รหัสมาตรฐานสากลสำหรับห้องสมุดและองค์กรที่เกี่ยวข้อง (ISIL)
สรุปใจความสำคัญ
- ISIL ถูกกำหนดภายใต้มาตรฐาน ISO 15511
- ใช้ระบุตัวตนห้องสมุด หอจดหมายเหตุ และพิพิธภัณฑ์ทั่วโลก
- รหัสมีความยาวสูงสุด 16 ตัวอักษร ประกอบด้วยตัวอักษร ตัวเลข และสัญลักษณ์บางประเภท
- โครงสร้างรหัสใช้ Prefix เพื่อระบุหน่วยงานผู้ออกรหัส เช่น รหัสประเทศ ISO 3166-1
รหัสมาตรฐานสากลสำหรับห้องสมุดและองค์กรที่เกี่ยวข้อง หรือ ISIL (International Standard Identifier for Libraries and Related Organizations) ตามมาตรฐาน ISO 15511 คือระบบการกำหนดรหัสระบุตัวตนที่เป็นเอกลักษณ์ (Unique Identifier) ให้กับห้องสมุดและองค์กรที่เกี่ยวข้อง เช่น หอจดหมายเหตุ และพิพิธภัณฑ์ เพื่อให้สามารถระบุตัวตนขององค์กรเหล่านี้ได้อย่างแม่นยำในระดับสากล
โครงสร้างและลักษณะของรหัส ISIL
รหัส ISIL มีลักษณะเป็นชุดตัวอักษรและตัวเลข (Alphanumeric) โดยมีความยาวสูงสุดไม่เกิน 16 ตัวอักษร สัญลักษณ์ที่อนุญาตให้ใช้ในรหัส ได้แก่ ตัวอักษร A-Z, ตัวเลข 0-9, เครื่องหมายทับ (/), เครื่องหมายยัติภังค์ (-) และเครื่องหมายทวิภาค (:)
ส่วนประกอบของรหัส
โครงสร้างของ ISIL ประกอบด้วยสองส่วนหลัก ดังนี้:
- ส่วนนำหน้า (Prefix): ใช้ระบุหน่วยงานที่มีอำนาจในการออกรหัส โดยรหัสตัวอักษรสองตัวแรกจะถูกสงวนไว้สำหรับรหัสประเทศตามมาตรฐาน ISO 3166-1 alpha-2 ซึ่งจะออกโดยหน่วยงานห้องสมุดระดับชาติของประเทศนั้นๆ นอกจากนี้ยังมีรหัสระดับโลก (Global-level identifiers) ที่ไม่ผูกติดกับประเทศใดประเทศหนึ่ง เช่น รหัส 'oclc-' สำหรับ OCLC (Online Computer Library Center)
- ส่วนระบุตัวตน (Identifier): เป็นรหัสที่ออกโดยหน่วยงานที่มีอำนาจ ซึ่งโดยทั่วไปแล้วจะนำระบบการระบุตัวตนที่มีอยู่เดิมของห้องสมุดมาใช้ เพื่อให้ ISIL ทำหน้าที่เป็นตัวเชื่อมโยงระบบต่างๆ ทั่วโลกเข้าด้วยกัน แทนที่จะเป็นการสร้างระบบรหัสใหม่ทั้งหมดตั้งแต่ต้น
การบริหารจัดการมาตรฐาน
ในอดีต หน่วยงานวัฒนธรรมและพระราชวังของเดนมาร์ก (Danish Agency for Culture and Palaces) เคยทำหน้าที่เป็นหน่วยงานกลางระดับสากลในการดูแลมาตรฐานและทะเบียนรหัส ISIL อย่างไรก็ตาม ทางหน่วยงานได้ประกาศยุติบทบาทการเป็นหน่วยงานจดทะเบียนดังกล่าวแล้ว
คำถามที่พบบ่อย
ISIL คืออะไร?
ISIL คือรหัสมาตรฐานสากล (ISO 15511) ที่ใช้สำหรับระบุตัวตนของห้องสมุด หอจดหมายเหตุ และพิพิธภัณฑ์ เพื่อให้มีรหัสเดียวที่ระบุถึงองค์กรนั้นๆ ได้อย่างถูกต้องทั่วโลก
โครงสร้างของรหัส ISIL ประกอบด้วยอะไรบ้าง?
รหัส ISIL ประกอบด้วยส่วนนำหน้า (Prefix) ที่ระบุหน่วยงานผู้ออกรหัส และส่วนระบุตัวตน (Identifier) ที่ออกโดยหน่วยงานนั้นๆ โดยมักใช้รหัสเดิมที่มีอยู่แล้วมาปรับใช้
ใครเป็นผู้ดูแลทะเบียนรหัส ISIL ในปัจจุบัน?
เดิมทีหน่วยงานวัฒนธรรมและพระราชวังของเดนมาร์กเป็นผู้ดูแล แต่ปัจจุบันได้ประกาศยุติการทำหน้าที่เป็นหน่วยงานจดทะเบียนแล้ว