การย้ายถิ่นฐานแบบผิดกฎหมายเข้าสู่ประเทศไทย

ประเทศไทยเป็นจุดหมายปลายทางสำคัญของการย้ายถิ่นฐานแบบผิดกฎหมาย โดยเฉพาะจากประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งมีปัจจัยขับเคลื่อนหลักมาจากความแตกต่างทางเศรษฐกิจ ความไม่สงบทางการเมือง และความขัดแย้งภายในประเทศต้นทาง

ประชากรและกลุ่มผู้ย้ายถิ่นฐาน

ข้อมูลจากรัฐบาลไทยในปี พ.ศ. 2548 ระบุว่ามีแรงงานต่างด้าวที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมายประมาณ 1.8 ล้านคน ในขณะที่มีการประมาณการว่ามีผู้ย้ายถิ่นฐานแบบผิดกฎหมายในประเทศไทยสูงถึง 5 ล้านคน ซึ่งกลุ่มนี้รวมถึงทั้งแรงงานที่ลักลอบเข้ามาทำงานและผู้ลี้ภัย

กลุ่มผู้ย้ายถิ่นฐานผิดกฎหมายประกอบด้วยบุคคลจากหลายสัญชาติ เช่น เมียนมา กัมพูชา ลาว รวมถึงกลุ่มจากประเทศที่ห่างไกลออกไป เช่น บังกลาเทศ เนปาล อินเดีย เวียดนาม ศรีลังกา ปากีสถาน และบางส่วนจากทวีปแอฟริกาและจีน

ชาวตะวันตกที่พำนักผิดกฎหมาย

นอกจากแรงงานจากประเทศกำลังพัฒนาแล้ว ยังพบชาวตะวันตกจำนวนหนึ่งที่พำนักและทำงานในประเทศไทยอย่างผิดกฎหมาย โดยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพสอนภาษาอังกฤษหรือดำเนินธุรกิจออนไลน์ขนาดเล็ก ซึ่งมักใช้วิธีการใช้ วีซ่าท่องเที่ยว (Tourist Visa) หรือใช้เอกสารปลอมในการขอวีซ่าประเภทอื่นเพื่อพำนักในระยะยาว

กรณีเฉพาะของกลุ่มผู้ลี้ภัยและผู้หนีภัย

ผู้แปรพักตร์ชาวเกาหลีเหนือ

ในระยะหลัง ประเทศไทยถูกใช้เป็นเส้นทางผ่านสำคัญสำหรับผู้แปรพักตร์ชาวเกาหลีเหนือที่ต้องการเดินทางไปยังเกาหลีใต้ เนื่องจากตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ที่เอื้ออำนวย อย่างไรก็ตาม ตามกฎหมายของเกาหลีเหนือ การเดินทางออกนอกประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตจากรัฐบาลถือเป็นความผิดร้ายแรง

ชาวโรฮิงญา

ชาวโรฮิงญาซึ่งเป็นมุสลิมจากเมียนมาจำนวนมากได้ลักลอบเข้าสู่ประเทศไทย ทั้งในฐานะผู้ย้ายถิ่นฐานทางเศรษฐกิจและผู้ลี้ภัยจากการถูกกดขี่ ตัวอย่างเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นในเดือนมกราคม พ.ศ. 2556 เมื่อเจ้าหน้าที่ไทยบุกเข้าตรวจค้นและควบคุมตัวชาวโรฮิงญาอย่างน้อย 600 คนบริเวณชายแดนไทย-มาเลเซีย ซึ่งนำไปสู่การวิพากษ์วิจารณ์จากองค์กรสิทธิมนุษยชนสากลเกี่ยวกับวิธีการปฏิบัติและการดูแลผู้ลี้ภัยเหล่านี้

กรอบกฎหมาย พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522

พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 ถูกตราขึ้นในช่วงเวลาที่มีผู้ลี้ภัยชาวเวียดนามและกัมพูชาทะลักเข้าสู่ประเทศไทยจำนวนมาก กฎหมายฉบับนี้ให้อำนาจเจ้าหน้าที่ในการควบคุมตัวผู้เข้าเมืองผิดกฎหมายได้โดยไม่มีกำหนดระยะเวลาที่แน่นอน และมีข้อกำหนดให้ชาวต่างชาติที่พำนักในไทยต้องแจ้งที่พักอาศัยต่อรัฐบาลเมื่อมีการย้ายที่อยู่เกิน 24 ชั่วโมง

แม้ว่าในบางช่วงเวลาการบังคับใช้กฎหมายบางมาตราจะลดความเข้มงวดลง แต่ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 เป็นต้นมา รัฐบาลไทยได้กลับมาเข้มงวดกับการบังคับใช้กฎหมายคนเข้าเมืองอีกครั้ง ภายใต้แคมเปญการกวาดล้างผู้เข้าเมืองผิดกฎหมายเพื่อจัดระเบียบสังคม