เจมส์ มูนีย์ นักชาติพันธุ์วิทยาผู้ทุ่มเทให้กับการศึกษาชาวเชอโรกี

เจมส์ มูนีย์ (James Mooney) (10 กุมภาพันธ์ 1861 – 22 ธันวาคม 1921) เป็นนักชาติพันธุ์วิทยาชาวอเมริกันผู้มีชื่อเสียง ซึ่งทำงานให้กับสำนักงานชาติพันธุ์วิทยาอเมริกัน (Bureau of American Ethnology) เป็นเวลานานถึง 36 ปี เขาอุทิศตนให้กับการศึกษาชนเผ่าต่างๆ ในอเมริกาเหนือ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเผ่าคิโอวา (Kiowa), เชเยนน์ (Cheyenne) และเชอโรกี (Cherokee)

ชีวิตช่วงต้นและการหล่อหลอมความสนใจ

มูนีย์เกิดที่เมืองริชมอนด์ รัฐอินดีแอนา เป็นบุตรของผู้อพยพชาวไอริชคาทอลิก เขาเติบโตมาพร้อมกับเรื่องเล่าเกี่ยวกับตำนานพื้นบ้าน ประวัติศาสตร์ และประเพณีของชาวไอริชจากแม่และย่า ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้เขามีความสนใจในเรื่องราวทางวัฒนธรรมและตำนาน

ในวัยเด็ก มูนีย์มีลักษณะนิสัยที่รักการเรียนรู้และมีความมุ่งมั่นอย่างแรงกล้า เขามักจะหมกมุ่นอยู่กับการรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ เช่น การพยายามจดบันทึกรายชื่อหนังสือทุกเล่มที่เคยตีพิมพ์ หรือการรวบรวมรายชื่อบริษัทประกันภัยในสมัยนั้น จนกระทั่งเมื่ออายุ 12 ปี หลังจากได้ยินเรื่องราวเกี่ยวกับสงครามโมด็อก (Modoc War) เขาจึงตัดสินใจที่จะรวบรวมรายชื่อและตำแหน่งของชนเผ่าพื้นเมืองอเมริกันทั้งหมดที่มีอยู่ ซึ่งกลายเป็นจุดเริ่มต้นของความหลงใหลในชีวิตของเขา

เส้นทางสู่การเป็นนักชาติพันธุ์วิทยา

แม้ว่ามูนีย์จะได้รับการศึกษาเพียงในโรงเรียนรัฐบาลและจบการศึกษาระดับมัธยมปลายจากริชมอนด์ไฮสคูล แต่เขาเป็นผู้ที่เรียนรู้ด้วยตนเอง (Self-taught expert) โดยการศึกษาผลงานของ จอห์น เวสลีย์ พาวเวลล์ และ ลูอิส เฮนรี มอร์แกน รวมถึงการใช้ห้องสมุดของวิทยาลัยเอิร์ลแฮมเพื่อค้นคว้าข้อมูลเชิงลึก

ในปี 1885 มูนีย์ได้เข้าทำงานที่สำนักงานชาติพันธุ์วิทยาอเมริกันในวอชิงตัน ดี.ซี. หลังจากที่เขาพยายามส่งจดหมายติดต่อกับ จอห์น เวสลีย์ พาวเวลล์ เพื่อพิสูจน์คุณสมบัติของตนเอง จนกระทั่งได้เข้าทำงานในฐานะอาสาสมัครและได้รับการแต่งตั้งเป็นนักชาติพันธุ์วิทยาอย่างเป็นทางการในปี 1886

ผลงานที่สำคัญและการศึกษาชาวเชอโรกี

มูนีย์เป็นที่รู้จักในนาม "ชายผู้เป็นมิตรกับอินเดียนแดง" เนื่องจากเขาใช้เวลาหลายปีในการใช้ชีวิตร่วมกับชาวเชอโรกีเพื่อศึกษาวัฒนธรรมและภาษาอย่างใกล้ชิด ผลงานชิ้นสำคัญของเขา ได้แก่:

• The Sacred Formulas of the Cherokees (1891): การศึกษาเกี่ยวกับสูตรศักดิ์สิทธิ์และพิธีกรรมของชาวเชอโรกี
• Myths of the Cherokee (1900): การรวบรวมตำนานและเรื่องเล่าขานของชาวเชอโรกี

นอกจากนี้ มูนีย์ยังได้ทำการศึกษาเชิงชาติพันธุ์วิทยาเกี่ยวกับ "ระบำวิญญาณ" (Ghost Dance) ซึ่งเป็นขบวนการทางจิตวิญญาณที่เกิดขึ้นในกลุ่มวัฒนธรรมชนพื้นเมืองอเมริกันหลายกลุ่มหลังจากความตายของซิตติ้ง บูลล์ (Sitting Bull) ในปี 1890

มรดกทางวิชาการ

วัตถุโบราณของชนพื้นเมืองอเมริกันที่มูนีย์รวบรวมไว้ ปัจจุบันถูกเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติแห่งชาติ (National Museum of Natural History) ของสถาบันสมิธโซเนียน และพิพิธภัณฑ์ฟิลด์ (Field Museum of Natural History) ส่วนเอกสารและภาพถ่ายของเขายังคงเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญในหอจดหมายเหตุทางมานุษยวิทยาแห่งชาติ