว้างขวาง โดยมีขนาดพื้นที่มากกว่า 50,000 ตารางกิโลเมตร พืดน้ำแข็งถือเป็นวัตถุทางธรณีวิทยาที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งแตกต่างจากหมวกน้ำแข็ง (ice caps) หรือธารน้ำแข็งบนภูเขา (alpine glaciers) ที่มีขนาดเล็กกว่า

พืดน้ำแข็งในปัจจุบัน

ปัจจุบันโลกของเรามีพืดน้ำแข็งที่ยังคงอยู่เพียงสองแห่ง คือ พืดน้ำแข็งแอนตาร์กติกา และ พืดน้ำแข็งกรีนแลนด์ ทั้งสองแห่งนี้มีความหนาเฉลี่ยประมาณ 2 กิโลเมตร ซึ่งเกิดจากการสะสมของหิมะที่ตกลงมาแล้วไม่ละลาย แต่ถูกบีบอัดด้วยน้ำหนักของหิมะชั้นใหม่จนกลายเป็นน้ำแข็งที่หนาแน่น

พลวัตและการเคลื่อนที่ของน้ำแข็ง

แม้ว่าพืดน้ำแข็งจะดูเหมือนหยุดนิ่ง แต่ในความเป็นจริงพวกมันมีการเคลื่อนที่อยู่ตลอดเวลา โดยน้ำแข็งจะค่อยๆ ไหลออกจากจุดศูนย์กลาง (central plateau) ซึ่งเป็นจุดที่สูงที่สุด มุ่งหน้าสู่ขอบของพืดน้ำแข็ง

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการไหล

• แรงโน้มถ่วง: เป็นแรงขับเคลื่อนหลักที่ทำให้น้ำแข็งไหลลงสู่ที่ต่ำ
• ความร้อนใต้พิภพ: ฐานของพืดน้ำแข็งมักจะอุ่นกว่าพื้นผิวเนื่องจากความร้อนจากโลก ทำให้เกิดการละลายบางส่วนและสร้างน้ำหล่อลื่นที่ช่วยให้น้ำแข็งเคลื่อนที่ได้เร็วขึ้น
• กระแสน้ำแข็ง (Ice Streams): คือช่องทางที่น้ำแข็งไหลอย่างรวดเร็วภายในพืดน้ำแข็ง

ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกส่งผลกระทบต่อพืดน้ำแข็งในสองลักษณะหลัก:

1. การละลายที่พื้นผิว: ทำให้เกิดทะเลสาบเหนือธารน้ำแข็ง (supraglacial lakes) ซึ่งน้ำอุ่นเหล่านี้สามารถไหลลงสู่ฐานของพืดน้ำแข็งผ่านรอยแยก (crevasses) และช่วยหล่อลื่นให้พืดน้ำแข็งเคลื่อนที่และไหลลงสู่ทะเลได้เร็วขึ้น
2. การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิที่ฐาน: แม้ว่าอุณหภูมิอากาศจะใช้เวลานานถึง 10,000 ปีในการส่งผ่านความร้อนลงไปถึงฐานน้ำแข็ง แต่การละลายที่พื้นผิวส่งผลกระทบได้ทันที

ประวัติศาสตร์ของพืดน้ำแข็ง

การเติบโตของพืดน้ำแข็งเป็นเครื่องหมายของยุคน้ำแข็ง (Ice Ages) ในอดีตโลกเคยมีพืดน้ำแข็งจำนวนมาก เช่น พืดน้ำแข็ง Laurentide และ Cordilleran ที่เคยปกคลุมอเมริกาเหนือ และพืดน้ำแข็ง Weichselian ที่เคยปกคลุมยุโรปเหนือ การถดถอยของพืดน้ำแข็งเหล่านี้เป็นจุดเริ่มต้นของยุคระหว่างน้ำแข็ง (Holocene interglacial period) ที่เราอาศัยอยู่ในปัจจุบัน