เขตเจลัม ดินแดนแห่งนักรบและทรัพยากรแร่ธาตุในปัญจาบ

เขตเจลัม (Jhelum District) เป็นเขตการปกครองที่ตั้งอยู่ในส่วนแบ่งราวัลปินดี (Rawalpindi Division) ของจังหวัดปัญจาบ ประเทศปากีสถาน พื้นที่ของเขตนี้ครอบคลุมทั้งบริเวณที่ราบสูงโพธาฮาร์ (Pothohar Plateau) และที่ราบลุ่มแม่น้ำสินธุทางตอนเหนือของปัญจาบ เขตเจลัมถือเป็นหนึ่งในเขตที่เก่าแก่ที่สุดของจังหวัดปัญจาบ โดยได้รับการก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 23 มีนาคม ค.ศ. 1849

ภูมิศาสตร์และอาณาเขต

เขตเจลัมมีอาณาเขตติดต่อกับเขตต่างๆ ดังนี้:

• ทิศตะวันตก: ติดกับเขตชักวาล (Chakwal) และเขตราวัลปินดี (Rawalpindi)
• ทิศใต้: ติดกับเขตคุชาบ (Khushab)
• ทิศตะวันออก: ติดกับเขตคุจราต (Gujrat), เขตมันดี บาฮาอุดดิน (Mandi Bahauddin) และเขตซาร์โกธา (Sargodha) โดยมีแม่น้ำเจลัมเป็นเส้นแบ่งเขตธรรมชาติ
• ทิศเหนือ: ติดกับเมืองเมียร์ปูร์ (Mirpur)

ลักษณะเด่นทางเศรษฐกิจและสังคม

เขตเจลัมได้รับฉายาว่า "เมืองแห่งทหาร" หรือ "ดินแดนแห่งผู้พลีชีพและนักรบ" เนื่องจากประชากรในพื้นที่นี้มีประวัติการเข้ารับราชการทหารจำนวนมาก ทั้งในกองทัพอังกฤษสมัยอาณานิคมและกองทัพปากีสถานในปัจจุบัน

ทรัพยากรธรรมชาติและอุตสาหกรรม

พื้นที่นี้เป็นแหล่งทรัพยากรแร่ธาตุที่สำคัญของประเทศ โดยเฉพาะ เหมืองเกลือเควรา (Khewra Salt Mine) ซึ่งเป็นเหมืองเกลือที่มีชื่อเสียงระดับโลก นอกจากนี้ยังมีเหมืองถ่านหินสองแห่งที่ยังคงเปิดดำเนินการอยู่ ซึ่งถือเป็นเหมืองถ่านหินเพียงไม่กี่แห่งในจังหวัดปัญจาบที่ยังทำงานได้ โดยมีเมืองปินด์ ดาดัน ข่าน (Pind Dadan Khan) เป็นศูนย์กลางหลักของการค้าเกลือ

ประวัติศาสตร์

ยุคโบราณและตำนาน

ประวัติศาสตร์ของเขตเจลัมมีความเชื่อมโยงกับมหากาพย์มหาภารตะ โดยเชื่อว่าเทือกเขาเกลือ (Salt Range) เป็นสถานที่ลี้ภัยของพี่น้องปาณฑพทั้งห้าในช่วงที่ถูกเนรเทศ นอกจากนี้ งานวิจัยสมัยใหม่ระบุว่าพื้นที่ในเขตเจลัมเป็นจุดที่เกิดการปะทะกันระหว่าง พระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช และ พระเจ้าโปรัส (Porus) ในยุทธการที่แม่น้ำไฮดาสเปส (Battle of the Hydaspes) แม้ว่าจุดข้ามแม่น้ำที่แน่นอนจะยังคงเป็นข้อถกเถียงในหมู่นักประวัติศาสตร์

การปกครองในยุคต่างๆ

ในยุคกลาง พื้นที่นี้ถูกปกครองโดยราชวงศ์กาซนาวิด (Ghaznavid) ภายใต้การนำของสุลต่านมะห์มุด กาซนาวี ในปี ค.ศ. 997 และต่อมาตกอยู่ภายใต้การปกครองของรัฐสุลต่านเดลีและจักรวรรดิโมกุล ความเชื่อทางศาสนาอิสลามแพร่หลายในภูมิภาคนี้ผ่านการเผยแผ่ของเหล่านักบุญซูฟี (Sufi saints) ซึ่งปรากฏหลักฐานเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ (Dargahs) กระจายอยู่ทั่วพื้นที่

ยุคอาณานิคมอังกฤษและการประกาศเอกราช

อังกฤษเข้ายึดครองเขตเจลัมจากผู้ปกครองชาวสิกข์หลังสงครามอังกฤษ-สิกข์ครั้งที่สอง (ค.ศ. 1848–1849) ในช่วงแรกเขตเจลัมมีขนาดใหญ่กว่าปัจจุบัน ก่อนที่จะมีการแยกเขตทาลาแกง (Talagang) ออกไปรวมกับเขตอัตต็อก (Attock) ในปี ค.ศ. 1904

หลังการแบ่งแยกอินเดียและปากีสถานในปี ค.ศ. 1947 ประชากรชาวฮินดูและชาวสิกข์ส่วนใหญ่ได้อพยพไปยังอินเดีย ขณะที่ผู้ลี้ภัยชาวมุสลิมจากอินเดียได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานในเขตเจลัมแทน

ภูมิศาสตร์เมืองและแม่น้ำ

เมืองเจลัม ซึ่งเป็นเมืองหลวงของเขต ตั้งอยู่ทั้งสองฝั่งของแม่น้ำเจลัม โดยฝั่งซ้ายเรียกว่า ซาราย อลัมกีร์ (Sarai Alamgir) ซึ่งเป็นที่ตั้งของวิทยาลัยการทหารเจลัม (Military College Jhelum - MCJ) และมีถนนสายประวัติศาสตร์ Grand Trunk Road ตัดผ่าน