การตรวจสอบสถานะการปล่อยจรวด (Launch Status Check) คืออะไร?
สรุปใจความสำคัญ
- การตรวจสอบสถานะการปล่อยจรวด หรือ Go/No Go Poll คือการสอบถามความพร้อมของทุกระบบก่อนการปล่อยจรวด
- ในภารกิจ Space Shuttle ผู้อำนวยการการปล่อยจรวด (Launch Director) เป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจขั้นสุดท้ายว่าภารกิจจะ 'Go' หรือไม่
- โครงการ Apollo มีการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบอย่างละเอียด ตั้งแต่ระบบขับดัน (BOOSTER) ไปจนถึงการสื่อสารกับนักบิน (CAPCOM)
การตรวจสอบสถานะการปล่อยจรวด หรือที่รู้จักกันในชื่อ "go/no go poll" คือขั้นตอนสำคัญที่เกิดขึ้นในช่วงเริ่มต้นของภารกิจการบินในอวกาศของสหรัฐอเมริกา โดยเจ้าหน้าที่ควบคุมการบินที่ดูแลระบบต่างๆ จะถูกสอบถามถึงสถานะการทำงานและความพร้อมก่อนที่จะอนุญาตให้ดำเนินการปล่อยจรวดได้
กระบวนการตรวจสอบในภารกิจ Space Shuttle
สำหรับภารกิจกระสวยอวกาศ (Space Shuttle) การตรวจสอบนี้จะดำเนินการในห้องควบคุมการยิง (Firing Room) ณ ศูนย์ควบคุมการปล่อยจรวด โดยมี ผู้อำนวยการทดสอบของ NASA (NASA Test Director - NTD) เป็นผู้ดำเนินการผ่านระบบสื่อสารทางเสียง
NTD คือผู้นำของทีมทดสอบกระสวยอวกาศ ซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบในการกำกับดูแลและบูรณาการการทดสอบทั้งหมด ทั้งในส่วนของลูกเรือ, ยานโคจร (Orbiter), ถังภายนอก, จรวดขับดันเชื้อเพลิงแข็ง (Solid Rocket Booster) และการทดสอบสนับสนุนภาคพื้นดิน นอกจากนี้ NTD ยังต้องดูแลความปลอดภัยของบุคลากรทุกคนในบริเวณฐานปล่อยหลังจากมีการเติมเชื้อเพลิงในถังภายนอก
ในขั้นตอนการรายงาน NTD จะรวบรวมรายงาน go/no go ประมาณ 10 รายงาน เพื่อรายงานต่อ ผู้อำนวยการการปล่อยจรวด (Launch Director) ซึ่งจะมีรายงาน go/no go อีกประมาณ 5 รายงาน และผู้อำนวยการการปล่อยจรวดจะเป็นผู้ประกาศขั้นสุดท้ายว่าภารกิจนั้น "go for launch" หรือพร้อมสำหรับการปล่อยตัว
ตำแหน่งสำคัญในห้องควบคุมการยิง
ภารกิจ Space Shuttle
- OTC: Orbiter Test Conductor Prime
- TBC: Tank/Booster Test Conductor Prime
- PTC: Payload Test Conductor
- LPS: Launch Processing System Test Conductors
- Houston Flight: ผู้อำนวยการการบิน ณ ศูนย์ควบคุมภารกิจ Christopher C. Kraft Jr. ในฮิวสตัน รัฐเท็กซัส
- MILA: สถานีเครือข่ายติดตามและข้อมูลการบิน Merritt Island
- STM: Support Test Manager
- Safety Console: ผู้ประสานงานคอนโซลความปลอดภัย
