ลวดลายใบไม้และลูกศร

ลวดลายใบไม้และลูกศร (อังกฤษ: Leaf-and-dart; ฝรั่งเศส: Rais-de-cœur) หรือที่รู้จักในชื่อ Heart-and-dart เป็นลวดลายประดับทางสถาปัตยกรรมที่มีลักษณะเด่นคือการวางสลับกันระหว่างใบไม้รูปหัวใจ (หรือใบไม้ที่บรรจุอยู่ในรูปหัวใจ) และหัวลูกศรหรือลูกศร (darts) ลวดลายนี้ถูกนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายในงานสถาปัตยกรรมของกรีกและโรมันโบราณ และได้รับการฟื้นฟูอีกครั้งในช่วงยุคเรเนซองส์ รวมถึงในศตวรรษที่ 18 โดยเฉพาะในรูปแบบศิลปะสมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 (Louis XVI style)

ความหมายและที่มาของชื่อ

คำว่า Rais-de-cœur ในภาษาฝรั่งเศส แปลตรงตัวว่า "รังสีจากหัวใจ" (ตรงกับภาษาอิตาลีว่า raggi a cuori) เนื่องจากส่วนที่เป็น "ลูกศร" มีลักษณะคล้ายกับลำแสงหรือรังสีรูปสามเหลี่ยมที่พุ่งออกมาจากระหว่างใบไม้รูปหัวใจ

การนำไปใช้ในประวัติศาสตร์ศิลปะ

ลวดลายใบไม้และลูกศรปรากฏอยู่ในงานศิลปะและสถาปัตยกรรมหลายยุคสมัย ดังนี้:

• ยุคกรีกโบราณ: พบในงานประดับตกแต่ง เช่น ชิ้นส่วนหน้าบัน (antefix) ช่วง 450-400 ปีก่อนคริสตกาล, วิหารเอเรคเทียม (Erechtheion) ในกรุงเอเธนส์ (421-405 ปีก่อนคริสตกาล) และบนภาชนะเซรามิก เช่น แจกันโพรโนมอส (Pronomos Vase) ประมาณ 410 ปีก่อนคริสตกาล
• ยุคโรมัน: พบในงานหินสลักของอาคารสาธารณะ เช่น พอร์ทิโกของ Trajaneum ในเมืองเพอร์กามอน (ค.ศ. 115-130), แท่นบูชาเทพมาร์สและเทพีวีนัส (ค.ศ. 124), และวิหารเฮเดรียนในเมืองเอเฟซัส (ค.ศ. 138)
• ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาและนีโอคลาสสิก: ลวดลายนี้ถูกนำกลับมาใช้ใหม่ในงานสถาปัตยกรรมแบบกรีกฟื้นฟู (Greek Revival) และงานออกแบบอาคารในยุคนีโอคลาสสิก เช่น อาคารปันเตออง (Panthéon) ในกรุงปารีส

ลักษณะทางทัศนศิลป์

ลวดลายนี้มักถูกใช้เป็นแถบประดับ (frieze) หรือขอบบัว (molding) โดยมักจะวางคู่กับลวดลายอื่น เช่น ลวดลายไข่และลูกศร (egg-and-dart) เพื่อสร้างจังหวะและความสมดุลทางสายตาในงานสถาปัตยกรรมคลาสสิก