Juniperus oxycedrus ทำความรู้จักกับต้นเคดจูนิเปอร์

Juniperus oxycedrus หรือที่รู้จักกันในชื่อสามัญว่า Cade, cade juniper, prickly juniper หรือ sharp cedar เป็นพืชในตระกูลจูนิเปอร์ที่มีถิ่นกำเนิดในภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียน โดยเติบโตบนพื้นที่หินปูนและพื้นที่หินหลากหลายรูปแบบตั้งแต่ระดับน้ำทะเลขึ้นไป

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้น Juniperus oxycedrus มีรูปร่างที่หลากหลายมาก โดยอาจเป็นพุ่มไม้แผ่กว้างสูง 2–3 เมตร หรือเป็นต้นไม้ขนาดเล็กที่ตั้งตรงสูงได้ถึง 10–15 เมตร

ใบและลำต้น

ใบมีลักษณะเป็นเข็ม เรียงตัวเป็นวงสามใบ สีเขียว มีความยาว 5–20 มิลลิเมตร และกว้าง 1–2 มิลลิเมตร โดยที่ผิวใบด้านในจะมีแถบสีขาวสองแถบ (ซึ่งถูกแบ่งด้วยเส้นกลางใบสีเขียว) ลักษณะนี้ช่วยให้พืชชนิดนี้ทนทานต่อสภาพอากาศที่แห้งแล้งได้ดี

ดอกและผล (โคน)

พืชชนิดนี้มักเป็นแบบ dioecious (แยกเพศในต้นเดียว) โดยมีต้นตัวผู้และต้นตัวเมียแยกกัน ผลหรือโคน (cone) มีลักษณะคล้ายเบอร์รี่ สีเขียวและจะค่อยๆ สุกงอมในเวลา 18 เดือนจนกลายเป็นสีส้ม-แดง พร้อมกับมีชั้นขี้ผึ้งสีชมพูเคลือบอยู่ ผลมีลักษณะทรงกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 7–12 มิลลิเมตร

การกระจายพันธุ์ของเมล็ดเกิดขึ้นเมื่อนกกินผลโคนและขับถ่ายเมล็ดที่แข็งแรงออกมาในพื้นที่ต่างๆ

สายพันธุ์ย่อยและพืชใกล้เคียง

เนื่องจากมีการกระจายตัวที่กว้างขวาง J. oxycedrus จึงมีความหลากหลายทางพันธุกรรมสูง ทำให้มีการจำแนกสายพันธุ์ย่อยหลายชนิด เช่น:

• Juniperus oxycedrus L.: พบในยุโรปตะวันตกเฉียงใต้และแอฟริกาตะวันตกเฉียงเหนือ
• Juniperus navicularis Gand.: พบในบริเวณชายฝั่งโปรตุเกสตะวันตกเฉียงใต้
• Juniperus deltoides R.P. Adams: พบในอิตาลีตอนกลางไปจนถึงอิหร่านและอิสราเอล
• Juniperus macrocarpa: พบตามแนวชายฝั่งเมดิเตอร์เรเนียน มีใบกว้างกว่าและผลขนาดใหญ่กว่า

ประโยชน์และการนำไปใช้

ประโยชน์ที่โดดเด่นที่สุดของพืชชนิดนี้คือการผลิต น้ำมันเคด (Cade oil) ซึ่งได้จากการกลั่นไม้ของพุ่มไม้ชนิดนี้ด้วยวิธี destructive distillation

น้ำมันเคดเป็นน้ำมันหอมระเหยที่มีสีเข้ม มีกลิ่นหอมฉุนแบบควันไฟ ซึ่งถูกนำมาใช้ในเครื่องสำอางบางชนิด และยารักษาโรคผิวหนังแบบดั้งเดิม รวมถึงการใช้เป็นเครื่องหอม

หมายเหตุ: ในบางกรณีที่พบได้น้อย น้ำมันเคดอาจทำให้เกิดอาการแพ้อย่างรุนแรงในทารกได้