เมืองเจลัม ประเทศปากีสถาน

เมืองเจลัม (Jhelum) หรือที่รู้จักในชื่อ เจลลัม เป็นเมืองสำคัญที่ตั้งอยู่บนฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจลัม ในจังหวัดปัญจาบ ทางตอนเหนือของประเทศปากีสถาน เมืองนี้เป็นเมืองหลวงของเขตเจลัม และมีฉายาว่า "เมืองแห่งทหาร" (City of Soldiers) หรือ "ดินแดนแห่งผู้พลีชีพและนักรบ" (Land of Martyrs and Warriors) เนื่องจากประชากรในพื้นที่นี้จำนวนมากมีประวัติการรับราชการทหารในกองทัพอินเดียสมัยบริติชและต่อมาในกองทัพปากีสถาน ซึ่งเป็นผลมาจากทัศนคติในยุคอาณานิคมที่มองว่าชนเผ่าปัญจาบเป็น 'เชื้อชาติที่เหมาะแก่การรบ' (Martial Race)

ประวัติศาสตร์และโบราณคดี

เมืองเจลัมมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์อย่างยิ่ง โดยตั้งอยู่ห่างจากจุดที่เกิด ยุทธการที่แม่น้ำไฮดาสเปส (Battle of the Hydaspes) เพียงไม่กี่ไมล์ ซึ่งเป็นการรบครั้งสำคัญระหว่างกองทัพของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราชแห่งมาซิโดเนียและพระเจ้าปุรุส (Porus) ในปี 326 ก่อนคริสตกาล นอกจากนี้ยังมีเมืองบูเซฟาลา (Bucephala) ที่ตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติแก่บูเซฟาลัส ม้าคู่ใจของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ที่เสียชีวิตในบริเวณนี้

ในยุคกลาง พื้นที่นี้ถูกปกครองโดยราชวงศ์กาซนาวิด (Ghaznavid) ภายใต้การนำของสุลต่านมะห์มุดแห่งกาซนีในปี ค.ศ. 1005 และต่อมาตกอยู่ภายใต้การปกครองของรัฐสุลต่านเดลีและจักรวรรดิโมกุล ซึ่งนำมาซึ่งการแพร่ขยายของศาสนาอิสลามผ่านทางนักบุญซูฟี (Sufi saints) ที่สร้างสถานปฏิบัติธรรม (Dargahs) ไว้มากมายในพื้นที่

สถานที่สำคัญใกล้เคียง

• ป้อมโรห์ตัส (Rohtas Fort): ป้อมปราการขนาดใหญ่จากศตวรรษที่ 16 ที่มีความสำคัญทางยุทธศาสตร์
• ทิลลา โจเกียน (Tilla Jogian): กลุ่มเทวสถานโบราณที่มีความสำคัญทางศาสนาและประวัติศาสตร์
• ถนนแกรนด์ทรังก์ (Grand Trunk Road): ถนนสายประวัติศาสตร์ที่ตัดผ่านใจกลางเมือง

ที่มาของชื่อ (นิรุกติศาสตร์)

มีทฤษฎีเกี่ยวกับที่มาของชื่อ "เจลัม" อยู่หลายประการ ดังนี้:

• ทฤษฎีทางภาษา: เชื่อว่ามาจากคำว่า Jal (น้ำบริสุทธิ์) และ Ham (หิมะ) ซึ่งสื่อถึงน้ำจากแม่น้ำเจลัมที่มีต้นกำเนิดมาจากเทือกเขาหิมาลัยที่ปกคลุมด้วยหิมะ
• ทฤษฎีทางประวัติศาสตร์: บางแหล่งระบุว่ามาจากคำว่า Ja-e-Alam ซึ่งแปลว่า "สถานที่ปักธง" โดยเชื่อว่าผู้ชนะสงครามในอดีตได้ปักธงไว้ที่ริมฝั่งแม่น้ำแห่งนี้
• ทฤษฎีทางศาสนา: ตามตำนานเล่าว่า Saeed Bin Abi Waqas ได้กล่าวคำว่า "هذا جهيلم" (นี่คือเจลัม) ซึ่งหมายถึง "เมืองริมแม่น้ำภายใต้แสงจันทร์เต็มดวง" ขณะเดินทางไปเผยแผ่ศาสนาอิสลามในจีน

เศรษฐกิจและประชากร

จากการสำมะโนประชากรของปากีสถานในปี ค.ศ. 2023 เมืองเจลัมมีประชากรประมาณ 312,426 คน ในด้านเศรษฐกิจ เมืองนี้เป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมในระดับท้องถิ่น โดยมีโรงงานยาสูบ รวมถึงโรงโม่แป้ง และโรงงานผลิตไม้ หินอ่อน แก้ว และวัสดุก่อสร้างต่างๆ