- SPE: Shuttle Project Engineer
- LRD: ผู้อำนวยการการลงจอดและการกู้คืน
- SRO: ผู้ดูแลการปฏิบัติการในพื้นที่
- CDR: ผู้บัญชาการภารกิจ (ลูกเรือ)
โครงการ Apollo
ในโครงการ Apollo การตรวจสอบสถานะการปล่อยตัวจะเริ่มต้นโดยผู้อำนวยการการบิน (Flight Director หรือ FLIGHT) โดยมีลำดับการตรวจสอบก่อนการบิน (Preflight Check) ดังนี้:
| ตำแหน่ง | ความรับผิดชอบ |
|---|---|
| BOOSTER | วิศวกรระบบจรวดขับดัน (ดูแล Saturn V) |
| RETRO | เจ้าหน้าที่ Retrofire (ดูแลขั้นตอนการยกเลิกและจุดระเบิดเพื่อกลับโลก) |
| FIDO | เจ้าหน้าที่พลศาสตร์การบิน (ดูแลเส้นทางการบิน) |
| GUIDANCE | เจ้าหน้าที่นำทาง (ดูแลระบบนำทางและซอฟต์แวร์คอมพิวเตอร์) |
| SURGEON | ศัลยแพทย์การบิน (ดูแลกิจกรรมทางการแพทย์) |
| EECOM | การจัดการไฟฟ้า สิ่งแวดล้อม และวัสดุสิ้นเปลือง |
| GNC | วิศวกรระบบนำทาง การควบคุม และการนำทาง (ดูแล RCS และเครื่องยนต์หลัก) |
| TELMU | เจ้าหน้าที่หน่วยเคลื่อนที่ Telemetry, ไฟฟ้า และชุดอวกาศ (EVA) |
| CONTROL | ผู้ควบคุมการบิน |
| PROCEDURES | เจ้าหน้าที่ระเบียบปฏิบัติ (บังคับใช้นโยบายและกฎของภารกิจ) |
| INCO | เจ้าหน้าที่สื่อสารแบบบูรณาการ |
| FAO | เจ้าหน้าที่กิจกรรมการบิน (ดูแลรายการตรวจสอบและขั้นตอน) |
| NETWORK | เครือข่าย (ดูแลการสื่อสารสถานีภาคพื้นดิน) |
| RECOVERY | ผู้ดูแลการกู้คืน (ประสานงานการกู้คืนแคปซูล) |
| CAPCOM | ผู้สื่อสารกับนักบินอวกาศ |
การบินอวกาศแบบไม่มีคนขับ (Uncrewed Spaceflight)
ตำแหน่งจะแตกต่างกันไปตามประเภทของภารกิจและรุ่นของยาน ตัวอย่างเช่น:
- LCDR: Launch Conductor
- Talker: ผู้รับผิดชอบการดำเนินขั้นตอนการนับถอยหลัง
- Timer: ผู้ควบคุมนาฬิกานับถอยหลัง
- QAM: ผู้ตรวจสอบการประกันคุณภาพ
- LWO: เจ้าหน้าที่พยากรณ์อากาศสำหรับการปล่อยจรวด
- LD: ผู้อำนวยการการปล่อยจรวด
คำถามที่พบบ่อย
Go/No Go Poll คืออะไร?
คือกระบวนการตรวจสอบความพร้อมขั้นสุดท้าย โดยเจ้าหน้าที่ควบคุมการบินในแต่ละส่วนจะรายงานว่าระบบที่ตนดูแลมีความพร้อม (Go) หรือไม่พร้อม (No Go) สำหรับการปล่อยจรวด
ใครเป็นผู้ตัดสินใจขั้นสุดท้ายในการปล่อยกระสวยอวกาศ?
ผู้อำนวยการการปล่อยจรวด (Launch Director) เป็นผู้ประกาศว่าภารกิจพร้อมสำหรับการปล่อยตัว (Go for launch)
ตำแหน่ง CAPCOM ในโครงการ Apollo มีหน้าที่อะไร?
CAPCOM หรือ Capsule Communicator คือบุคคลที่ทำหน้าที่สื่อสารโดยตรงกับนักบินอวกาศในแคปซูล


