Identity and Access Management (IAM) คืออะไร? เจาะลึกระบบจัดการอัตลักษณ์และสิทธิ์การเข้าถึง

Identity and Access Management (IAM) หรือ Identity Management (IdM) คือกรอบการทำงานที่ประกอบด้วยนโยบายและเทคโนโลยีที่ออกแบบมาเพื่อให้มั่นใจว่า ผู้ใช้ที่ถูกต้อง (ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศที่เชื่อมต่อกับองค์กร) สามารถเข้าถึงทรัพยากรทางเทคโนโลยีได้อย่างเหมาะสม IAM จัดอยู่ในหมวดหมู่ใหญ่ของความปลอดภัยด้านไอที (IT Security) และการจัดการข้อมูล (Data Management)

ระบบ IAM ไม่เพียงแต่ทำหน้าที่ระบุตัวตน ตรวจสอบสิทธิ์ และควบคุมการเข้าถึงสำหรับบุคคลเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงฮาร์ดแวร์และแอปพลิเคชันที่พนักงานจำเป็นต้องใช้งานอีกด้วย

นิยามของ IAM และ IdM

ในวงการความปลอดภัยทางไซเบอร์ คำว่า "Identity Management" (IdM) และ "Identity and Access Management" (IAM) มักถูกใช้สลับกัน โดยมีรายละเอียดดังนี้:

• Identity Management (IdM): คือกระบวนการทางเทคนิคและองค์กรในการลงทะเบียนและกำหนดสิทธิ์การเข้าถึงในระยะเริ่มต้น (Configuration Phase) และการจัดการข้อมูลเกี่ยวกับผู้ใช้บนคอมพิวเตอร์ ซึ่งรวมถึงข้อมูลที่ใช้ยืนยันตัวตนและข้อมูลที่ระบุว่าผู้ใช้ได้รับอนุญาตให้เข้าถึงข้อมูลหรือดำเนินการใดๆ ได้บ้าง
• Access Control: คือการบังคับใช้สิทธิ์การเข้าถึงที่ถูกกำหนดไว้ในขั้นตอนการอนุญาต (Access Authorization)
• Digital Identity: คือการมีตัวตนบนโลกออนไลน์ของเอนทิตี (Entity) ซึ่งครอบคลุมถึงข้อมูลระบุตัวบุคคล (PII) และข้อมูลประกอบอื่นๆ

หน้าที่หลัก 5 ประการของระบบจัดการอัตลักษณ์

ในการออกแบบระบบออนไลน์ในทางวิศวกรรม การจัดการอัตลักษณ์สามารถแบ่งออกเป็น 5 ฟังก์ชันพื้นฐาน ดังนี้:

1. Pure Identity Function: การสร้าง การจัดการ และการลบอัตลักษณ์ โดยไม่คำนึงถึงการเข้าถึงหรือสิทธิ์การใช้งาน
2. User Access (Log-on) Function: เช่น การใช้สมาร์ทการ์ดและข้อมูลที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ลูกค้าสามารถเข้าสู่ระบบบริการต่างๆ ได้
3. Service Function: ระบบที่ส่งมอบบริการแบบเฉพาะบุคคล (Personalized) ตามบทบาท (Role-based) และตามความต้องการ (On-demand) ให้กับผู้ใช้และอุปกรณ์
4. Identity Federation: ระบบที่อาศัยการเชื่อมโยงอัตลักษณ์ (Federated Identity) เพื่อตรวจสอบสิทธิ์ผู้ใช้โดยไม่ต้องทราบรหัสผ่านของผู้ใช้โดยตรง
5. Audit Function: การตรวจสอบและเฝ้าระวังคอขวดของระบบ การทำงานที่ผิดปกติ และพฤติกรรมที่น่าสงสัย

ความเข้าใจเรื่อง Pure Identity

โมเดลของอัตลักษณ์ทั่วไปสามารถสร้างขึ้นจากชุดข้อกำหนดพื้นฐาน เช่น อัตลักษณ์ทั้งหมดในเนมสเปซ (Namespace) หนึ่งๆ ต้องมีความเป็นเอกลักษณ์ (Unique) หรืออัตลักษณ์เหล่านั้นต้องมีความสัมพันธ์กับเอนทิตีในโลกความเป็นจริง

ในทางปฏิบัติ อัตลักษณ์ดิจิทัลหนึ่งๆ จะประกอบด้วยชุดของคุณสมบัติ (Attribute values) ที่จำกัด ซึ่งใช้ในการบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับวัตถุนั้นๆ เพื่อวัตถุประสงค์ในการจำแนกประเภทและการค้นหา โดยโมเดลแบบ "Pure Identity" จะไม่สนใจความหมายภายนอกของคุณสมบัติเหล่านี้ แต่จะเน้นที่การจัดการตัวตนในเชิงโครงสร้างเท่านั้น